Hazar'ın Ortasında Yedi Gemiden Doğan Yapay Şehir: Neft Daşları

Azerbaycan’ın Bakü açıklarında yer alan Neft Daşları, deniz tabanındaki zengin petrol yataklarını işletmek amacıyla 1949 yılında hayata geçirilen sıra dışı bir mühendislik projesidir. Bölgedeki petrol çıkarma faaliyetlerini kalıcı hale getirmek isteyen yetkililer, denizin ortasında sabit bir platform kurmak için alışılmadık bir yöntem izledi.

Bu amaçla, aralarında dünyanın ilk petrol tankeri olan Zoroaster’ın da bulunduğu yedi büyük gemi, stratejik noktalara kasten batırılarak yapay adanın temelini oluşturdu. Batırılan gemilerin üzerine çelik kazıklar çakılarak oluşturulan zemin, zamanla genişletilerek devasa bir platform ağına dönüştürüldü.

Bölgedeki tüm yapıları birbirine bağlayan çelik köprü yolların toplam uzunluğu 200 kilometreyi aşarak denizin üzerinde devasa bir ulaşım ağı kurdu. Bu altyapı çalışmaları, bölgeyi sadece bir üretim tesisi olmaktan çıkarıp, karadan bağımsız bir yerleşim merkezine dönüştürdü.

Platform üzerinde çalışan işçilerin barınma ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak adına çok katlı apartmanlar inşa edildi. Şehirleşme sürecinin bir parçası olarak fırınlar, kütüphaneler ve sinema salonları gibi günlük yaşamı destekleyen sosyal alanlar kuruldu.

Hatta denizin ortasında yer alan bir futbol sahası, bu yapay şehrin en dikkat çekici sosyal donatıları arasında yerini aldı. On yıllar süren kullanıma ve çelik yapılarda meydana gelen korozyona rağmen Neft Daşları, günümüzde hala aktif olarak faaliyet göstermeye devam ediyor.

Azerbaycan’ın enerji üretiminde önemli bir yere sahip olan bu bölge, yaklaşık 2 bin işçinin hem mesailerini geçirdiği hem de yaşamını sürdürdüğü bir yerleşim yeri olarak varlığını koruyor. Dünyanın ilk açık deniz petrol platformu şehri unvanına sahip olan Neft Daşları, endüstriyel bir tesisin nasıl bir yaşam alanına evrilebileceğinin en somut örneğini oluşturuyor.

Bölge, hem petrol çıkarma operasyonlarının merkezi hem de kendine has yaşam kültürüyle Hazar Denizi'nin ortasında benzersiz bir yerleşim modeli olarak varlığını sürdürüyor.