Türk matematikçi, 167 yıllık problemi yapay zekayla çözdüğünü öne sürdü
- Anthropic'te çalışan Türk matematikçi Levent Alpöge, matematik dünyasının en zorlu problemlerinden biri olan Riemann hipotezini şirketin yapay zeka modeli Claude'un yardımıyla kanıtladığını iddia etti
Yapay zekanın bilimsel araştırmalardaki rolü giderek büyürken, matematik dünyasını sarsabilecek yeni bir iddia ortaya atıldı. ABD merkezli yapay zeka şirketi Anthropic'te çalışan Türk matematikçi Levent Alpöge, 1859 yılından bu yana çözülemeyen Riemann hipotezini Claude adlı yapay zeka modeliyle birlikte kanıtladığını duyurdu.
Alpöge, kişisel internet sitesinde yayımladığı açıklamada yalnızca Riemann hipotezini değil, bunun daha kapsamlı bir versiyonu olan Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi'ni de çözdüğünü ileri sürdü. Ayrıca daha fazla çalışmayla Genişletilmiş Riemann Hipotezi'ni de kanıtlayabileceğini belirtti.
Ancak söz konusu kanıt henüz bağımsız matematikçiler tarafından doğrulanmadı. Anthropic de araştırmacısının açıklaması hakkında resmi bir değerlendirme yapmadı. Riemann hipotezi nedir ve neden önemli? Alman matematikçi Bernhard Riemann tarafından 1859 yılında ortaya atılan hipotez, asal sayıların dağılımıyla ilgili matematiğin çözülememiş en önemli problemlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Asal sayılar, yalnızca 1'e ve kendilerine bölünebilen 2, 3, 5, 7 ve 11 gibi sayılardan oluşuyor. Bu sayıların doğal sayılar arasında nasıl dağıldığını anlamak, sayı teorisinin temel araştırma alanlarından biri. Riemann hipotezi ise asal sayıların dağılımıyla bağlantılı olan Riemann zeta fonksiyonunun belirli sıfırlarının karmaşık düzlemde aynı doğru üzerinde bulunduğunu öne sürüyor.
Hipotezin kanıtlanması, asal sayıların dağılımına ilişkin çok sayıda matematiksel sonucun daha kesin biçimde anlaşılmasını sağlayabilir. Problem, ABD merkezli Clay Matematik Enstitüsü'nün 2000 yılında belirlediği yedi Milenyum Problemi arasında.
Enstitü, bu problemlerden her birinin çözümü için 1 milyon dolar ödül vaat ediyor. Bugüne kadar yedi problemden yalnızca biri, üç boyutlu uzayların topolojik özellikleriyle ilgili Poincaré varsayımı, resmen çözülmüş kabul edildi.
Alpöge:'Claude ile birlikte bir kanıt keşfettik'Alpöge, kişisel internet sitesinde yayımladığı açıklamada Claude'un araştırma sürecinde belirleyici rol oynadığını ifade etti. Araştırmacı, Claude ile birlikte Riemann hipotezinin kanıtını keşfettiğine inandığını ve geliştirdikleri yöntemin Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi'ni de çözdüğünü belirtti.
Alpöge ayrıca Claude ile birlikte matematiksel argümanları matematik ve kodlamada yaygın kullanılan Lean adlı kanıt doğrulama sisteminden geçirdiklerini söyledi. Lean, matematiksel ispatların mantıksal tutarlılığını bilgisayar yardımıyla denetlemek için kullanılan bir sistem.
Ancak bir kanıtın Lean üzerinde sunulması, tek başına matematik topluluğu tarafından doğrulandığı veya kabul edildiği anlamına gelmiyor. Alpöge, çalışmanın kendisinde yarattığı etkiyi anlatırken, araştırma sırasında gördüklerinin kendisini şaşkına çevirdiğini ve bunun bilimde çok daha büyük bir dönüşümün başlangıcı olabileceğine inandığını ifade etti.
Araştırmacı, açıklamasında Anthropic CEO'su Dario Amodei'ye çözüm hakkında pazar gecesi mesaj gönderdiğini de aktardı. Belgede, duyurunun şirketin perşembe günü gerçekleşen halka arzının sonrasına bırakıldığına işaret edildi.
Bir milyon dolarlık ödülü kazanabilir mi? Alpöge'nin öne sürdüğü çözümün kabul edilmesi halinde Riemann hipotezi, çözülen ikinci Milenyum Problemi olabilir. Ancak bunun için uzun bir doğrulama süreci gerekiyor. Clay Matematik Enstitüsü'nün kurallarına göre, bir çözümün ödüle aday olabilmesi için yayımlanması, en az iki yıl boyunca matematik dünyasının incelemesine açık olması ve uluslararası matematik topluluğunda genel kabul görmesi gerekiyor.
Alpöge'nin çalışması şu aşamada yalnızca kişisel internet sitesinde yayımlandı. Enstitü tarafından resmen kabul edilmiş değil. Öte yandan Anthropic, ağustos ayında Claude'un Riemann hipotezi üzerinde yürüttüğü araştırmalara ilişkin bir çalışma paylaşmıştı.
Ancak şirket o dönemde, Claude'un kullandığı tekniklerin Riemann hipotezinin kanıtlanmasını sağlamasını beklemediklerini açıklamıştı. Yapay zeka matematikte yeni bir dönemin kapısını mı açıyor? Alpöge'nin iddiası, yapay zeka şirketlerinin matematik alanında art arda duyurduğu önemli gelişmelerin son halkası.
OpenAI, eylül ayında akışkanların hareketini açıklayan Navier-Stokes denklemleriyle ilgili bir başka Milenyum Problemi'ni çözdüğünü ileri sürmüştü. Şirketin bu çalışma için milyonlarca dolar harcadığı ve 10 binden fazla yapay zeka ajanı kullandığı bildirilmişti.
Ortaya çıkan sonuç matematik çevrelerinde ciddi bir aday çözüm olarak değerlendirilse de henüz resmi olarak kabul edilmedi. Üstelik araştırma, bilimsel etik tartışmalarını da beraberinde getirmişti. Zira Alpöge'nin süreçte oynadığı rolün geri plana atılması için OpenAI'ın bastırdığı yönünde iddialar ortaya çıkmıştı.
OpenAI'da Türk matematikçi kriziEylül 2026'da yaşanan krizle ilgili iddialara göre, matematikçiler Tristan Buckmaster ve Levent Alpöge'nin bir yıl boyunca OpenAI ve Anthropic modelleri yardımıyla geliştirdiği matematiksel bir yaklaşım vardı. Ancak, konuyla ilgili dedikoduların yayılması üzerine OpenAI'ın, binlerce yapay zeka ajanı çalıştırarak çözüme kendisinin ulaştığı iddia edilmişti.
Buckmaster, çalışmalarına ait verilerin OpenAI tarafından kullanılmış olabileceğini gündeme getirirken; OpenAI özel sohbetlerin görülmediğini savunmuş, ancak anonimleştirilmiş kullanım verilerinin model gelişimine katkı sağlamış olma ihtimalini de tamamen dışlamamıştı. Üstelik iddiaya göre, OpenAI, Buckmaster'a bir teklif götürmüş ve yayımlanacak ortak makaleden Alpöge'nin isminin çıkarılmasını istemişti. Bunun muhtemel nedeni ise Alpöge'nin rakip firma Anthropic'te çalışıyor olmasıydı.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.


Kategori: Teknoloji
Yayın: 20 Kasım 2026 18:44 · Kaynak: tr.euronews.com