Tiryaki: ‘Belediyelere ayrılan bütçe faiz ödemelerinin gerisinde’

Türksat: 4A Frekans: 12457,5 Sembol: 30000 Polarizasyon: V(Dikey) FEC: 2/3

Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda konuşan DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Rüştü Tiryaki, 2027 bütçesinde 1403 belediyeye ayrılan payın faiz ödemelerinin üçte ikisinden az kaldığını belirtti.

Haber Merkezi Yayınlanma: 27 Ekim 2026 20:59 Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ile 2025 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi üzerindeki görüşmeler sürüyor. Komisyon görüşmelerinde bütçenin geneline ilişkin değerlendirmelerde bulunan Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Demokratik Yerel Yönetimler Kurulundan Sorumlu Eş Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Rüştü Tiryaki, iktidarın ekonomik sorunlara ilişkin açıklamalarını ve belediyelere ayrılan kaynakları eleştirdi.

İktidarın ekonomik başarısızlıklara yönelik eleştirilere farklı gerekçelerle yanıt verdiğini belirten Mehmet Rüştü Tiryaki, 2020-2023 döneminde Covid-19 salgınının, 2023-2026 döneminde ise salgın ve depremin gerekçe gösterildiğini söyledi. Tiryaki, enerji arzı ve tedarik zinciri krizlerinin de bu gerekçelere eklendiğini belirterek şöyle konuştu:

“2020’den 2023’e kadar bütün eleştirilere ‘Covid var’ dediler. Sanki sadece Türkiye’de Covid oldu da dünyanın başka ülkelerinde hiç olmadı gibi. 2023’ten 2026’ya kadar ‘Covid var, deprem var, asrın felaketi var’ diye yanıt verdiler.

Şimdi bir şey daha ekliyorlar: enerji arzı ve tedarik zinciri krizi. Üç şey olmasa ekonomimiz uçacak gibi. Ama sorun şu: Bu sorunlar bütün dünyada var.”

Türkiye’nin enflasyon göstergelerine de değinen Tiryaki, dünyada enflasyonun en yüksek olduğu dördüncü ülkenin Türkiye olduğunu söyledi. Bu dört ülkeden üçünün savaş içinde bulunduğunu belirten Tiryaki, Avrupa’da enflasyon ortalamasının yüzde 3,2, Rusya ve Ukrayna’daki oranların ise yüzde 6-8 civarında olduğunu ifade etti.

Tiryaki, Türkiye’nin gıda enflasyonunda da dünyada en kötü durumdaki ülkeler arasında yer aldığını belirterek, “Bütün dünya bizden daha iyi durumda. Kendi kendine yeten bir ülke olarak gıda enflasyonunda da dünyanın en kötü birkaç ülkesinden birisiyiz. Tek açıklama şu: Ekonomi iyi yönetilmiyor” dedi.

Cevdet Yılmaz’ın yapay zekâ değerlendirmesini eleştirdi

Tiryaki, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın 21 Ekim tarihli sunumunda küresel ekonomiye ilişkin yaptığı değerlendirmelere de değindi. Yılmaz’ın, yapay zekâ odaklı teknoloji yatırımlarının enerji arzı şoklarına rağmen küresel büyümenin temel itici gücü olmayı sürdürdüğü yönündeki tespitini eleştiren Tiryaki, bu yaklaşımın enerji krizinin etkilerini olduğundan farklı gösterdiğini söyledi.

Tiryaki, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Küresel ekonomideki daralmanın en önemli nedenine dair 4-5 kez tekrar ettiğiniz bir tespitiniz var. Yapay zekâ odaklı teknoloji yatırımlarının enerji arzı şoklarına rağmen küresel büyümenin temel itici gücü olmayı sürdürdüğünü söylüyorsunuz.

Yapay zekânın enerji krizinin etkilerini azalttığını yapay zekâ şirketleri bile bu kadar savunmuyor. Alphabet, Meta, Nvidia, Oracle gibi şirketler bile dünyadaki enerji krizinin sonuçlarının ortadan kalktığını söylemiyorlardır. Konuşmanızı bu şirketlere götürsek ‘Biz neymişiz’ diyecekler.”

Belediyelere 2 trilyon 384 milyar lira ayrıldı

Mahalli idarelere ayrılan bütçeyi değerlendiren Tiryaki, Türkiye’de toplam 1403 belediye bulunduğunu belirterek belediyelerin türlerine göre dağılımını paylaştı. Buna göre ülkede 30 büyükşehir, 51 il belediyesi, büyükşehirlere bağlı 519 ilçe belediyesi, 403 ilçe belediyesi ve 400 belde belediyesi bulunuyor.

Tiryaki, 1403 belediyeye genel bütçe vergi gelirlerinden 2 trilyon 384 milyar lira ayrıldığını, bu tutarın toplam bütçenin yüzde 8,7’sine karşılık geldiğini söyledi. Faiz ödemeleri için ayrılan 3 trilyon 970 milyar liraya dikkat çeken Tiryaki, belediyelere ayrılan kaynağın bu tutarın üçte ikisinden bile az olduğunu belirtti.

Tiryaki, “86 milyon yurttaşın günlük hizmetlerinin önemli bir bölümünü karşılayan belediyelere ayırdığınız bütçe bunun neredeyse üçte ikisinden az” dedi.

