Avustralya hükümetine AUKUS çağrısı: “Anlaşma derhal feshedilmeli”

Eski hükümet bakanı Peter Garrett ile eski Avustralya Savunma Kuvvetleri Komutanı Chris Barrie’nin de aralarında bulunduğu beş kişilik komisyon, nihai raporunu çarşamba günü Canberra’daki Avustralya Ulusal Basın Kulübü’nde açıkladı.

Ülke genelinde 10 gün boyunca gerçekleştirilen kamuoyu toplantıları ve 1000’den fazla yazılı başvurunun değerlendirilmesi sonucunda hazırlanan raporda, AUKUS anlaşmasının Avustralya açısından ikna edici bir gerekçeye dayanmadığı belirtildi.

Raporda, “AUKUS’un, bir Avustralya hükümetinin aldığı en kötü, en riskli ve en maliyetli savunma kararı olduğu sonucuna vardık” ifadelerine yer verildi.

Anlaşmanın ülkenin egemenliğini tehlikeye attığına dikkat çekilen raporda, AUKUS’un Avustralya’yı ABD’nin askeri planlarına daha fazla dahil ettiği ve ülkenin güvenliğini güçlendirmek yerine riske attığı vurgulandı.

Toplam 16 tavsiyenin yer aldığı raporda, anlaşmanın özellikle denizaltı tedarikini kapsayan ilk ayağının derhal sona erdirilmesi istendi. Avustralya’nın 2030’lu ve 2040’lı yıllarda sekiz nükleer enerjili denizaltıya sahip olmasını öngören bu planın, mevcut teslimat takvimi dikkate alındığında büyük olasılıkla hayata geçirilemeyeceği belirtildi.

Raporda ayrıca, Batı Avustralya’nın başkenti Perth yakınlarında kurulması planlanan ABD denizaltı üssü projesinin askıya alınması çağrısı yapıldı. Üssün olası nükleer güvenlik riskleri ile bölge halkının sağlığı ve çevre üzerindeki etkilerinin yeterince araştırılmadığı vurgulandı.

Bu konulardaki kritik sorular yanıtlanmadan projeye devam edilmemesi gerektiği ifade edildi.

Bağımsız soruşturma, Avustralya'daki federal hükümetlerin AUKUS anlaşmasının kapsamlı bir kamuoyu denetimine tabi tutulması yönündeki çağrıları reddetmesinin ardından başlatılmıştı.

Öte yandan Başbakan Anthony Albanese, soruşturmanın raporunun açıklanmasından bir gün önce, Karayipler’de İngiliz mevkidaşı Andy Burnham ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, AUKUS çalışmalarının sorunsuz ve başarılı bir şekilde ilerlediğini savundu.