Prof. Dr. Osman Bektaş Marmara'daki Kritik Noktayı Açıkladı

Marmara'da beklenen deprem için yıllardır en çok “Ne zaman olacak?” sorusu soruluyor. Prof. Dr. Osman Bektaş ise deprem tahmininde odağın farklı bir noktaya kaydığını belirterek Marmara'daki fayların davranışına işaret etti. Peki bilim adamları deprem riskini değerlendirirken artık hangi verilere bakıyor?

Prof. Dr. Osman Bektaş da sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede deprem tahminindeki bilimsel yaklaşımın geldiği noktaya vurgu yaptı. Bektaş, özellikle Marmara için sorunun yalnızca'deprem ne zaman olacak?' şeklinde ele alınmaması gerektiğini belirtti.

Deprem tahmininde yaklaşım değişiyor Prof. Dr. Bektaş'a göre günümüzde bilim, belirli bir yıl için kesin deprem tarihi vermek yerine fayın fiziksel özelliklerine ve hareket biçimine odaklanıyor. Fayın ne kadarının kilitli olduğu, hangi bölümlerde yavaş ve depremsiz kayma gerçekleştiği, fay segmentlerinin nasıl davrandığı ve bölgede ne ölçüde gerilme biriktiği gibi veriler, belirli bir zaman aralığındaki deprem olasılığının değerlendirilmesinde kullanılıyor.

Bu yaklaşım, deprem için kesin bir tarih vermekten ziyade fayın mevcut durumunu anlamaya ve olası senaryoları değerlendirmeye dayanıyor.

Marmara'da asıl soru değişiyor Bektaş, Marmara'daki fay sistemi açısından da benzer bir değerlendirme yapılması gerektiğine işaret etti. Depremin tam olarak hangi gün veya yılda gerçekleşeceğini söylemek yerine fayın nasıl davrandığının incelenmesinin önem kazandığını belirtti.

Marmara'daki fayın bütün bölümlerinin aynı şekilde hareket etmediğine dikkat çeken Bektaş, bazı kesimlerde'creep' olarak adlandırılan depremsiz kaymanın gerçekleşebildiğini, bazı bölümlerin ise daha güçlü şekilde kilitli kalabildiğini ifade etti.

Kilitli fay parçaları önem taşıyor Fay üzerindeki kilitli bölümler, fayın hareketini engelleyen ve gerilmenin birikmesine imkan sağlayan alanlar olarak değerlendiriliyor. Bektaş'ın paylaşımında da Marmara'da bir bölümün depremsiz şekilde kayarken hemen yanında güçlü biçimde kilitlenmiş bir fay parçasının bulunabileceğine dikkat çekildi. Bektaş, bu tür kilitli bir bölümün 6 ve üzeri büyüklükte bir deprem üretme potansiyelinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Kesin tarih yerine olasılık hesabı Bektaş'ın açıklamaları şu şekilde:

"Depremin yılını, gününü ve büyüklüğünü önceden kesin olarak bilmek bugün hâlâ mümkün değil. Bilim artık “2045’te deprem olacak” demekten çok; fayın ne kadar kilitli, ne kadar creep yaptığı, segmentlerin davranışı ve gerilme birikimine göre belirli bir zaman aralığındaki olasılığı hesaplıyor. Marmara’da da asıl soru artık “Ne zaman?” değil, “Fay nasıl davranıyor?” Bir bölüm creep yaparken (depremsiz kayma), hemen yanında güçlü şekilde kilitlenmiş bir asperite (kilitli/dirençli fay parçası) M6+deprem üretebilir.