Bostancı, "iş güvenliği uzmanı işverenin değil, öncelikle insan hayatının güvencesi olmalıdır

Gazetemizin köşe yazarı ve işyeri hekimi Uzman Dr. Dursun Bostancı, İzmir Aliağa’daki HABAŞ Demir-Çelik Fabrikası’nda meydana gelen patlamada 17 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından iş sağlığı ve güvenliği konusuna dikkat çekti. celikle

İş kazalarının önlenebilir olduğuna vurgu yapan Bostancı, iş güvenliği uzmanlarının ekonomik bağımsızlığının sağlanması gerektiğini belirterek, hizmet bedellerinin bağımsız bir kamu fonunda toplanmasını önerdi. Bostancı, “İş güvenliği uzmanı işverenin değil, öncelikle insan hayatının güvencesi olmalıdır” dedi.

Bir işyeri hekimi olarak çalıştığımdan, yani iş ve işçi güvenliği hususunda tam da işin ortasından olmam sebebiyle İzmir'de bir fabrikada meydana gelen patlama ve ardından çıkan yangın haberini duyduğumda bu konuda tecrübelerimi ve fikirlerimi paylaşmam gerektiğini düşündüm. Bunu da kendime ve mesleğime karşı bir sorumluluk olarak görüyorum.

Her böyle olayın ardından aynı soruları soruyoruz: Gerekli tedbirler alınmış mıydı? Denetimler yapılmış mıydı? İşçiler yeterince korunuyor muydu?

Oysa iş güvenliği, bir kaza yaşandıktan sonra hatırlanacak bir konu değildir. İnsan hayatını korumak için önceden alınması gereken tedbirlerin bütünüdür.

ÜRETİM DEĞİL, İNSAN Sakarya da sanayi yatırımlarıyla büyüyen bir şehir. İşletmeler açısından iş sağlığı ve güvenliğinin önemini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Sakarya, sanayisiyle büyüyen ve gelişen bir şehrimiz. Organize sanayi bölgelerimizde ve çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren çok sayıda işletmemiz var. Bu işletmelerin, mevzuatın öngördüğü şekilde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmetlerinden yararlanması büyük önem taşıyor.

Üstelik şehrimizde iş sağlığı ve güvenliği alanında hizmet veren çok sayıda kurum ve kuruluş da bulunuyor. İşte burada önemli olan, bu hizmetlerin yalnızca yasal bir zorunluluğu yerine getirmek için değil, gerçekten çalışanların hayatını korumak amacıyla verilmesidir.

İş güvenliği uzmanlarının uyarıları dikkate alınmalı, risk değerlendirmeleri kâğıt üzerinde kalmamalı, yangın ve patlama ihtimallerine karşı gerekli önlemler düzenli olarak kontrol edilmelidir. Çalışanlar da bu konuda bilinçlendirilmeli ve eğitilmelidir.

Unutulmamalıdır ki bir fabrikada üretimin durması ekonomik kayıptır; ancak bir insanın hayatını kaybetmesi telafisi mümkün olmayan bir acıdır. Sanayinin gelişmesi kadar, o sanayide çalışan insanın sağlıklı ve güvenli bir ortamda evine dönebilmesi de önemlidir. Çünkü hiçbir üretim, insan hayatından daha değerli değildir.

BAĞIMSIZLIK ŞART İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulmasında mevcut sistemin işleyişine yönelik eleştirileriniz bulunuyor. Özellikle hangi sorunlara dikkat çekmek istiyorsunuz?

Burada üzerinde özellikle durulması gereken başka bir konu daha var.

İşverenler, işyerlerinde iş güvenliği hizmeti almak için bu alanda faaliyet gösteren kurumlardan hizmet satın alıyor. Hizmetin ücretlendirilmesinde çalışan işçi sayısı ile işyerinin az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta bulunması gibi kriterler esas alınıyor.

