MEB'in önünde "bütçe" protestosu: “Ücretsiz okul yemeği lütuf değildir!”

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonunda 2027 yılı Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) bütçelerinin görüşüldüğü sırada MEB binası önünde ortak basın açıklaması düzenlendi. Eğitim-Bir-Sen ve Öğrenci Veli Derneği (Veli-Der) tarafından gerçekleştirilen açıklamada öğretmenlerin ekonomik durumu, eğitim kurumlarındaki personel eksikliği, okullarda yaşanan şiddet olayları ve öğrencilere ücretsiz okul yemeği sağlanması talepleri öne çıktı.“BAKANIN'ŞOVUNUZU DIŞARIDA YAPIN' TAVRI VİCDANSIZLIKTIR”Basın açıklamasında ilk olarak söz alan Eğitim-Bir-Sen Yürütme Kurulu Başkanı Kemal Irmak, konuşmasına İzmir'deki HABAŞ fabrikasında hayatını kaybeden işçileri anarak ve yaralılara acil şifa dileyerek başladı.

Hükûmetin bütçe politikalarını eleştiren Irmak, şu ifadeleri kullandı:“Bizler biliyoruz ki tüm sağ hükümetlerde olduğu gibi AKP hükûmeti de kapitalizmin yörüngesinden çıkmıyor. Bütçeyi alıp katlayıp bizlere süslü bir şekilde sunmakta.

Ancak bizler biliyoruz ki bütçeler, özellikle Millî Eğitim ve Sağlık bütçeleri sadece kâğıt üzerindeki sayılardan ibaret değil. Bu memleket her geçen gün insan emeğinin en ucuz olduğu, insan emeğinin sermayeye peşkeş çekildiği bir ucuz emek tarlasına dönüşmüş durumda.

Maalesef bu ülkede zenginlere farklı, yoksullara farklı, çok ciddi bir ayrımcılıkla karşı karşıyayız. İşte bu ayrımcılığın en temel belgesi de bugün Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülen Millî Eğitim Bakanlığı bütçesinde bir kez daha açığa çıkıyor.”Komisyon görüşmeleri sırasında Mesleki Eğitim Merkezlerinde (MESEM) hayatını kaybeden öğrencilerin gündeme getirilmesi üzerine Millî Eğitim Bakanı'nın milletvekillerine verdiği tepkiyi hatırlatan Irmak, “Bugün Sayın Bakan, MESEM'de hayatını kaybeden öğrenciler dillendirilirken milletvekillerine dönerek'Şovunuzu çıkın dışarıda yapın' dedi.

Bu kadar vicdansız bir tavır olamaz.” dedi.“YATIRIM PAYI YÜZDE 7,75'E DÜŞTÜ”Eğitim alanındaki enflasyonun genel enflasyonun 5-6 puan üzerinde seyrettiğini belirten Irmak, MEB bütçesindeki yatırım payının düştüğünü savundu. Irmak, bütçedeki dağılıma ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:“Millî Eğitim Bakanlığı bütçesinin yüzde 82'si personel giderlerine ayrılmış, sadece yüzde 7,75'i yatırımlara ayrılmış durumda.

Ne anlama geliyor bu? Özellikle AKP iktidarının 2002 yılından bugüne kadar MEB bütçesiyle ilgili kronolojisine baktığımızda, yüzde 17,18'den bugün sadece yüzde 7'lere gerilemiş durumda. Yani yatırımlar mevcut pay içerisinde yüzde 10 daha düşük hâle getirilmiş.

OECD ülkelerinin eğitim bütçelerinin ortalaması yüzde 5 iken, biz genel bütçeden daha bunun yarısına bile kavuşabilmiş değiliz. İlköğretimde ve ortaöğretimde bu rakam OECD ortalamasının üçte birine, yükseköğrenimde ise yarısına bile tekabül etmiyor.”Ücretli öğretmenlik ve atama sorununa da değinen Irmak, öğretmen açığının giderilmesi gerektiğini belirterek şunları söyledi:“Hâlâ yüzde 10 civarında ücretli öğretmen çalıştırılıyor.

Sadece Urfa ilinin öğretmen açığı 10 binin üzerindeyken, bugün Millî Eğitim Akademisinde atanmayı bekleyen öğretmen sayısı da sadece 10 bin civarında. Yani sadece Urfa'nın bile öğretmen açığını karşılamıyor. Öğretmen açığını karşılamaya dönük de bütçede herhangi bir şey yok.”“ÇOCUKLAR KONTEYNERLERDE EĞİTİM GÖRÜYOR”Bütçede okullarda artan şiddeti önlemeye, deprem bölgesindeki konteyner sınıflara, taşımalı eğitime ve okul terklerine yönelik yeterli planlama bulunmadığını savunan Irmak, eğitim ortamlarındaki eksikliklere dikkat çekti.