Aydınlatma giderleri için kesinti oranlarına tepki

Belediyelerin ve il özel idarelerinin genel bütçe vergi gelirlerinden aldığı paylardan aydınlatma giderleri için yapılan kesintilerin artırılmasını da eleştiren Tiryaki, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kesinti oranlarının üç katına çıkarıldığını söyledi.

Tiryaki’nin aktardığına göre, büyükşehir belediyelerinde kesinti oranı yüzde 20’den yüzde 60’a, diğer belediyelerde ise yüzde 10’dan yüzde 30’a yükseltildi.

Söz konusu uygulamanın belediyelerin kaynaklarını azalttığını belirten Tiryaki, kesilen paranın daha sonra yeniden belediyelere aktarılmasının bir destek gibi sunulmasına karşı çıktı.

Tiryaki, “Zaten genel bütçeden onlardan alıp sonra bir de katkı sunuyormuşuz gibi bütçeye yazmanız adil değil. Zaten onlardan kestiğiniz parayı geri vererek iyi bir şey yaptığınızı söylememelisiniz” diye konuştu.

Köylere ayrılan destek ve altyapı bütçesi yetersiz

Köylere yönelik destekleri de ele alan Tiryaki, Türkiye’deki 18 bin 215 köy için toplam 15 milyar liralık destek öngörüldüğünü belirtti. Bu tutarın köy başına yaklaşık 800 bin liraya karşılık geldiğini söyleyen Tiryaki, söz konusu kaynağın yeterliliğini sorguladı.

Çoban çantası yardımını örnek gösteren Tiryaki, bir ilde yalnızca 200 çobana çanta desteği sağlanmasının 7 milyon liraya mal olduğunu belirtti. Köy başına ayrılan yaklaşık 800 bin liralık kaynağın bu tür bir desteği karşılamakta bile yetersiz kalabileceğini ifade eden Tiryaki, şöyle konuştu:

“Siz bir köye 800 bin TL’lik yardım yapacağız diyorsunuz. O köydeki çobana çoban çantası bile veremeyecek kadar bir parayı büyük bir yardım gibi yansıtmamalısınız.”

Su ve kanalizasyon altyapısı için ayrılan 7,5 milyar lirayı da değerlendiren Tiryaki, bu kaynağın 1403 belediyeye bölündüğünde belediye başına yaklaşık 5 milyon lira düştüğünü söyledi.

Tiryaki, “5 milyon TL ile bırakın altyapı sorunlarının çözülmesini, küçücük bir mahallede kullanılacak boruların bile satın alınması mümkün değil” ifadelerini kullandı.

“Hakkari ile İstanbul’un temel ihtiyaçları aynı değil”

Bütçe dağılımının bölgesel eşitsizlikleri dikkate alması gerektiğini belirten Tiryaki, belediyelere yalnızca nüfus oranına göre kaynak aktarılmasının doğru olmadığını söyledi. Hakkari ile İstanbul’un, Diyarbakır ile İzmir’in, Batman ile Şişli’nin temel ihtiyaçlarının aynı olmadığını vurgulayan Tiryaki, her belediyenin öncelikle temel altyapı ve su sorunlarını çözebilecek düzeyde kaynak alması gerektiğini ifade etti.

Tiryaki, kaynak dağılımında temel ihtiyaçların gözetilmesinin ardından nüfusa göre katkı sağlanabileceğini belirtti. Turistik bölgelerde yaz aylarında nüfusun üç, beş, hatta on katına çıkabildiğine dikkat çeken Tiryaki, bu bölgelerdeki belediyelere de yalnızca nüfus oranına göre yardım yapılmasını eleştirdi.

Konuşmasının son bölümünde yerel yönetimlerde seçilmiş iradenin önemine değinen Tiryaki, bazı belediyelerin uzun süredir kayyımlar tarafından yönetildiğini söyledi. Batman, Van, Mardin ve Hakkari’yi örnek gösteren Tiryaki, bu kentlerde 10 yıldır kayyım uygulamasının sürdüğünü belirtti.

Yerel yönetimlerde seçimlerin anlamını yitirdiği bir dönemden geçildiğini söyleyen Tiryaki, seçilmiş yöneticilerin görevden alınması ve yerlerine kayyım atanmasının demokratik temsil açısından sonuçlarına dikkat çekti.

Tiryaki, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:

“Bizim belediyelerimiz tam 10 yıldır kayyım eliyle yönetiliyor. Batman 10 yıldır kayyımlarla yönetiliyor. Van, Mardin 10 yıl kayyımlarla yönetiliyor. Hakkari 10 yıldır kayyımlarla yönetiliyor. Türkiye’de sandığın yerel yönetimlerde anlamsız hale geldiği bir dönemden geçiyoruz.

Unutmayın, sizler o sandık sayesinde buradasınız. Adalet ve Kalkınma Partisi o sandık sayesinde iktidar. Sayın Cumhurbaşkanı o sandık sayesinde bugün iktidar. Eğer iktidarı anlamsız hale getirirseniz emin olun seçilmiş hiçbir koltuğun güvencesi kalmaz.”

İlke TV'yi, Google'da tercih edilen kaynak olarak ekleyin İlke TV’nin özel haberlerini ve güncel gelişmeleri anında takip etmek için tıklayarak WhatsApp kanalımıza abone olabilirsiniz.