New York Times araştırdı: Nvidia’nın çipleri Çin ordusunun kullanımına nasıl sunuldu?
- 2023 yılında yapay zekâ patlaması ivme kazanırken Alice Huang ve eşi Kang Wei, Şanghay’da yatırımcılara Güneydoğu Asya’da bir yapay zekâ işi kurma planlarını anlatıyordu
Casusluk ve aşk skandalı belki Jensen Huang'ı Nvidia CEO'luğundan ayrılmak zorunda bıraktı ama bu skandalın arka planında çok daha ciddi bir durum var. Nvidia'nın çipleriyle Malezya'da kurulan veri merkezleri, Çin ordusu adına yapay zeka geliştiren Alibaba tarafından kullanılıyor.
2023 yılında yapay zekâ patlaması ivme kazanırken Alice Huang ve eşi Kang Wei, Şanghay’da yatırımcılara Güneydoğu Asya’da bir yapay zekâ işi kurma planlarını anlatıyordu. Şehrin eski Fransız İmtiyaz Bölgesi’ndeki kolonyal bir malikâneden çalışan çift, Alice Huang’ın o dönem Nvidia’nın CEO’su olan Jensen Huang ile olan ilişkisiyle övünüyor ve onun güçlü bilgisayar çiplerinin tedarikini garanti edeceğini söylüyordu.
Toplantılara katılan iki kişiye göre çift, bu çiplere erişim için ödeme yapacak ve işe dayanak oluşturacak zengin bir müşterinin varlığını da ima etmişti. Bu yatırım görüşmelerinin ardından kurulan Singapur merkezli Megaspeed adlı şirket, sonraki birkaç yıl içinde 4 milyar doların üzerinde Nvidia çipi satın aldı.
İlişkiye aşina üç kişinin The New York Times’ın oldukça ayrıntılı araştırma haberine verdiği bilgiye göre Megaspeed’in müşterisi ve finansal destekçisi Çinli internet devi Alibaba çıktı.
Alibaba, çok geniş bir faaliyet alanına sahip devasa bir şirket. Şirket aynı zamanda, araştırmacıların siber saldırıları otomatikleştirme ve savaş oyunları simülasyonu yapma gibi görevler üzerinde çalıştığı, Çin ordusuyla güçlü bağları bulunan bir yapay zekâ laboratuvarının da kurucu ortağı.
Nvidia son birkaç haftadır, Jensen Huang’ın ABD’li yetkililere göre Çin istihbaratı adına çalışan ve Pekin’e bilgi sızdıran Alice Huang ile evlilik dışı bir ilişki yaşadığına dair ifşaatlarla sarsılıyor. Ancak bu skandalın altında, küresel yapay zekâ patlamasına güç veren gelişmiş Nvidia çiplerine erişim konusunda jeopolitik bir çekişme yatıyor.
Megaspeed, Alibaba ve Nvidia arasındaki ilişkiler ağı, ABD’nin bu çipleri Çin’in erişiminden uzak tutma çabalarını çoğu zaman boşa çıkaran bir tedarik zincirini gözler önüne seriyor. Alibaba’nın Nvidia çiplerine erişebilmesi ve orduyla bağlantılı yapay zekâ laboratuvarına yalnızca bir adım mesafede olması, Washington’daki istihbarat yetkililerinin uzun süredir korktuğu senaryonun ta kendisi.
Bu teknoloji Çin’in daha gelişmiş silahlar geliştirmesine, siber saldırılar düzenlemesine ve yapay zekâyı savaş alanına entegre etmesine yardımcı olabilir.
Zhejiang Laboratuvarı adı verilen tesisin Nvidia ile önemli bir bağı daha var. Mevcut direktörü Wang Jian, Alibaba’nın eski baş teknoloji sorumlusu (CTO) ve Nvidia’nın yöneticisi Jensen Huang ile uzun yıllara dayanan bir dostluğu bulunuyor.
