Habermetrik
← Ana Sayfa
22 Kasım 2026 21:12 · Güncelleme 21:16
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Fon krizi karşılıksız çeklerde son 8 yılın zirvesini tırmandı

Fon krizi karşılıksız çeklerde son 8 yılın zirvesini tırmandı
Görsel kaynağı: ekonomim.com
⏱️ 4 dk okuma 🛡️ 1 Kaynakta Geçti
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Türkiye'yi sarsan fon krizinin tetiklediği nakit akışı bozulması, TBB Risk Merkezi'nin Ekim 2026 verilerine göre karşılıksız çek oranlarında son sekiz yılın en yüksek seviyesine ulaştı
  • Ticari kredilere erişimdeki kısıtlamalar ve artan finansman maliyetleri reel sektörü yeniden çeke yöneltirken, karşılıksız çıkan çeklerin hacmi milyarlarca lirayı buldu

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi tarafından paylaşılan Ekim 2026 dönemi istatistikleri, ülkede yaşanan fon krizinin ticari piyasalardaki tahsilat süreçlerinde yarattığı derin sıkışıklığı gözler önüne serdi. Açıklanan resmi verilere göre, Ekim ayında bankalara sunulan ödeme belgeleri arasında karşılıksız çıkanların payı, adet temelinde yüzde 3,2'ye, finansal tutar bazında ise yüzde 4,2'ye tırmanarak son yılların en tepesindeki noktaya ulaştı.

Ocak ile Ekim 2026 arasındaki on aylık zaman diliminde, bankalara ibraz edilen toplam çek adedi bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 5,9 oranında azalarak 12 milyon 35 bine geriledi. Aynı süreçte bu ödeme araçlarını kullanan tekil keşideci sayısı da yüzde 6,4'lük düşüşle 540 bin 881 kişiye indi.

Buna karşılık, ibraz edilen çeklerin toplam parasal büyüklüğü yüzde 18'lik artış göstererek 9 trilyon 492 milyar Türk Lirası seviyesine tırmandı. Sistemdeki en sarsıcı tablo ise ödemesi yapılamayarak arkası yazılan belgelerde görüldü.

Yılın ilk on ayında karşılıksız işlemi yapılan çek adedi geçen yıla kıyasla yüzde 14 artışla 290 bin 32'ye, bu durumdaki keşideci sayısı da yüzde 19 artışla 35 bin 459 kişiye çıktı. Söz konusu dönemde karşılıksız damgası yiyen çeklerin toplam tutarı yüzde 49 gibi keskin bir sıçramayla 308 milyar 278 milyon liraya ulaşırken, bu devasa meblağın yalnızca 37 milyar 361 milyon liralık kısmı (41 bin 964 adet) ilerleyen süreçte tahsil edilebildi.

Aylık istatistikler, fon krizinin yarattığı nakit darbesinin şiddetini net bir şekilde doğruladı. Yılın genelinde ortalama olarak adet bazında yüzde 2,4 ve tutar bazında yüzde 3,2 civarında seyreden karşılıksız oranları, Eylül 2026'da sırasıyla yüzde 2,7 ve yüzde 3,4 düzeyindeydi.

Sadece Ekim ayında piyasaya sürülen 987 bin 912 adet ve 922 milyar TL tutarındaki çekin 38 milyar 443 milyon liralık kısmının karşılıksız kalması, oranların aniden tırmanmasına yol açtı. Ayrıca tutar oranının adet oranından yüksek çıkması, sorunlu çeklerin ortalama miktarının büyüdüğünü gösterdi; on aylık dönemde karşılıksız çek tutarının en yoğun kaydedildiği iller sırasıyla İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya ve Bursa oldu.

TBB Risk Merkezi'nin 2009 yılına kadar uzanan geçmiş verileri, çekin Türk ekonomisindeki rolünün geçirdiği büyük evrimi de gözler önüne seriyor. 2008 küresel krizinin izlerinin sürüldüğü 2009'da yıllık 25,5 milyon çek ibraz edilirken, karşılıksız oranları adet bazında yüzde 6,9 ve tutar bazında yüzde 8,2 ile rekor kırıyordu.

2010'lu yıllarda karekodlu çek uygulaması, elektronik ödemeler ve kolay kredi erişimi sayesinde çekin piyasadaki ana ödeme aracı olma vasfı zayıflamış; pandemi yılı 2020'de ibraz adedi 13,9 milyona inmiş, kredi genişlemesiyle 2021-2022 yıllarında karşılıksız oranları tarihi dip seviyelerini görmüştü. Ancak 2023 yılının ikinci yarısından itibaren devreye alınan sıkı para politikaları, ticari kredilere getirilen büyüme limitleri ve yükselen maliyetler, reel sektörü yeniden vadeli ticaretin geleneksel enstrümanı olan çeke yönlendirdi.

Yıllık ibraz hacmi 2021'de 1,22 trilyon TL iken; 2023'te 4,49 trilyon TL'ye, 2024'te 7,73 trilyon TL'ye ve 2025'te 10 trilyon lira sınırına dayandı. Henüz on ayı geride kalan 2026'da hacmin 9,49 trilyon TL'ye ulaşması, şirketlerin banka kredisi bulamadıkları için işletme sermayesi ihtiyaçlarını ticari alacak ve borç zinciriyle karşılamaya çalıştığını kanıtladı.

Ortaya çıkan bu tablo, krediye ulaşmakta zorlanan reel kesimdeki sıkışıklığın ve son fon krizinin yarattığı tahsilat riskinin ulaştığı endişe verici boyutları net bir şekilde gözler önüne seriyor. Karşılıksız çek tutarının 2021'deki 12,8 milyar TL seviyesinden 2025'te 263,5 milyar TL'ye, 2026'nın ilk on ayında ise 308,2 milyar TL'ye fırlaması, piyasalardaki fonlama krizinin ticari istikrar üzerindeki olumsuz etkilerinin önümüzdeki dönemde de yakından izleneceğini gösteriyor.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: ekonomim.com
Haber metni ve görseller ekonomim.com sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Ekonomi
Yayın: 22 Kasım 2026 21:12 · Kaynak: ekonomim.com
Kaynağı Oku ↗