Slovenya Başbakan Jansa, Sırbistan'ın AB sürecinde gizli arşivlerin teslimini şart koştu

Slovenya Başbakanı Janez Jansa, Sırbistan'ın Avrupa Birliği'ne katılım müzakerelerini hızlandırma ihtimalini olumlu karşıladığını ancak ülkesinin bu yöndeki ilerlemeyi belirli bir koşula bağladığını açıkladı.

Jansa, 26 Ekim'de sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, Sırbistan'ın Slovenya'yı ilgilendiren eski Yugoslav kurumlarının arşivlerini teslim etmemesi halinde üyelik sürecindeki hiçbir ilerlemeye onay vermeyeceklerini bildirdi. Talep edilen belgeler arasında eski Yugoslav gizli polisi UDBA, Devlet Güvenlik Servisi SDV, Yugoslav Halk Ordusu ve diğer güvenlik kurumlarına ait kayıtlar bulunuyor. Jansa, belgelerin Slovenya'ya teslim edilmesini istiyor.

Gizli belgelerin odağında Yugoslavya'nın geçmişi var

Yugoslavya'nın dağılmasının ardından eski dönemin güvenlik kurumlarına ait çok sayıda belgenin Sırbistan'da kaldığı belirtiliyor. Bu arşivler, geçmişte yürütülen istihbarat faaliyetlerinin ve siyasi gözetim uygulamalarının aydınlatılması açısından önem taşıyor.

Belgelerin ne kadarının erişime açıldığı ve arşivlerin tamamında hangi kayıtların bulunduğu ise tartışma konusu olmayı sürdürüyor.

Arşiv tartışmasının dikkat çeken başlıklarından biri de Avrupa Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Marta Kos oldu. Sloven araştırmacı Igor Omerza, eski Yugoslav gizli servisi UDBA ile Kos arasında bağlantı bulunduğunu ileri süren iddiaları gündeme getirdi.

Kos ise geçmişte gizli servisle işbirliği yaptığı yönündeki suçlamaları reddetti. Söz konusu iddialar doğrulanmış bir gerçek olarak değerlendirilemezken, arşivlerin açılması tartışmanın siyasi boyutunu da öne çıkardı.

Jansa'nın çıkışı, Kos'un Sırbistan'ın AB üyeliğine yönelik olumlu mesajlarının ardından geldi. Kos, Sırbistan'ın Avrupa perspektifinin açık olduğunu ifade etmişti.

Slovenya'daki siyasi tartışma büyüyor

Arşivlerin açılması konusunda Slovenya'da da farklı görüşler bulunuyor. Kos'un siyasi çevresinden isimler, belgelerin kamuoyuna açılmasına ilkesel olarak karşı olmadıklarını belirtirken konunun siyasi hesaplaşma amacıyla kullanılmasını eleştiriyor.

Svoboda partisinden Matej Grah, arşiv meselesinin geçmişteki siyasi rakiplerle hesaplaşma aracına dönüştürülmemesi gerektiğini savundu. Böylece tartışma, tarihsel kayıtların açıklanmasının yanı sıra bunların günümüz siyasetinde nasıl kullanılacağı sorusunu da beraberinde getirdi.

Sırbistan'ın AB süreci nasıl etkilenebilir

Avrupa Birliği'ne üyelik sürecinde üye ülkelerin onayı ve müzakere aşamalarındaki tutumları önem taşıyor. Bu nedenle Slovenya'nın arşivlerin teslim edilmesi yönündeki talebi, Sırbistan'ın üyelik yolunda karşılaşabileceği siyasi engellerden biri haline gelebilir.

Brüksel muhabiri Peter Zerjavic, AB üyelerinin müzakere sürecinin farklı aşamalarında ikili meseleleri gündeme getirebildiğine dikkat çekti. Daha önce Hırvatistan ile Karadağ arasında yaşanan anlaşmazlıklar da geçmişten kalan sorunların üyelik sürecine yansıyabildiğini gösteren örnekler arasında yer alıyor.

Jansa'nın açıklamasının ardından Slovenya'nın tutumunu değiştirip değiştirmeyeceği ve Sırbistan'ın arşivlerin teslimi konusunda nasıl bir adım atacağı henüz netlik kazanmadı. Bu gelişmeler, iki ülke arasındaki ilişkilerin yanı sıra Sırbistan'ın Avrupa Birliği üyelik müzakerelerinin seyrini de etkileyebilir.