Yeter ki seçim adil olsun

Amerika’dan gelen seçim sonuçlarını görünce siz de “Darısı başımıza” dediniz mi? Ben dedim. Otoriter liderlerin gölgesinde yaşayan herkesin umudu depreşti. Polonya, Macaristan, Sırbistan, Brezilya derken şimdi Amerika… Hikâyeler farklı, duygu aynı: Demek ki yenilmez değillermiş.

Modası geçti denilen demokrasinin hâlâ söyleyecek sözü varmış meğer. Trump başkanlığı kaybetmedi; Demokratlar, Kongre’nin iki kanadında çoğunluğu kazandı. Ama kendisini ülkesinin sahibi gibi gören bir siyasetçiye seçmenin “O kadar da değil” demesi az şey mi?

Biz de Erdoğan’ı düşünüyoruz doğal olarak. Trump’a benzetiyoruz çok. Kendileriyle ülkeyi bir tutmaları, eleştiriyi düşmanlık saymaları, kurumların kendi iradelerine uymasını istemeleri… Birbirlerini bu kadar iyi anlamaları boşuna değil.

Seçmen Trump’a dur diyebiliyorsa Erdoğan’a neden diyemesin? Diyebilir. Ama sandığa hangi koşullarda gidileceğini bugünden konuşmalıyız. Başkalarının eşitsiz koşullara rağmen kazanması, bizim eşitsizliğe razı gelmemizi gerektirmez.

Seçim güvenliği deyince aklımıza sandık geliyor. Müşahitler, oyların sayılması, tutanaklar… Hepsi önemli. Ama seçim, sandık sabahı başlamıyor. Vatandaş yalnızca iktidarın sesini duyduysa, muhalefeti dinleyebileceği kanallar susturulmuşsa, iktidarın yerine ne koyacağını nasıl bilsin?

Bir aday salon ararken diğeri devletin imkânlarıyla ülkeyi dolaşıyorsa? Birinin sözü haberken ötekinin sözü soruşturma konusu oluyorsa? Oy pusulasında eşit yer kaplamakla eşit yarışılmış olmuyor. Bir de muhalefetin güçlü adaylarının yargı eliyle yarış dışına itilmesi var.

Vatandaşın oy vereceği kişiyi başkaları belirleyecekse, seçme hakkından geriye ne kalır? Kimse yargılanmasın diyen yok. Suçlama varsa somut kanıt ortaya konulsun, herkes aynı hukukla yargılansın diyoruz. İBB davasındaki suçlamaların delillerini, sanıkların ailelerine uzanan uygulamaların hukuka uygunluğunu soruyoruz.

Fon davasında da açık cevaplar istiyoruz. Kimlerin hangi işlemlerden yararlandığı açıklansın, isimler devlet sırrı muamelesi görmesin, gazeteciler baskı görmeden araştırabilsin. Bunların seçimle ne ilgisi var? Tam da ilgisi var.

Muhalefete yönelik suçlamalar köpürtülürken iktidara uzanan iddiaların haber olması bile engelleniyorsa, seçmen gerçeği nasıl öğrenecek? Özgür seçim, kabine girip gizlice mühür basmaktan ibaret değil. Oraya gelene kadar korkmadan, bilgi edinerek, farklı görüşleri dinleyerek karar verebilmektir.

Kamu görevlisinin parti çalışanı gibi davranmamasıdır. Devletin kasasının iktidarın seçim kasasına dönüşmemesidir. O para hepimizin. İktidara oy verenin de vermeyenin de. Vatandaş, kendi parasıyla kendisine karşı propaganda yapılmasına neden razı olsun?

TRT de Anadolu Ajansı da bir partinin malı değil. Muhalefetin orada görünmesi lütuf değil, vatandaşın haber alma hakkının gereği. Bizim paramızla bir partinin borazanlığını yapmak ne demek? Meseleyi böyle anlatmak gerekiyor.

“Bize haksızlık yapılıyor” demekle yetinmeden, “Sizin seçme hakkınız daraltılıyor” diyerek. Muhalefet adayları, ittifakları, programları tartışıyor. Tartışsın. Ama adil seçim mücadelesi, seçime birkaç hafta kala hatırlanıp avukatlarla sandık görevlilerine bırakılacak bir iş değil.

Hangi kamu kaynağı kimin kampanyasına harcanmış? Hangi kanal hangi partiye ne kadar yer vermiş? Kimin toplantısı engellenmiş? Hangi gazeteci baskı görmüş? Somut olay, somut belge, sorumlunun adı. Muhalefet bunları her gün halka anlatmalı, hukuki başvurularının peşini bırakmamalı.

Cevap verilmiyorsa onu da duyurmalı. Bir gün öfkelenip ertesi gün başka konuya geçerek olmaz bu iş. Vatandaş görmeli ki bütün bunlarda elinden alınan, ülkenin geleceği hakkında söz söyleme hakkı.“Bunlar zaten seçimle gitmez” demek, baştan havlu atmak.

Ama “Siz yeter ki oy verin, gerisini merak etmeyin” demek de seçmenden gözü kapalı güven istemek. Muhalefet, vatandaşı sandığa çağırırken onun özgürce karar vermesini engelleyenlerle de mücadele etmeli. Sandığın başında nöbet tutulacak elbet.

Ama asıl iş, o güne kadar yapılacaklarda. Amerika’ya bakıp “Darısı başımıza” diyoruz ya… Bunun için adil seçim talebini siyasetin merkezine koymak gerekiyor. Bugünden, her gün, ısrarla. Oylarımız iktidarı değiştirebilir.