Eğitim-Bir-Sen Yürütme Kurulu Başkanı Irmak, şöyle konuştu:“Okullarda yaşanan şiddetin önlenmesine dair bir planlama var mı? Rehber öğretmen, psikososyal destek ve sosyal hizmet uzmanı atanması gibi şeyler var mı? E bunlar da yok.

Deprem bölgesinde ve büyükşehirlerde kalabalık sınıflarda üst üste çocuklarımız eğitim görüyor, hâlâ birçok yerde çocuklar konteynerlerde eğitim öğretim veriyor. Yeni okul yapılmasıyla ilgili bir planlama var mı? Maalesef o da yok.

Bugün Ankara'da, İstanbul'da, İzmir'de hatta bu ülkenin en ücra köşesinde bile kiralar 35-40 bin lirayken, İstanbul'da 50-60 bin lirayken ve hâlâ bu ülkenin eğitim emekçileri yoksulluk sınırının altında çalışırken, ekonomik ve özlük durumlarını yükseltmeye dönük bir şey var mı? Onu da görmüyoruz.

Ek dersler yıllar içerisinde eridi, artırılmasına dönük bir şey yok.”Bütçenin tarikat ve cemaatlerle yapılan protokoller üzerinden eğitimi dinselleştirmeye ve özel okulları teşvik ederek piyasacı eğitimi büyütmeye odaklandığını savunan Irmak, atama bekleyen öğretmen sayısına ve okul terklerine de dikkat çekti. Irmak, “Bakanlık taşımayı bıraktı, çocukların eğitime erişiminde taşıma da maalesef yok.

Suça bulaşan, okulu terk etmiş 700 bine yakın öğrencinin yeniden okullara kazandırılması talebimizi her gün dillendirmemize rağmen bütçede bu da yok. Ne eğitim emekçileri ne sendikalar bu bütçeler hazırlanırken dahil ediliyor.” diye konuştu.

EĞİTİMCİLER TALEPLERİNİ SIRALADIKonuşmasının sonunda sendikanın taleplerini sıralayan Kemal Irmak, eğitim emekçilerinin ücretlerinin artırılması, öğrencilere ücretsiz yemek verilmesi, okullarda temizlik personeli istihdam edilmesi ve MESEM uygulamasının sona erdirilmesi çağrısında bulundu. Irmak, taleplerini şu sözlerle dile getirdi:“Ne istiyoruz?

Bütün eğitim emekçilerine yoksulluk sınırının üstünde ücret istiyoruz. Bütün çocuklara bir öğün sağlıklı yemek, ulaşılabilir temiz su istiyoruz. Okulda şiddetin önlenmesi için yeterince rehber öğretmen, psikolojik danışman ve sosyal hizmet uzmanları istiyoruz.

Ücretli öğretmenliğe son verilmesini ve kadrolu istihdamın sağlanmasını istiyoruz. Okullardaki temizlik sorununa kalıcı çözüm için kalıcı personel istihdamı talep ediyoruz. Kanayan yara olan, çocuklarımızın hayatına sebep olan, emek sömürüsüyle karşı karşıya kaldıkları MESEM uygulamasına son verilmesini ve gerçek bir meslek eğitimi için ciddi bir bütçe ayrılmasını istiyoruz.

MESEM'lere ayrılan bütçe MEB'in bütçesi değil; işsizlik fonundan aslında o çocukların işsiz kalan babalarına, ailelerine verilmesi gereken bütçe maalesef çocukları emek sömürüsüyle karşı karşıya bırakarak MESEM'lere veriliyor. Bundan bir an önce vazgeçilmesini istiyoruz.

Demokratik bir Türkiye halkı için bütçe istiyoruz.”“YETERSİZ BESLENME TIBBİ BİR ŞİDDET BİÇİMİDİR”Basın açıklamasının ikinci bölümünde Veli-Der Genel Başkanı Ömer Yılmaz, Türkiye Okul Yemeği Koalisyonu adına konuştu. Açlığın çocukların eğitim hakkını fiilen ortadan kaldırdığını belirten Yılmaz, yetersiz beslenmenin çocukların fiziksel ve zihinsel gelişimi üzerindeki etkilerine dikkat çekti.

Yılmaz, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:“Aç karnına sınıfa giren bir çocuğun eğitim hakkı kâğıt üzerinde var olsa da fiilen askıya alınmaktadır. Aç bir çocuk ders dinleyemez, hastalanır, gelişemez, akranlarıyla eşitlenemez.

