Trabzon'un 800 Yıllık Afet Hafızası: 123 Büyük Felaket ve 693 Kayıp

Trabzon Büyükşehir Belediyesi eski daire başkanı Fatih Erol ve coğrafyacı Mustafa Topsakal, Geçmişten Günümüze Trabzon'da Doğal Afetler başlıklı çalışmalarıyla kentin afet tarihini kayıt altına aldı. 1850 ile 2025 yılları arasındaki süreci mercek altına alan araştırmacılar, sel, heyelan, çığ, fırtına ve deprem gibi doğa olaylarının yerel etkilerini detaylı bir envanterde birleştirdi.

Elde edilen verilere göre, incelenen 175 yıllık dönemde can kaybı bilgisine ulaşılan 123 afette toplam 693 kişi yaşamını yitirdi. Afet türleri incelendiğinde, 40 olayla sel ve taşkınlar 387 can kaybına yol açarak listenin başında yer aldı.

Heyelan ve kaya düşmesi olayları 46 kayıtla en sık yaşanan afet türü olurken, bu olaylarda 142 kişi hayatını kaybetti. Çığ felaketlerinde 85, fırtına ve diğer doğa olaylarında 76, depremlerde ise 3 kişinin vefat ettiği tespit edildi.

Kentin tarihine geçen en yıkıcı afet, 1929 yılında meydana gelen Solaklı seli olarak kayıtlara geçti ve 148 kişinin ölümüne neden oldu. Bu felaketi 1988 Çatak heyelanı, 1990 yılındaki sel ve 1998 Beşköy seli izledi. Sadece bu dört büyük olay, toplam can kayıplarının yaklaşık yarısına tekabül eden 318 kişinin ölümüne yol açtı.

Ayrıca 1860-2015 yılları arasındaki 19 çığ vakasında 85 kişi, 1919'daki Gülcemal kazasında ise 30 kişi hayatını kaybetti. Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, Trabzon'daki afet tarihinin 800 yıl öncesine kadar uzanması oldu.

1223 veya 1228 yıllarında kenti kuşatan Selçuklu ordusunun, Tabakhane ve Zağnos dereleri çevresinde meydana gelen şiddetli bir sel felaketine maruz kaldığı ve sur dışındaki askerlerin boğularak öldüğü tarihi kaynaklarla doğrulandı. Bu olay, kentte belgelenen en eski doğal afet olarak rapora işlendi.

Araştırmacılar, 693 kişilik can kaybı verisinin tüm tarihi kapsamadığını, kayıtlara ulaşılamayan dönemlerin de bulunduğunu belirtti. Çalışmanın, şehir plancıları, mühendisler ve yerel yönetimler için afet yönetimi süreçlerinde temel bir başvuru kaynağı olması hedefleniyor.

Yeni belgelerle sürekli güncellenen bu envanter, Trabzon'un gelecekteki afet risklerine karşı daha hazırlıklı bir şehir planlaması yapılmasına katkı sağlamayı amaçlıyor.