Megaspeed tarafından tedarik edilen Nvidia çiplerinin Alibaba üzerinden laboratuvara gidip gitmediği net değil. Ancak bu bağlar, gelişmiş bilgi işlem teknolojilerinin, çiplerin menşeini gizleyen taşeronlar ve aracı satıcılar katmanından geçerek hassas Çin kurumlarına nasıl ulaştığını gösteriyor.
Ayrıca Alice Huang’ın işine dayanak oluşturan Alibaba’nın Çin devletine ne kadar sıkı bağlı olduğunu da vurguluyor.
Laboratuvarın Megaspeed ve Alice Huang’ın (Alibaba ve daha küçük bir şirket üzerinden yürüyen) iş ağıyla olan bağları daha önce haberleştirilmemişti. Bu durum, Megaspeed’in Çin ordusuna yönelik araştırmaları desteklemek amacıyla Nvidia çipleri sağladığı ihtimalini gündeme getiriyor ki bu da ABD yasalarının ihlali anlamına geliyor.
Alice Huang’ın Singapur’daki şirketi Megaspeed. İddiaya göre Alice Huang’ı Alibaba ile tanıştıran da Nvidia oldu.
Plan şu şekilde işliyordu: Megaspeed denizaşırı bir veri merkezi için çip satın alıyor, Alibaba ise o veri merkezinin en büyük müşterisi oluyordu. Bu düzenleme birlikte ele alındığında, Alibaba’nın Amerikan kurallarının Çin’e girişini yasaklamayı amaçladığı güçlü yapay zekâ çiplerinden faydalanmasına olanak tanıyordu.
Bazıları Jensen Huang’ın Çin’de iş yaptığı yaklaşık yirmi yıllık süreçte kurulan bu karmaşık bağlar, Nvidia’nın müşterileri üzerinde yapması gereken denetimlere dair soru işaretleri doğuruyor. Çipler, Çin lideri Şi Cinping’in bu tür şirketleri güvenlik devletinin yörüngesine daha fazla çektiği bir dönemde Çin’in en büyük teknoloji şirketlerinden birine aktı.
İlişkiye aşina bir kişiye göre, 2022 yılında Nvidia’nın satış ekibi Alibaba’yı Alice Huang ile tanıştırdı. Bu tanışma ilk olarak The Information tarafından haberleştirilmişti.
Washington’da Nvidia skandalı, güçlü yapay zekâ çiplerine erişim konusundaki mevcut tartışmaları alevlendirirken çip devi üzerindeki olumsuz etkiler de büyüyor. Jensen Huang, bir çalışanıyla daha yasak aşk yaşadığının ortaya çıkmasının ardından geçen hafta istifa etti ve ABD hükümeti Megaspeed’in Çin’e kaçak çip sokup sokmadığını soruşturuyor.
Jensen Huang, Çin ordusunun ürünleriyle ilgilendiği ihtimalini düzenli olarak reddetti. Çin ordusu bu çipleri arayan yüzlerce kamu ihalesi açmış olsa da Huang, Washington’ın ihracatı her an engelleyebileceği gerekçesiyle Çin ordusunun asla Amerikan çiplerine bel bağlamayacağını savundu. Jensen Huang, e-posta yoluyla gönderilen yorum talebine yanıt vermedi.
Nvidia sözcüsü John Rizzo, “Nvidia, onaylanmış her bölgede Amerikan altyapısı inşa etmek için rekabet ederken, bulut hizmetlerine ilişkin gelişen kurallara uymak amacıyla sektör genelinde çalışmalar yürütmektedir” dedi.
Megaspeed CEO’su James Tan ise Alibaba, Megaspeed ve ordu bağlantılı kurumlar arasındaki ilişkilere dair yorum yapmaktan kaçındı ve e-posta yanıtında “bu konunun bağımsız inceleme altında olduğunu ve şirketin henüz bir sonuca varmadığını” belirtti. Tan, ABD yasalarına uyumun Megaspeed için son derece önemli olduğunu söyledi.
Alibaba gibi Çinli şirketleri hükümete ve orduya bağlayan kanıtlar genellikle akademik dergilerde, kamu ihale belgelerinde, hükümet açıklamalarında ve patent başvurularında göz önünde gizleniyor. The New York Times da yüzlerce Çin kaydını analiz etti ve sürece yakın bir düzine kişiyle görüştü.
