ECB Başkan adayı Knot'tan borç krizi planı: Gerekirse yeni araç geliştirilecek

Avrupa Merkez Bankası’nda başkanlık yarışı sürerken adaylardan Klaas Knot’tan olası yeni bir borç krizine ilişkin dikkat çekici mesaj geldi. Knot, piyasalarda temelsiz ve düzensiz hareketler görülmesi halinde ECB’nin tahvil alımları dahil mevcut kriz araçlarını kullanmaktan kaçınmaması gerektiğini söyledi.

Financial Times’a değerlendirmelerde bulunan Hollanda Merkez Bankası eski Başkanı Knot, gelecekte yaşanabilecek krizlerin geçmiştekilerden farklı özellikler göstermesi halinde yeni müdahale mekanizmalarının da geliştirilebileceğini belirtti. Knot, “Koşullar gerektirirse müdahale etmekten çekinmeyiz” mesajını verirken, ECB’nin temelsiz ve düzensiz piyasa hareketlerinin finansal koşullar üzerinde yarattığı baskıya karşı harekete geçebilmesi gerektiğini savundu.

GEREKİRSE YENİ KRİZ ARACI GELİŞTİRİLEBİLİR Knot’a göre ECB’nin bugün elinde bulunan kriz araçları geçmiş dönemlerde karşılaşılan sorunlara yanıt olarak tasarlandı. Ancak gelecekte farklı özelliklere sahip yeni bir borç krizi ortaya çıkması halinde mevcut araçların tek başına yeterli olmayabileceğini belirten Knot, ihtiyaca özel yeni bir mekanizma geliştirme seçeneğini dışlamadı.

ECB’nin 2012’de oluşturduğu Doğrudan Parasal İşlemler programı OMT ile 2022’de hayata geçirilen Aktarım Koruma Aracı TPI, finansal piyasalarda aşırı parçalanmanın para politikasının euro bölgesine eşit biçimde aktarılmasını bozması halinde kullanılabilecek başlıca mekanizmalar arasında bulunuyor. FRANSA TAHVİLLERİNDEKİ YÜKSELİŞ YAKINDAN İZLENİYOR Knot’un açıklamaları, özellikle Fransa’nın borçlanma maliyetlerinde yaşanan sert yükselişin Avrupa tahvil piyasalarında yeniden gündemin merkezine yerleştiği bir dönemde geldi.

Fransa’nın 10 yıllık devlet tahvili getirisi ekim ayında yüzde 5’in üzerine çıkarken Almanya’nın aynı vadeli tahviline kıyasla fark yaklaşık 1,7 yüzde puanına kadar yükseldi. 22 Ekim’de Fransa’nın 10 yıllık tahvil getirisi yüzde 5,14 civarında ölçülürken Almanya’da aynı vade yüzde 3,37 seviyesindeydi.

Fransa’daki yüksek bütçe açığı ve kamu borcunun seyri, yatırımcıların ülkenin mali görünümüne ilişkin risk primini artıran başlıca unsurlar arasında bulunuyor. KNOT: HER FAİZ YÜKSELİŞİ MÜDAHALE GEREKTİRMEZ Knot ise tahvil getirilerindeki her yükselişin otomatik olarak ECB müdahalesi gerektirmediğinin altını çizdi.

Merkez bankasının görevinin hükümetlerin sürdürülemez mali politikalarını finanse etmek olmadığını belirten Knot, müdahale için piyasa hareketinin temelsiz, düzensiz ve euro bölgesinde para politikasının aktarımını bozacak nitelikte olması gerektiğini savundu. ECB’nin kullanılabilecek araçları için sabit bir tahvil faizi ya da getiri farkı eşiği bulunmadığını da ifade eden Knot, kararın piyasa koşulları ve krizin niteliğine göre verilmesi gerektiğini söyledi.

MALİ DİSİPLİN ŞARTI KORUNACAK Knot’un mesajlarında dikkat çeken bir diğer unsur ise para politikası ile maliye politikası arasındaki sınır oldu. ECB’nin müdahalesinin hükümetlerin ekonomik temellerini düzeltme sorumluluğunu ortadan kaldırmaması gerektiğini belirten Knot, merkez bankasının sürdürülemez mali politikaların sonuçlarını kalıcı biçimde üstlenemeyeceğini vurguladı.

Mevcut kriz araçları da ülkelerin belirli mali ve ekonomik koşulları karşılamasını esas alırken, amaç piyasalardaki gereksiz ve düzensiz hareketlerin geçici olarak sınırlandırılması olarak tanımlanıyor. ECB BAŞKANLIĞI İÇİN İKİ RESMİ ADAY Knot’un açıklamaları aynı zamanda ECB Başkanlığı yarışının resmen iki aday arasında şekillendiği dönemde geldi.

Avro Grubu’nun 6 Kasım’daki açıklamasına göre Hollanda, Klaas Knot’u; İspanya ise Uluslararası Ödemeler Bankası Genel Müdürü Pablo Hernández de Cos’u ECB Başkanlığı için aday gösterdi. Christine Lagarde, Avrupa Konseyi’ne 29 Ekim’de yaptığı bildirimle görevinden 7 Şubat 2027 itibarıyla ayrılacağını açıkladı.

Avro Grubu, iki adaylığı 9 Kasım’daki toplantısında değerlendirecek. ATAMA İÇİN 16 ÜLKENİN DESTEĞİ GEREKİYOR ECB Başkanının belirlenmesi için güçlendirilmiş nitelikli çoğunluk gerekiyor. Buna göre euro kullanan 21 ülkeden en az 16’sının aday üzerinde uzlaşması ve bu ülkelerin euro bölgesi nüfusunun en az yüzde 65’ini temsil etmesi gerekiyor.

Avrupa Konseyi nihai atamayı gerçekleştirmeden önce Avrupa Parlamentosu ve ECB’nin görüşünü alacak. BORÇ KRİZİ YENİ BAŞKANIN ÖNÜNDEKİ EN KRİTİK DOSYALARDAN BİRİ ECB’de başkan değişimi yalnızca faiz politikasının geleceği açısından değil, euro bölgesindeki yüksek kamu borcunun yönetimi bakımından da kritik bir döneme denk geliyor.

Özellikle Fransa’da tahvil faizlerinin yükselmesi ve Almanya ile getiri farkının açılması, herhangi bir piyasa stresinin euro bölgesinin diğer ülkelerine yayılıp yayılmayacağı sorusunu gündeme taşıyor. Knot’un açıklamaları, başkan seçilmesi halinde temelsiz piyasa baskılarına karşı ECB’nin mevcut tahvil alım araçlarını kullanmaya açık olduğunu ancak merkez bankasının hükümetlerin mali disiplin sorumluluğunu üstlenmeyeceğini gösteriyor.