Ancak uygulamada önemli bir sorunla karşılaşılıyor. Bir fabrikanın iş güvenliği hizmet sözleşmesi sona erdiğinde işveren, başka hizmet kuruluşlarıyla da görüşerek fiyat araştırması yapıyor. Doğal olarak daha düşük fiyat teklif eden kuruluşu tercih edebiliyor.

Hizmet alımında rekabet elbette olabilir. Ancak söz konusu olan insan sağlığı ve can güvenliği olduğunda, en ucuz hizmeti tercih etmenin ne gibi sonuçlar doğurabileceğini de düşünmek zorundayız. Fiyat rekabeti nedeniyle hizmetin niteliğinin düşmesi, iş güvenliği uzmanının işyerini yeterince ziyaret edememesi, çalışanlarla gerektiği kadar ilgilenememesi ciddi bir risk oluşturabilir.

ÜCRET KİMDEN ALINMALI? Sizce mevcut sistemdeki en önemli sorun nedir? İş güvenliği uzmanlarının ücretlerini işverenlerden alması bağımsızlıklarını etkiliyor mu?

Bana göre işin daha önemli ve düşündürücü tarafı başka. İş güvenliği uzmanının ücretini, denetlemek ve eksikliklerini bildirmekle yükümlü olduğu işverenin ödüyor olması, uzman açısından ciddi bir bağımsızlık sorunu yaratabilir.

Uzman, işyerinde gördüğü eksiklikleri raporlamak, alınması gereken tedbirleri istemek ve gerektiğinde işvereni uyarmak zorundadır. Ancak işverenin karşısında, ücretini kendisinin ödediği bir uzmanın bulunması, ister istemez bir çıkar çatışması ihtimalini gündeme getirmektedir.

İş güvenliği uzmanının, gerekli tedbirlerin alınmasını ısrarla istemesi karşısında, işverenin "Senin ücretini ben ödüyorum" anlayışıyla hareket etmesi ihtimali bile bu sistemin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

YENİ SİSTEM ÖNERİSİ Peki, iş güvenliği hizmetlerinde bağımsızlığı sağlamak için nasıl bir sistem kurulmalı? Bu konuda öneriniz nedir?

Öncelikle iş güvenliği hizmetlerinin ücretlendirilmesinde ülke genelinde objektif ve denetlenebilir bir standart oluşturulmalıdır. Daha da önemlisi, iş güvenliği uzmanının ekonomik bağımsızlığı güvence altına alınmalıdır.

İşveren, çalışanları için sigorta primlerini nasıl ilgili kamu kurumuna yatırıyorsa, iş güvenliği hizmetinin bedeli de benzer bir sistemle tahsil edilmelidir.

İşyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfı dikkate alınarak belirlenecek standart bir hizmet bedeli, bağımsız bir kamu fonunda toplanmalı; iş güvenliği uzmanlarının ücretleri bu fondan ödenmelidir. Böylece iş güvenliği uzmanı, ücretini doğrudan aldığı işverene karşı değil, mesleki sorumluluğuna ve insan hayatına karşı bağımsız hareket edebilmelidir.

Elbette bu önerinin hukuki ve idari altyapısı, denetim mekanizması ve finansman modeli ayrıca düzenlenmelidir.

KAZADAN ÖNCE ÖNLEM Son olarak işverenlere, çalışanlara ve yetkililere vermek istediğiniz mesaj nedir?

İş güvenliği, yalnızca mevzuatta yazılı bir zorunluluk, işveren açısından bir maliyet kalemi, uzman açısından da bir maaş meselesi olarak görülmemelidir.

Unutmayalım; iş kazaları yaşandıktan sonra tutulan tutanaklar, yapılan soruşturmalar ve verilen cezalar kaybedilen hayatları geri getirmiyor. İş güvenliği uzmanı işverenin değil, öncelikle insan hayatının güvencesi olmalıdır.

Çünkü üretim elbette önemlidir. Ancak üretim uğruna insan hayatının tehlikeye atılmasına hiçbir gerekçe haklılık kazandıramaz.

11 Kas 2026 - 00:00 Sakarya - Güncel Yazdır

adapostasi.com son bir ayda 509.304 kez ziyaret edildi.