Asırlık Eğitim Çınarları: Nenehatun Kız Anadolu Lisesi! Savaşları gördü, 126 yıldır hala ayakta

“Asırlık Eğitim Çınarları” dosya serisinin ilk bölümünde, geçmişte erkek öğretmen okulu, kız öğretmen lisesi ve kız lisesi olarak hizmet veren, bugün ise Nenehatun Kız Anadolu Lisesi adıyla eğitim faaliyetlerini sürdüren okulun tarihi ele alındı.

126 yıllık çınarı diğer eğitim kurumlarından ayıran pek çok özellik yer alıyor. Öncelikle okul binasının geniş ve yüksek tavanlı oluşu ferah bir ortam yaratırken tarihi dokunun eşlik ettiği pencereler ise göz alıyor. Büyük ve yemyeşil okul bahçesi ise öğrencilere nefes alacak bir alan yaratıyor.

Okulun çeşitli envanterlerinin yer aldığı müze ise gerçekten görülmeye değer listesinin başında geliyor.

Tarihi pek çok tabak, kupa, madalya okulun demir başları sayılan altın kaplama aynalar ve emektar piyano ise yalnızca birkaç detaydan biri. Okulun arşivinden çıkan fotoğraflar ise bu koca çınarın ne kadar köklü bir eğitim yuvası olduğunu gösterir nitelikte.

Çağın ötesinde bir eğitim anlayışının hakim olduğu okulda her dönem jimnastikten tiyatro temsillerine kadar pek çok kültürel etkinliğe de yer verilmiş.

Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğünün “Tarihi 100 Lise” listesinde yer alan Nenehatun Kız Anadolu Lisesi, yalnızca bir eğitim kurumu olmanın ötesinde, Erzurum'da yıllar içerisinde değişen eğitim anlayışının ve öğretmen yetiştirme geleneğinin izlerini taşıyor. Okulun geçmişi, Osmanlı döneminde öğretmen yetiştirmek amacıyla kurulan Darülmuallimin mektebine kadar uzanıyor.

Bugün Nenehatun Kız Anadolu Lisesi olarak bilinen okulun kullandığı tarihi bina, 1900 yılında Ahmet Yetimoğlu ve Reşit Cimilli yönetiminde Erzurum Darülmuallimin, diğer adıyla Erzurum Erkek Öğretmen Okulu olarak eğitim öğretime açılmış. İlk yıllarında tek sınıfla hizmet veren okulda, 1905 yılına kadar eğitim bu şekilde sürdükten sonra 1906 yılında sınıf sayısı ikiye çıkarılarak aynı dönemde 19 öğrenci mezun etti.

Birinci Dünya Savaşına tanıklık etti

Öğretmen yetiştirme amacıyla kurulan okul, Erzurum'un eğitim hayatında önemli bir görev üstlenirken Birinci Dünya Savaşı'nın başlaması ve kentte yaşanan işgal yılları eğitim faaliyetlerini de etkiledi. Savaş süresince kapalı kalan Darülmuallimin, 1918 yılında Erzurum'un kurtuluşunun ardından binasında meydana gelen hasarlar nedeniyle başka bir binaya taşındı.

Okul, bu dönemde bugünkü Şair Nefi Ortaokulunun bulunduğu binada eğitim faaliyetlerine devam etti.

Darülmuallimin'in bünyesinde bu yıllarda ilkokul düzeyinde bir uygulama okulu da açıldı. İptidai seviyesindeki bu okul, daha sonraki yıllarda bağımsız hale getirildi. 1949 yılında bağımsız bir kurum olarak eğitim hayatını sürdürmeye başlayan uygulama okulu, bugünkü Tatbikat İlkokulunun temelini oluşturdu.

Böylece Darülmuallimin bünyesinde başlayan uygulamalı eğitim geleneği, yıllar içerisinde ayrı bir okul olarak varlığını sürdürdü.

Tarihi bina, farklı okullara ev sahipliği yaptı

Birinci Dünya Savaşı sırasında zarar gören tarihi binanın inşa ve onarım çalışmaları 1927 yılında tamamlandı. Aynı yıl Erzurum Lisesine tahsis edilen yapı, bu okulun 1937 yılında bugünkü binasına taşınmasının ardından yeniden öğretmen yetiştirme amacıyla kullanılmaya başlandı.

1939 yılında Erzurum Erkek Öğretmen Okuluna tekrar verilen tarihi bina, 1954 yılına kadar yaklaşık 15 yıl boyunca erkek öğretmen okulu olarak hizmet verdi.

