Antalya'da Küresel Sıfır Atık İttifakı İçin Lider Eşleri Buluşması

Antalya'da Küresel Sıfır Atık İttifakı İçin Kritik Buluşma Antalya'da düzenlenen ve Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında gerçekleştirilen "Küresel Sıfır Atık İttifakı Lider Eşleri Yüksek Düzeyli Toplantısı"nda önemli mesajlar verildi.

Toplantının ev sahibi olan ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı sıfatını taşıyan Emine Erdoğan, bu ittifakın kurulmasının ortak sorumlulukların kalıcı iş birliklerine dönüştürülme niyetinin somut bir göstergesi olduğunu ifade etti. Kapsamlı Katılım ve Ortak Gelecek Vizyonu Toplantının açılış konuşmasını gerçekleştiren Emine Erdoğan, COP31 süreci dahilinde Antalya'da katılımcıları ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Erdoğan, 195 farklı ülkeden gelen ve toplamda 100 bini aşan katılımcının yanı sıra 100'den fazla liderin bir araya geldiğini belirtti. Bu geniş katılımcı kitlesinin, insanlığın ortak geleceğine yön vermek amacıyla ortak bir irade sergilediği vurgulandı.

Bilginin Eyleme Dönüşmesi Gerekliliği Emine Erdoğan, son yıllarda iklim zirvelerinde sıcaklık artışı, kuraklık ve orman kayıpları gibi konuların sıkça ele alındığını ve bilimsel uyarıların küresel bir farkındalık yarattığını hatırlattı. Ancak Erdoğan, artık bu uyarıların ve raporların ötesine geçilmesi gereken bir aşamaya gelindiğini belirtti.

Bilginin değerinin, o bilginin ne tür kararlara dönüştürüldüğü ile ölçüldüğünü vurgulayan Erdoğan, mevcut durumun sadece bilgi paylaşımı değil, bu bilgileri hayata geçirme iradesi gerektirdiğini ifade etti. Türkiye'nin Sıfır Atık Deneyimi ve Başarıları Türkiye'nin COP31'i bir "aksiyon COP'u" olarak tanımlamasının temel nedeninin bu irade olduğunu dile getiren Emine Erdoğan, başarının sadece verilen taahhütlerle değil, insanların yaşamında, şehirlerde ve üretim biçimlerinde meydana gelen değişimlerle ölçülmesi gerektiğini savundu.

9 yıl önce hayata geçirilen Sıfır Atık Hareketi'nin bu anlayış için somut bir örnek teşkil ettiğini belirten Erdoğan, evlerde başlayan farkındalığın bugün okullardan belediyelere, kamu kurumlarından fabrikalara kadar uzanan geniş bir sisteme dönüştüğünü aktardı. Bu sürecin sonucunda Türkiye'nin geri kazanım oranının yüzde 13'ten yüzde 37'nin üzerine çıktığı ve her yaştan bireyde sorumluluk bilincinin geliştiği kaydedildi.

Atığın Kaynağında Çözümü ve Üretim Modelleri Atığın ancak çöp kutusunda değil, karar aşamasında başladığını öğrenmenin en önemli derslerden biri olduğunu belirten Emine Erdoğan, bir ürünün gerekli olup olmadığı, üretim şekli ve kullanım süresinin atık miktarını belirlediğini ifade etti. Geçmişte daha fazla üretmenin ve tüketmenin refah göstergesi sayıldığı, ancak atıkları geri dönüştürmenin bir başarı olarak kabul edildiği dönemden sonra, asıl başarının oluşması engellenen atıkla ölçülmesi gerektiğini vurguladı.