Bir Alibaba sözcüsü yaptığı yazılı açıklamada, “Alibaba’nın orduya hizmet sağladığına dair her türlü ima temelsizdir. Alibaba Cloud’un hizmet sözleşmesi, ürün ve hizmetlerimizin herhangi bir askeri amaçla kullanılmasını kesinlikle yasaklamaktadır” ifadelerini kullandı.
Şirket Haziran ayında, Pentagon’un kendisini Çin ordusuna katkıda bulunan şirketler listesine almasının ardından ABD hükümetine dava açtı. Dava devam ediyor.
Çin’in ABD büyükelçiliği sözcüsü ise “‘Çinli casus’ iddiası tamamen asılsızdır ve Çin’i karalamaya yöneliktir. Çin, ticaret ve teknoloji meselelerinin siyasallaştırılmasına ve araçsallaştırılmasına karşıdır” dedi. Zhejiang Laboratuvarı e-posta ile gönderilen sorulara yanıt vermedi.
Jensen Huang, ‘Bir büyük kahraman’ dediği Wang Jian ile bir konferansta. Wang, Alibaba’nın bulut bilişim sistemlerini kurduktan sonra Çin ordusuyla derin bağlantıları olan bir enstitünün başına geçti.
2025 yılında Pekin’e yaptığı bir ziyaret sırasında Jensen Huang, Çin’in en saygın teknoloji uzmanlarından biri olan Wang Jian ile bir etkinlikte konuştu.
Wang, Alibaba’nın bulut birimini kurmuş ve en büyük yapay zekâ projelerinden bazılarına öncülük etmişti. Son yıllarda ise Çin’in güvenlik devletinin daha da içine çekilmişti. İkili sahnede buluştuğunda Wang, ordu bağlantılı Zhejiang Laboratuvarı’nın direktörüydü.
Huang sahnede gençlerle yaptığı çalışmalara dikkat çekerek Wang’a, “O bir kahraman. İnanılmaz bir kahraman. Bir süper kahraman” dedi. Huang’ın laboratuvarın askeri bağlarından haberdar olup olmadığı net değil.
Huang’ın Wang ile ilişkisi on yıldan fazla bir süreye dayanıyordu. Wang Alibaba’nın bulut birimini kurduktan sonra şirket, işletmeler ve hükümet tarafından kullanılan bulut hizmeti için çip satın alarak Nvidia’nın en büyük müşterilerinden biri haline gelmişti.
İkili arasındaki sıcaklık, ABD-Çin ilişkilerinin çok daha iyi olduğu ve Çin’in teknolojideki atılımlarının Washington ile Silikon Vadisi’nde olumlu karşılandığı bir dönemi anımsatıyordu. Ancak bu uzun dostluk boyunca Şi’nin özel teknoloji şirketlerini devlet güvenliği alanına çekmesiyle iki ülke arasındaki ilişkiler karardı.
Jensen Huang için de işler değişti; teknoloji sektörünün kilit isminin ürettiği çipler hükümetler için stratejik bir varlık haline geldi ve ABD hükümeti bazı Nvidia çiplerinin Çin’e satışını kısıtlamaya başladı.
2025’teki toplantının sonunda Huang, Wang’a “iyi bir dost” dedi ve sahneden inerken kolunu omzuna attı.
Daha önce geniş çapta duyurulmayan bir kamuoyu açıklamasına göre, bu görüşmeden birkaç hafta önce Wang, Halk Kurtuluş Ordusu’nun Ulusal Savunma Teknolojileri Üniversitesi’nde uzman danışman olarak orduya daha da yakın bir görev üstlenmişti. Söz konusu enstitü, nükleer patlamaları simüle etmek için Amerikan çiplerini kullandığına inanılan süper bilgisayarlar nedeniyle 2015 yılında ABD ticaret kara listesine alınmıştı.
