ASKİ’den dikkat çeken hesap: 100 milyon metreküp su 20 bin ton karbon farkı yaratabilir

Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ), su sayaçlarının yalnızca faturanın hesaplanmasında değil, su kayıplarının belirlenmesi, tüketimin yönetilmesi ve enerji kullanımının azaltılması açısından da önemli olduğunu vurguladı. ASKİ Abone İşleri Daire Başkanı Eray Duraklıoğlu, suyun kaynaktan alınıp arıtılmasından pompalanmasına, depolanmasından konutlara ulaştırılmasına kadar birçok aşamada enerji harcandığını belirterek, şebekede kaybolan veya gereksiz tüketilen suyun aynı zamanda enerji kaybı anlamına geldiğini söyledi.“Musluktan akan suyun arkasında, gözle görmediğimiz bir enerji tüketimi bulunuyor” diyen Duraklıoğlu, doğru ölçümün su yönetiminin başlangıç noktalarından biri olduğunu ifade etti.

SAYAÇ YALNIZCA FATURA İÇİN DEĞİLEray Duraklıoğlu, su sayaçlarının yalnızca tüketim bedelini belirleyen cihazlar olarak görülmemesi gerektiğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:“Su sayacı çoğunlukla faturanın başlangıç noktası olarak görülüyor. Oysa güvenilir ölçüm, su yönetiminin de başlangıç noktasıdır.” Sayaçlardan düzenli ve zamanında alınan verilerin tesisat kaçaklarının fark edilmesine yardımcı olabileceğini belirten Duraklıoğlu, gece boyunca devam eden olağan dışı tüketimlerin veya kullanılmayan alanlarda görülen su hareketlerinin araştırılması gereken sorunlara işaret edebileceğini kaydetti.

Bu noktada ölçümün tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Eray Duraklıoğlu, “Sayaç bilgiyi üretir; tasarruf, bu bilgiye dayanarak harekete geçtiğimizde gerçekleşir” dedi. ASKİ, 2026 yılı içerisinde ölçüm altyapısını güçlendirmek amacıyla sayaç değişimleri ve teknolojik yatırımlar da gerçekleştirdi.

Kurumun şubat ayında açıkladığı verilere göre 176 bin sayaç değiştirilirken 10 binin üzerinde hatalı sayaç montajı düzeltildi. Aynı dönemde kayıp-kaçakla mücadele ve tüketim yönetimi uygulamalarının toplam etkisiyle 45 milyon metreküp su tasarrufu sağlandığı bildirildi.

ÖLÇÜLEN SU ARTIYORSA TASARRUF EDİLMİŞ OLMAYABİLİRASKİ’nin açıklamasındaki dikkat çekici noktalardan biri de sayaç değişimlerinin nasıl değerlendirilmesi gerektiği oldu. Eski bir sayacın gerçekte tüketilen suyun bir bölümünü eksik kaydetmesi halinde yeni ve daha hassas bir cihaz takıldığında kayıtlı tüketim miktarı yükselebiliyor.

Eray Duraklıoğlu bu durumu, “Eski sayacın eksik kaydettiği tüketimi yeni sayaç doğru ölçmeye başladığında kayıtlı su miktarı artabilir. Bu, ölçümün iyileşmesidir. Ancak tek başına fiziksel su tasarrufu değildir” sözleriyle açıkladı.

Gerçek su tasarrufu için şebeke ve tesisat kaçaklarının giderilmesi, gereksiz kullanımın azaltılması ve tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesi gerekiyor. Dolayısıyla tahakkuk eden su miktarındaki artış, gelir artışı ve fiziksel olarak korunan su miktarı birbirinden farklı göstergeler olarak değerlendirilmek zorunda.

AKILLI SAYAÇ ARAŞTIRMASINDA YÜZDE 8'LİK FARKEray Duraklıoğlu, tüketicilere düzenli geri bildirim verilmesinin su kullanımını etkileyebileceğine ilişkin bilimsel bir araştırmayı da örnek gösterdi.npj Clean Water dergisinde 2021’de yayımlanan çalışmada, İspanya’nın Valencia kentindeki 334 hane yaklaşık üç yıl boyunca incelendi. Akıllı sayaç verilerini görebilen ve dijital platform üzerinden tüketim geri bildirimi alan grupta uzun vadede toplam su kullanımında yaklaşık yüzde 8 azalma tespit edildi.