Daha az kaynakla daha yüksek yaşam kalitesine ulaşmanın, modern kalkınma anlayışının merkezinde yer alması gerektiğini belirtti. Küresel Tüketim ve Üretim Modellerinin Etkileri Atığın karar aşamasında başladığı gerçeğiyle birlikte, bu kararları kimlerin verdiğinin sorgulanması gerektiğini dile getiren Emine Erdoğan, doğal kaynaklar üzerindeki baskının büyük bir kısmının küresel üretim ve tüketim modellerinden kaynaklandığını belirtti.

Örneğin, tütün endüstrisinin her yıl 600 milyon ağacın kaybına ve 22 milyar ton su tüketimine neden olduğu gerçeğine dikkat çeken Erdoğan, moda ve tekstil sektörünün yıllık 92 milyon ton atık ürettiğini vurguladı. Bu bağlamda, ürünlerin kısa kullanım ömürlerinin sadece tüketici tercihiyle açıklanamayacağını, aynı zamanda dijital dünyadaki iş modellerinin enerji ve su üzerindeki etkilerinin de sorgulanması gerektiğini ifade etti.

Teknolojinin Sorumluluğu ve Şeffaflık Yapay zekanın israfı azaltma, üretimi verimli kılma ve çevresel sorunlara çözüm bulma konularında büyük fırsatlar sunduğunu belirten Emine Erdoğan, teknolojik ilerlemenin çevresel maliyetlerinden bağımsız değerlendirilemeyeceğini sözlerine ekledi. Geleceğin teknolojilerinin geçmişin israf alışkanlıkları üzerine inşa edilemeyeceğini savunan Erdoğan, bir şirketin ekonomik kazancının bedelinin başka bir toplumun kaynaklarının tükenmesi olmaması gerektiğini belirtti.

Bu nedenle, büyük şirketlerin kaynak kullanımlarını şeffaflaştıran, çevresel etkilerini bağımsız değerlendirmeye açan ve hesap verebilirliği güçlendiren ortak standartlar geliştirilmesi gerektiği ifade edildi. Küresel ölçekte faaliyet gösteren şirketlerin sorumluluğunun da küresel olması gerektiği vurgulandı.

Çatışmaların Tabiat Üzerindeki Yıkıcı Etkileri Tabiatın geleceğini belirleyen kararların sadece üretim ve tüketimle sınırlı olmadığını ifade eden Emine Erdoğan, savaşın tabiat üzerinde nesiller boyu süren yaralar açtığını belirtti. Ukrayna'dan Sudan'a kadar çatışmaların sürdüğü her bölgede bu tahribatın görüldüğü kaydedildi.

Özellikle Gazze'de durumun çok ağır olduğunu belirten Erdoğan, Birleşmiş Milletler Çevre Programı verilerine dayanarak 61 milyon ton enkazın biriktiğini, meyve bahçeleri ve zeytinliklerin yüzde 97'sinin yok olduğunu ve tatlı su kaynaklarının büyük kısmının kirlendiğini aktardı. Bu yıkımın onarılmasının nesiller boyu sürebileceğine dikkat çeken Erdoğan, dünya üzerindeki askeri harcamaların 2,9 trilyon dolar gibi rekor bir seviyeye ulaştığı bir dönemde, bu kaynakların küçük bir kısmının ortak sorunlara ayrılması durumunda nelerin mümkün olabileceğini sorguladı.

Barışın tüm kıtaların iklimi olabileceği ve yıkılan şehirlerin imar edilip çorak coğrafyaların ihya edilebileceği mesajı verildi. Küresel Sıfır Atık İttifakı ve Ortak Çözümler Evde, üretimde ve siyasette alınan kararların tek bir ülke tarafından değiştirilemeyeceği gerçeğinden hareketle, Küresel Sıfır Atık İttifakı'nın bu ortak sorumluluğu kalıcı iş birliklerine dönüştürme iradesi olduğunu belirtti.