Yoksulluk nedeniyle çocukların yeterli ve dengeli beslenmeden yoksun bırakılması gelişimleri üzerinde kalıcı sonuçlar doğurabilen bir hak ihlalidir. Ucuz ve karbonhidrat ağırlıklı gıdalara mahkûm edilen çocuklar ağır kansızlık, bağışıklık düşüklüğü, bodurluk, gelişme geriliği ve öğrenme güçlüğü gibi yıkıcı sonuçlarla karşı karşıyadır.

Hâliyle bu durum çocuğun bedeninde ve ruhunda kalıcı izler bırakan tıbbi bir şiddet biçimi olarak da karşımıza çıkmaktadır.”Nitelikli beslenen çocukların akademik başarısının arttığını ve devamsızlıklarının azaldığını vurgulayan Yılmaz, Türkiye Okul Yemeği Koalisyonu olarak açlığın çocukların tercihi olmadığını belirtti. Yılmaz, “Türkiye Okul Yemeği Koalisyonu olarak diyoruz ki açlık hiçbir çocuğun kendi seçimi değildir.

Eğitim nasıl bir temel haksa o eğitime eşit koşullarda erişebilmek için gereken nitelikli beslenme de bir haktır.” dedi.“OKUL YEMEĞİ BİR LÜTUF DEĞİL”Okullarda ücretsiz yemek, güvenli içme suyu ve hijyene erişimin sosyal yardım mekanizması olmaktan çıkarılması gerektiğini ifade eden Yılmaz, ücretsiz okul yemeğinin çocukların eşitliği ve insan onuruna yaraşır yaşam koşulları açısından önem taşıdığını söyledi. Yılmaz, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:“Tok karnına okula gitmek, okulda ücretsiz ve güvenli içme suyuyla temizliğe, sabuna ve sağlıklı bir öğüne erişmek asla bir lütuf değildir.

İnsan onuruna yaraşır bir yaşam sürdürülebilmenin zorunlu bir koşuludur. Bir öğün ücretsiz ve sağlıklı okul yemeği yalnızca bir beslenme desteği değildir; çocuğa verilen'Senin varlığın değerli, sen bu toplumun eşit bireysin' mesajıdır.

Bu haktan eşit biçimde yararlanan bir çocuk okulda kendini akranları ile eşit hissedecektir. Sadece fiziksel sağlığı değil, sosyal adalet, özgüven ve aidiyet duygusu da bu sayede onarılacak ve güçlenecektir.”Dünya Gıda Programı'nın 2024 verilerine göre dünyada en az 466 milyon çocuğun okul yemeği programlarından yararlandığını aktaran Yılmaz, Finlandiya'da okul öncesinden lise son sınıfa kadar öğrencilere ücretsiz yemek verildiğini, Brezilya ve Hindistan gibi ülkelerde de okul yemeğinin evrensel bir kamu hizmeti olarak sunulduğunu belirtti.

Türkiye'de de tüm çocukları kapsayan bir sistem kurulması gerektiğini savunan Yılmaz, “Bu hak gelir temelli ve ayrıştırıcı modeller yerine tüm çocukları kucaklayan evrensel bir sistemle hayata geçirilmelidir.” dedi. TÜRKİYE OKUL YEMEĞİ KOALİSYONU'NUN 6 MADDELİK TALEBİTürkiye Okul Yemeği Koalisyonu'nun taleplerini de sıralayan Ömer Yılmaz, ücretsiz okul yemeğinin tüm eğitim kademelerinde evrensel ve kamusal bir hak olarak yasal güvence altına alınmasını istedi.

Koalisyonun öne çıkan talepleri şöyle sıralandı: Ücretsiz okul yemeğinin tüm eğitim kademelerinde evrensel ve kamusal bir hak olarak yasal güvence altına alınması. İlgili bakanlıkların katkısıyla kalıcı ve denetlenebilir bir bütçe oluşturulması.

Okul yemeklerinin besin değerlerinin uzmanlar tarafından belirlenmesi. Okullarda ücretsiz içme suyu ve hijyen altyapısının acilen kurulması, kantinlerin sıkı şekilde denetlenmesi. Türkiye'nin Dünya Okul Yemeği Koalisyonu'na dâhil olması.

Okul yemeği politikasının yerel tarım ve iklim gibi alanlarla bütünleşik yürütülmesi. Yılmaz, okul yemeği için ayrılacak ödeneğin bütçede açıkça gösterilmesi ve finansman planının kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini vurgulayarak konuşmasını şu sözlerle tamamladı:“Okul yemeğine ayrılacak ödenek bütçede açıkça gösterilmeli, finansman planı kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Bu hakkın bütçesi olmalıdır, o bütçenin de hesabı verilebilir olmalıdır.”