2017 yılında Alibaba tarafından ortaklaşa kurulan Zhejiang Laboratuvarı, Çin hükümetinin sivil ve askeri bilimi harmanlama çabalarının en somut örneği. Buradaki araştırmacıların bir kısmı uzak galaksilerden gelen radyo patlamalarının kökenini araştırırken, diğerleri Çin ordusundaki mevkidaşlarıyla ortaklık kuruyor.
Bir iş ilanına göre odak alanlarından biri yapay zekâyı bilgisayar korsanlığı teknikleriyle birleştirmekti. Diğer araştırma konuları arasında uzaktan algılama, otomatik siber savunma, güvenlik açığı tespiti ve bilgi kampanyaları yer alıyordu.
Kurumu Zhejiang Laboratuvarı olarak gösteren doktora sonrası bir araştırmacı, Çin hava kuvvetleri akademisindeki bilim insanlarıyla birlikte, bir adanın bağımsızlık girişimini desteklemek için gelen yabancı bir uçak gemisi grubunun nasıl yok edileceğini veya uzaklaştırılacağını savaş oyunu olarak simüle eden bir makale kaleme aldı.
Alibaba ayrıca, eyalet yetkililerinin laboratuvar tarafından inşa edildiğini belirttiği bir bilgi işlem merkezinin üç aşaması için ihaleler kazandı. İhaleler, laboratuvara bilgi işlem gücü satan Zhejiang Computility adlı devlete ait bir şirket tarafından verildi.
Zhejiang Computility, ihracat kontrolüne tabi Nvidia çiplerine erişim sunduğunun reklamını yapıyor. Başka bir tedarikçiyle imzaladığı ayrı bir sözleşmedeki teknik özellikler de Nvidia çiplerininkilerle birebir örtüşüyor.
Wang, yapay zekâ bilgi işlem gücüne yetersiz erişimin Çin’i geri tuttuğunu söylemişti: “Çin yapay zekânın ön saflarında yürüyecekse, hâlâ yüksek kaliteli bilgi işlem gücünden yoksunuz.”
Ancak Zhejiang Computility 2024 yılında bilgi işlem kümesi için ihale açtığında, Nvidia’nın bu kadar güçlü çipleri Çin’e satması yasaklanmıştı. Şirketin o yılki bir diğer tedarikçisi olan Hangjin Technology’nin, eski Megaspeed yöneticisi Kang ve Alice Huang ile bağlantılı bir başka şirket olan Century Litong ile ortak girişimi bulunuyor.
Eylül 2025’te, Jensen Huang’ın Wang ile görüşmesinden birkaç ay sonra Nvidia ve Alibaba yeni bir iş birliği duyurdu: Otonom araçları ve robotları eğitmeye yardımcı olmak üzere Nvidia’nın robotik geliştirme araçları Alibaba’nın bulut sistemine entegre edilecekti.
Malezya, Uzak Doğunun veri merkezi yatırımlarının çoğunu alan ülke. Johor’daki bu dev tesisi Alice Huang’ın şirketi Megaspeed destekliyor.
Aralık 2023’te Jensen Huang’ın şirket uçağı, Asya turu sırasında Malezya Başbakanı Enver İbrahim ile görüşmek üzere ülkede bir gecelik mola verdi. Ülkenin güneyindeki Johor eyaletinde bir veri merkezi anlaşması duyuran Huang, Malezya’nın dünya için bir yapay zekâ “üretim” merkezi olma potansiyeline sahip olduğunu söyledi.
Central Park’tan daha büyük eski bir palmiye plantasyonu üzerine kurulacak proje, Malezyalı sanayi holdingi YTL tarafından inşa edilecekti ve Nvidia en gelişmiş çiplerinden bazılarını sağlamayı taahhüt etmişti.
Bu kurulum, Malezya’yı dünyanın en büyük bilgi işlem merkezlerinden biri haline getiren milyarlarca dolarlık veri merkezi patlamasının bir parçasıydı. Johor eyaletinin dört bir yanında, Çinli ve Amerikalı şirketlerin taleplerini karşılamak üzere devasa inşaat projelerinin üzerinde vinçler yükseliyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Teknoloji
Yayın: 19 Kasım 2026 04:09 · Kaynak: 10haber.net