160-Kitabına Uydurulan Düzenin Örümcek Ağları

Bugünkü yazımda herkesin bildiği masalsı ama acı bir hikâyenin tezgâhlandığı bir sahneden söz edeceğim.

Garibin birinin ineği dağda otlarken, kadının (yargıcın) ineğini vurup uçurumdan aşağıya atarak telef olmasına sebep olur. Bizim köylü, zekice bir düzenle Kadı Efendi’nin huzuruna çıkar:

— Kadı Efendi, der, senin inek dağda benim ineği uçurumdan aşağı atarak telef olmasına neden oldu. Benim tek bir ineğim vardı, şimdi çocuklarım ne yiyip ne içecek? Senin ineğin suçlu olduğuna göre benim ineğimin yerine onu vermen gerekir.

Kadı kahkahayı basar:

— Bre cahil adam! Hayvanın aklı mı var, iradesi mi? Hayvan bu, her şeyi yapabilir. Bunun için sana herhangi bir şey vermem gerekmez. Şimdi huzurumdan hemen çık, zamanımı da meşgul etme!

Köylü arkasını dönüp tam kapıdan çıkarken, masum bir ses tonuyla lafı değiştiriverir:

— Aman Kadı Efendi, galiba ben olayı yanlış anlattım. Aslında benim inek senin ineği telef etti.

İşte o an, hikâyenin bütün rengi değişir. Kadı birden ciddileşir, kaşlarını çatıp sakalını sıvazlar:

— Bre melun! Meseleyi neden doğru dürüst anlatmazsın? Şimdi durum tamamen değişti. Kitabın arka sayfasına iyice bakmam gerekir!

Sayfaları evirip çevirmeye başlayan kadı sonunda birçok gerekçeler sunarak köylünün ineğini elinden alır.

Bu hikâyeyi okuyan kişi gülümsese de acı bir sızı içine doğar. Şu bir gerçektir ki adaleti dağıtan, gücü elinde bulunduran ve soygun yapan el aynı el ise, her şey kitabına uydurulur. Olan bizim köylünün ineğine olur.

Hak, hakka göre değil; kişilere göre şekillenirse; inek kendisininse kaza, başkasının olunca cinayettir.

Peki, asırlar önce; "Yasalar örümcek ağına benzer; küçük sinekler takılır, büyük arılar deler geçer." Sözü kime ait bilir misiniz?

Soyluların avam tabakasını köleleştirdiği dönemde Atina’da yasaları kaleme alan o bilge devlet adamı Solon’a aittir.

Bugün fonların, milyarlık ihalelerin, rüşvet çarklarının ve imar rantlarının ortasında durduğumuz yer, Solon’un milattan önce söylediği o sözün doğruluğunu haykırıyor.

Sıradan vatandaşların devlete asla borcu olmaz. Borcunu geciktirdiğinde demir yumruk ensesinde patlar. Yani küçük sinek, örümcek ağının en ince teline bile takılır; çünkü ne onu koparacak gücü ne de ağı ören örümcekle bir bağı vardır.

Fakat mesele devasa ihalelere, fonlara, adrese teslim projelere geldiğinde o büyük arılar; yani muktedirlerin etrafında halkalanmış, rant şebekeleri dokunulmaz zırhına bürünerek yasaları tül gibi delip geçer. Kanunlar onlar için birer engel değil, etrafından dolaşılacak veya kendi lehlerine "kitabına uydurulacak" esnek metinler haline gelir.

Kanunlar, haklının sığınağı olmaktan çıkıp, güçlülerin suç ortaklığı belgesi hâline geldiğinde adalet terazisinin ibresi şaşmaz; hep o ağır basanın tarafına yatar.

Adalet terazisinin kime çarparsa ibresinin o yana büküldüğü bir düzende, yasalara körü körüne güven duymak en büyük safdilliktir. Solon’un binlerce yıl önce örümcek ağına benzettiği yasalar, dokunanı yakan değil, kudretlilerin üstünden atladığı birer ipe dönüşmüştür.

Fakat unutulmamalıdır ki, tarihin hiçbir döneminde kitabına uydurulan haksızlıklar ebedi kalmamıştır. Kadıların masaları dağılır, sayfalar parçalanır, ağlar yırtılır. Geriye ise sadece o adaletsizliği yazanların utancı ve direnenlerin onuru kalır.