Çin: ABD ile İran arasındaki savaş sona ermeli

Çin’in Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Fu Cong, dün BM Güvenlik Konseyi’nde İran’ın nükleer programına ilişkin düzenlenen açık oturumda, tüm taraflara ABD ile İran arasındaki çatışmaların sona erdirilmesi ve müzakerelerin yeniden başlatılması için çaba gösterme çağrısında bulundu.

Fu, Ortadoğu’da gerilimin sürmesinin ve çatışmaların etkilerinin bölge sınırlarını aşarak yayılmasının, bölgesel ve küresel barış ile istikrarı ciddi biçimde sarstığını belirtti. ABD ile İran arasındaki müzakerelerin çıkmaza girmesi ve İran’a yönelik yeni bir askeri saldırı hazırlığına ilişkin söylemlerin gerilimi tırmandırmasının derin endişe yarattığını ifade eden Fu, iki ülke arasındaki anlaşmazlık konularından biri olan nükleer meselenin defalarca müzakere masasına taşınmasına rağmen çözüm fırsatlarının kaçırıldığını söyledi.

Fu, tarafların geçmişten ders çıkararak gerçek çok taraflılık ve siyasi çözüm temelinde hareket etmesi, çatışmaları sona erdirmek ve müzakereleri teşvik etmek için diplomatik çabaları yeniden canlandırması gerektiğini vurguladı.

ABD’nin İran nükleer anlaşmasından tek taraflı çekilerek yaptırımları yeniden yürürlüğe koyduğunu ve sürekli ağırlaştırdığını hatırlatan Fu, Washington yönetiminin izlediği “azami baskı” politikasının mevcut açmazın temelinde yattığını kaydetti.

Avrupalı üç ülkenin, nükleer anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemekle kalmayıp aynı zamanda ABD’nin İran’a yönelik tek taraflı yaptırımlarına destek verdiğini belirten Fu, bu ülkelerin devreye soktuğu yaptırımları yeniden yürürlüğe koyma mekanizmasının hukuki ve usule ilişkin kusurlar taşıdığını, Güvenlik Konseyi’nin birliğine ve itibarına ciddi zarar verdiğini ifade etti.

Fu, ABD ve İsrail’in, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) denetimine tabi İran nükleer tesislerine iki kez askeri saldırı düzenlemesinin, Ajansın bu tesislerde denetim yapamamasının doğrudan nedeni olduğunu söyledi. Bazı ülkelerin bu gerçekleri göz ardı ederek UAEA’da İran’ın denetimine ilişkin bir kararın kabulünü dayattığını savunan Fu, tamamen siyasi amaçlarla atılan bu adımın Ajans ile İran arasındaki iş birliğine zarar verdiğini ve krizi derinleştirdiğini belirterek, UAEA’nın bu şekilde kullanılmasını “son derece sorumsuzca” olarak nitelendirdi.

İran nükleer anlaşması ile anlaşmayı onaylayan BM Güvenlik Konseyinin 2231 sayılı kararından edinilen deneyimin, meselenin çözümünde tek yolun siyaset ve diplomasi olduğunu gösterdiğini vurgulayan Fu, bu belgelerde belirlenen temel hedeflerden vazgeçilmemesi, aşamalı ve karşılıklı adımlar atılması, haklar ile yükümlülükler arasındaki dengenin korunması gerektiğini kaydetti.

Fu, İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdünü yerine getirmesi gerektiğini belirtirken, tüm tarafların da ülkenin Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na taraf olmasından doğan nükleer enerjiyi barışçıl amaçlarla kullanma hakkına saygı göstermesi gerektiğini ifade etti.

İran’ın nükleer denetim ve doğrulama faaliyetlerinin yeniden başlatılmasında karşılaştığı güçlüklerin nesnel biçimde değerlendirilmesi gerektiğini dile getiren Fu, bu sorunların çözümünde ülkenin içinde bulunduğu koşulların dikkate alınmasını istedi.

Fu, UAEA Sekretaryası ile İran’ın ilgili sorunları diyalog ve iş birliğini güçlendirerek çözmesinin desteklenmesi gerektiğini belirterek, ABD’ye İran’a karşı yeniden güç kullanmama taahhüdünde bulunma ve denetim faaliyetlerinin askeri tehditten uzak bir ortamda etkili biçimde yürütülmesini sağlama çağrısı yaptı.