Tarihi yapının eğitim hayatındaki rolü, sonraki yıllarda da farklı kurumlarla devam etti. Nenehatun Kız İlköğretmen Okulu olarak faaliyet gösteren okul, 1972 yılında dört yıllık öğretmen lisesine dönüştürüldü ve Nenehatun Kız Öğretmen Lisesi adını aldı.

Böylece erkek öğretmenlerin yetiştirildiği bir kurum olarak başlayan binanın eğitim geçmişi, kız öğrencilerin öğretmenlik mesleğine hazırlandığı yeni bir döneme taşındı.

Okulun tarihi binası, 1975-1978 yılları arasında iki yıllık Nenehatun Kız Eğitim Enstitüsüne de ev sahipliği yaptı. Bu dönemde hem Nenehatun Kız Öğretmen Lisesi hem de Nenehatun Kız Eğitim Enstitüsü aynı binayı kullandı. Her iki kurumun 1978 yılında kapanması üzerine yapı bir yıl boyunca boş kaldı.

Erzurum Kız Lisesi olarak eğitim hayatına devam etti

Erzurum Kız Lisesi, 1966-1967 eğitim öğretim yılında bugünkü Erzurum Anadolu Lisesinin bulunduğu binada eğitim öğretime başladı. Okul, 1979-1980 eğitim öğretim yılında tarihi binaya taşınarak faaliyetlerini burada sürdürdü.

Böylece geçmişte öğretmen yetiştiren kurumlara ev sahipliği yapan yapı, kız öğrencilerin lise eğitimi aldığı bir okul olarak kullanılmaya başlandı.

Ek bina depreme dayanaklı çıkmadı

Erzurum Kız Lisesi, 1987-1988 eğitim öğretim yılından itibaren Nenehatun Kız Lisesi adını aldı. Okulun artan ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla 1989-1990 eğitim öğretim yılında ana binanın yanına 20 derslikli ek bina inşa edildi.

Bu ek bina, uzun yıllar boyunca öğrencilerin eğitim faaliyetleri için kullanıldı. Ancak okulun ek binası, 2021-2022 eğitim öğretim yılında deprem yönetmeliğine uygun olmadığı gerekçesiyle yıkıldı. Tarihi ana binanın eğitimdeki kullanımını sürdüren kurum ise 2010-2011 eğitim öğretim yılından itibaren Nenehatun Kız Anadolu Lisesi adıyla faaliyetlerine devam etti.

80 öğrenci okulun bahçesindeki yurtta kalıyor

Nenehatun Kız Anadolu Lisesi Müdür Başyardımcısı Abdusselam Koçak ise tarihi bir okulda görev yaptığı için duyduğu gururu dile getirerek sözlerini şöyle sürdürdü: “Nenehatun Kız Anadolu Lisesi olarak bugün eğitim faaliyetlerimizi sürdürüyoruz. Kuruluşumuzdan itibaren farklı dönemlerden geçen okulumuz, köklü geçmişiyle Erzurum’un eğitim tarihinde önemli bir yere sahip.

Yenilikleri ve gelişmeleri takip etmeyi, toplumsal ve bireysel ilişkilerinde özgüveni gelişmiş bireyler yetiştirmeyi amaçlıyoruz. Öğrencilerimizin yeteneklerini geliştirmelerini ve kültürel değerlerini benimsemelerini önemsiyoruz.

Anadilini ve kültürünü özümsemiş, milli ve manevi değerleri yaşatmayı amaç edinen, teknolojik gelişmelerin gerektirdiği akademik donanıma sahip bireyler yetiştirmeyi ilke ediniyoruz. Okulumuz, geçmişten bugüne iş, siyaset ve sanat alanlarında başarılı isimler yetiştirmiştir.

Bu yönüyle yalnızca eğitim faaliyetlerini sürdüren bir kurum değil, aynı zamanda geçmişten bugüne farklı alanlarda iz bırakan mezunlar veren köklü bir eğitim yuvasıdır.

Okulumuzun bahçesinde bulunan Aydın Doğan Kız Yurdunda 80 yatılı öğrencimiz kalıyor. Yurdumuz, eğitimlerini Erzurum’da sürdüren öğrencilerimizin barınma ihtiyacını karşılıyor. Böylece öğrencilerimizin eğitim hayatlarını sürdürebilmelerine katkı sağlıyoruz.”