Köylü kendi çarkını kurdu!

Fındık üretiminin yoğun olarak yapıldığı Düzce’de üreticiler bir yandan maliyetler, randıman kayıpları ve zararlılarla mücadele ederken, diğer yandan üründen daha fazla gelir elde etmenin yollarını arıyor. Sakarya’nın Karasu ilçesine bağlı Paralı köyünde üreticilerin yıllar önce başlattığı çalışma ise fındığın yalnızca ham ürün olarak satılmasının ötesine geçilebileceğini gösteren örneklerden biri oldu.

FINDIĞI SATMAK YERİNE KENDİLERİ İŞLİYOR

Paralı köyündeki üreticiler, fındığın katma değerinin mümkün olduğunca üreticide ve bölgede kalması amacıyla güçlerini birleştirerek tarımsal kalkınma kooperatifi oluşturdu.

2013 yılında başlayan çalışmalar kapsamında Doğu Marmara Kalkınma Ajansı'nın desteğiyle önce fındık kırma, ardından kavurma tesisi kuruldu. Yaklaşık 5 yıllık planlı çalışmanın ardından köyde yetiştirilen fındık, doğrudan satılmak yerine farklı ürünlere dönüştürülmeye başlandı.

Bugün kooperatif çatısı altında 100’ün üzerinde üretici yer alıyor. Köyde yıllık yaklaşık bin ton fındık üretilirken bunun yaklaşık yüzde 20’si kooperatif tesislerinde işleniyor. Üreticilerin hedefi ise ilerleyen dönemde köyde yetiştirilen fındığın tamamını işleyebilecek kapasiteye ulaşmak.

DÜZCE’DEKİ MARKETLERDE DE SATILIYOR

Kooperatifte işlenen fındıktan yaklaşık 20 farklı ürün hazırlanıyor. Ürünlerin pazarı ise yalnızca Sakarya ile sınırlı değil.

Üretilen fındık ürünleri Sakarya’nın yanı sıra Düzce ve Kocaeli’deki yerel zincir marketlere de gönderiliyor. Böylece komşu ilde üreticinin kendi imkanlarıyla işlediği fındık, Düzceli tüketicilerin karşısına işlenmiş ve katma değer kazanmış şekilde çıkıyor.

Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Mustafa Çöpoğlu da projenin temelinde üreticinin fındığını hasadın ardından kabuklu şekilde tüccara satmak yerine kendi bölgesinde işleyerek değerini artırma düşüncesinin bulunduğunu belirtti.

FINDIK KÖYDE İŞLENİYOR, KAZANÇ KÖYDE KALIYOR

Sistemin dikkat çeken taraflarından biri de fındığın hasattan sonraki aşamalarının önemli bölümünün köy içerisinde gerçekleştirilmesi. Kırma ve kavurmanın yanı sıra farklı ürünlerin hazırlanmasıyla fındığın nihai tüketiciye ulaşıncaya kadar kazandığı ekonomik değerin daha büyük bölümünün üretim bölgesinde kalması amaçlanıyor.

Kurulan tesis aynı zamanda kırsalda yeni istihdam alanı oluşturdu. Sezona göre değişmekle birlikte tesiste ortalama 12 kadın çalışırken, kooperatife katılan üretici sayısının da arttığı belirtiliyor.

“SAKARYA ÇİKOLATASI” AMERİKA’YA GİTTİ

Kooperatifin çalışmaları zaman içerisinde iç pazarın da ötesine geçti. Fındığın farklı ürünlere dönüştürülmesiyle ihracatın kapısı da açıldı.

Kuzey Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Özgür Uğur, “Dubai çikolatası”nın popüler olduğu dönemde fındığı merkeze alan farklı bir ürün hazırladıklarını ve buna “Sakarya Çikolatası” adını verdiklerini söyledi. Üretilen çikolata daha sonra Amerika’ya gönderildi.

Kooperatifin diğer ürünleri ise bölgedeki marketlerin yanı sıra internet üzerinden de tüketiciye ulaştırılıyor.

DÜZCE FINDIĞI İÇİN DE DİKKAT ÇEKEN MODEL

Sakarya’da uygulanan sistem, ekonomisinde fındığın önemli yer tuttuğu Düzce açısından da dikkat çeken bir örnek oluşturuyor. Üreticinin mahsulünü yalnızca kabuklu fındık olarak satması yerine kırma, kavurma, paketleme ve farklı gıda ürünlerine dönüştürme aşamalarında söz sahibi olması, ürünün oluşturduğu katma değerden daha fazla pay alınmasının önünü açıyor.

Özellikle Akçakoca başta olmak üzere Düzce’nin fındık üretiminin yoğun olduğu bölgelerinde üreticinin gelirini artırmaya yönelik arayışlar sürerken, hemen yanı başındaki Karasu’da oluşturulan kooperatif modeli, “Fındığı sadece üretip satmak yerine işleyerek daha fazla kazanç sağlanabilir mi?” sorusunu bir kez daha gündeme taşıyor.

Paralı köyündeki üreticilerin bundan sonraki hedefi ise bugün yaklaşık yüzde 20 seviyesinde olan işleme oranını artırarak köyde yetiştirilen fındığın mümkün olduğunca tamamını katma değerli ürüne dönüştürmek.