İttifak ile ülkelerin başarılı uygulamalarını öğrendiği, ortak projeler geliştirdiği ve yerel çözümlerin küresel ölçekte yaygınlaştırıldığı güçlü bir platform oluşturulması hedefleniyor. Çalışmaların plastik ve ambalaj atıkları, sıfır atık bölgeleri, gıda ve organik atıklar, eğitim ve gençlik olmak üzere belirlenen 5 öncelikli alanda yürütüleceği belirtildi.

Bu çalışmaların birbirini tamamlayan 3 yapı üzerinden geliştirilmesi planlanırken, her yıl düzenlenen Sıfır Atık Forumu'nda ortak çözümlerin ele alınacağı açıklandı. İstanbul Platformu aracılığıyla bu önerilerin somut projelere ve uygulama ortaklıklarına dönüştürülmesi hedefleniyor.

Geniş Çaplı İş Birlikleri ve Katılım Emine Erdoğan, Küresel Sıfır Atık İttifakı ile çalışmaların daha geniş coğrafyalara ulaşmasını ve uluslararası kuruluşlar, yerel yönetimler, akademi, özel sektör ve sivil toplumun ortak hedefler etrafında buluşmasını amaçladıklarını ifade etti. Sorunların çözümünün tek bir ülkenin çabasıyla mümkün olmayacağını, bilgi ve tecrübelerin birleştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Lider eşlerinin toplumun farklı kesimlerine ulaşma ve çeşitli kurumları ortak amaçlar için bir araya getirme kabiliyetine sahip olduklarını belirten Erdoğan, lider eşlerini bu sürece aktif paydaş olarak katılmaya ve kendi ülkelerinin başarılarını bu ortak çalışmaya dahil etmeye davet etti. Lider eşlerine, ayrılırken yanlarında sadece taahhüt listeleri değil, birlikte başlattıkları ortak çalışmaları da götürmeleri çağrısında bulunarak, katılımları ve ortak geleceğe gösterdikiler özen için teşekkürlerini sundu.

Toplantıya Katılan Diğer Önemli Temsilciler Emine Erdoğan'ın konuşmasının ardından Brezilya Devlet Başkanı'nın eşi Janja Lula da Silva, Özbekistan Cumhurbaşkanı'nın eşi Ziroat Mirziyoyeva, Mikronezya Devlet Başkanı'nın eşi Ancelly Simina, Maldivler Devlet Başkanı'nın eşi Sajidha Mohamed, Mozambik Devlet Başkanı'nın eşi Gueta Selemane Chapo, KKTC Cumhurbaşkanı'nın eşi Nilden Bektaş Erhürman, Burundi Hükümet Başkanı'nın eşi Francine Ntakarutimana, Bangladeş Başbakanı'nın eşi Zubaida Rahman, Pakistan Başbakanı'nın gelini Zainab Suleman, BM Kalkınma Programı Başkanı Alexander De Croo ve BM Habitat İcra Direktörü Ancaludia Rossbach konuşmalarında bulundular. Ayrıca programa Moritanya Cumhurbaşkanı'nın eşi Mariem Dah, Suriye Cumhurbaşkanı'nın eşi Latife El Durubi, Palau Cumhurbaşkanı'nın eşi Valerie Whipps, Bosna-Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı'nın eşi Mirela Becirovic, Malezya Pahang Eyaleti Sultanı'nın eşi Tunku Azizah Aminah Maimunah, Komorlar Cumhurbaşkanı'nın eşi Ambari Daroueche Azali, Esvatini Başbakanı'nın eşi Philile Dlamini, Etiyopya Başbakanı'nın eşi Zinash Tayachew, Libya Devleti Milli Birlik Hükümeti Başbakanı'nın eşi Amina El-Dilawi, Bahamalar Başbakanı'nın eşi Ann Marie Davis, Tuvalu Başbakanı'nın eşi Tausaga Teo, Azerbaycan Cumhurbaşkanı'nın kızı Leyla Aliyeva, İran Cumhurbaşkanı'nın kızı Zahra Pezeshkian, Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu üyeleri de katılım gösterdiler.