Araştırmanın önemli bir ayrıntısı ise bütün hanelerin aynı davranışı göstermemesi. Çalışmaya göre programa katılan hanelerin yaklaşık yüzde 47’si, uygulamanın başlamasından iki yıldan fazla süre sonra da uzun vadeli tasarruf davranışını korudu.

Saatlik gibi daha sık tüketim verisine erişen hanelerde kalıcı tasarruf davranışının daha belirgin olduğu görüldü. Bu nedenle araştırmanın sonucu doğrudan “akıllı sayaç takılan herkes yüzde 8 daha az su kullanır” şeklinde yorumlanamıyor.

Bulgular, sayaç verisinin kullanıcıya anlamlı geri bildirimle ulaştırılması ve davranış değişikliğiyle desteklenmesi halinde tasarrufa katkı sağlayabileceğini gösteriyor.100 MİLYON METREKÜP SU NASIL 20 BİN TON KARBONA DÖNÜŞÜYOR?ASKİ açıklamasında su tasarrufu ile enerji kullanımı arasındaki ilişkiyi göstermek amacıyla örnek bir hesaplamaya da yer verildi. Senaryoda yılda 100 milyon metreküp gerçek su tasarrufu sağlandığı, her metreküp su için ortalama 0,50 kilovatsaat elektrik tüketiminin önlendiği ve kullanılan elektriğin emisyon faktörünün 0,40 kilogram CO₂ eşdeğeri/kWh olduğu varsayılıyor.

Bu kabuller altında:100 milyon m³ × 0,50 kWh = 50 milyon kWh enerji50 milyon kWh × 0,40 kg CO₂e = 20 milyon kg CO₂esonucuna ulaşılıyor. Bu da yılda yaklaşık 20 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesi anlamına geliyor.

Ancak bu rakam, ASKİ’nin Ankara’da ölçtüğü gerçekleşmiş karbon azaltımı değil; kullanılan enerji yoğunluğu ve emisyon faktörüne bağlı örnek bir hesaplama niteliğinde. ANKARA'DA AKILLI SAYAÇ ALTYAPISI GENİŞLİYORASKİ son dönemde sayaç altyapısını dijitalleştirmeye yönelik farklı çalışmalar da yürütüyor.

Kurum ekim ayında 100 bin NFC uyumlu akıllı sayaç ve kart alındığını açıkladı. Ön ödemeli sistemdeki yeni sayaçlarla aboneler, cep telefonlarının NFC özelliğini kullanarak ASKİ Mobil üzerinden su yükleyebiliyor. Kullanım ömrünü tamamlayan sayaçların değişimi de kurum tarafından ücretsiz gerçekleştiriliyor.

ASKİ’nin şubat ayında açıkladığı bir başka çalışmada ise kurum bünyesindeki bakım-onarım atölyesinde yılda yaklaşık 75-80 bin sayacın yeniden kullanıma kazandırıldığı ve bunun kamuya yaklaşık 100 milyon TL düzeyinde katkı sağladığı bildirilmişti.“GÜVENİLİR ÖLÇÜM, ADİL FATURALANDIRMANIN TEMELİDİR”Doğru ölçümün tüketici açısından da önemli olduğunu belirten Eray Duraklıoğlu, şu ifadeleri kullandı:“Güvenilir ölçüm, adil faturalandırmanın temelidir. Vatandaş, tüketim bilgisinin doğruluğuna güvenmeli; olağan dışı artışın nedenini anlayabilmeli ve tasarrufunun sonucunu görebilmelidir.” Her yüksek tüketimin otomatik olarak israf kabul edilemeyeceğini de vurgulayan Duraklıoğlu, hane büyüklüğü, sağlık gereksinimleri ve kullanım amacının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Duraklıoğlu açıklamasını, “Suyu doğru ölçmek, onu korumak için ilk adımdır. Bu bilgiyi gerçek tasarrufa dönüştürdüğümüzde, daha az karbon salımına da kapı açarız” sözleriyle tamamladı.