Liseli öğrencilerden kutup buzullarını haritalayan sensör sistemi

İstanbul Araştırma Geliştirme Eğitim ve Uygulama Merkezi (ARGEM) Lisesi'nde eğitim gören üç öğrenci, iklim değişikliğinin kutup bölgelerindeki etkilerini daha derinlemesine analiz edebilmek amacıyla özgün bir teknoloji tasarladı. 'Piezo-Team' adını taşıyan ekip, yaklaşık 2,5 yıllık yoğun bir çalışma sürecinin ardından buzulların iç katmanlarındaki kırılmaları ve yapısal değişimleri tespit edebilen özel bir sensör sistemi geliştirmeyi başardı.

Proje süreci, öğrencilerin TÜBİTAK ve TEKNOFEST kapsamında düzenlenen 2204-C Lise Öğrencileri Kutup Araştırma Projeleri Yarışması'na katılımlarıyla şekillendi. İlk yıl üçüncülük derecesiyle yetinen genç araştırmacılar, sistemlerini geliştirerek ikinci katılımlarında birincilik ödülüne layık görüldü.

Ekip, bu başarının ardından Türkiye Teknoloji Takımı Vakfı'nın (T3 Vakfı) desteğiyle Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) projelerini uluslararası arenada sergileme imkanı buldu.

Sistemin çalışma prensibi, buzullara yerleştirilen en az üç kapsülün birbirleriyle karşılaştırmalı veri üretmesine dayanıyor. GPS teknolojisine benzer bir mantıkla çalışan bu düzenek, piezoelektrik ve piezorezistif sensörler aracılığıyla titreşim ve basınç gibi fiziksel değişimleri ölçüyor.

Ekip üyesi Abdullah Nazım Karanfil, bu yöntem sayesinde buzulların sadece yüzeyinin değil, yüzey altındaki katmanların da üç boyutlu haritasının çıkarılabildiğini ve kırılmaların yönü ile boyutunun hassasiyetle belirlenebildiğini ifade etti. Bu teknoloji, mevcut gözlem yöntemlerine göre önemli avantajlar sunuyor.

İnsansız hava araçları veya uydu görüntüleri, kutup bölgelerindeki şiddetli tipi, fırtına ve yoğun kar yağışı gibi zorlu hava koşullarında işlevsiz kalabiliyor. Piezo-Team tarafından geliştirilen sensörler ise bu olumsuz şartlardan etkilenmeden veri toplayabilecek şekilde tasarlandı.

Ayrıca, sistemin enerji ihtiyacını karşılamak için Antarktika'nın dondurucu soğuğuna dayanıklı, 9 ay kullanım ömrü hedefleyen özel bir batarya sistemi de geliştirildi. Projenin sağladığı veriler, iklim değişikliği üzerine çalışan bilim insanları için kritik bir kaynak oluşturmayı hedefliyor.

Buzullardaki kırılmaların zaman içindeki seyri, hangi dönemlerde hızlandığı ve çevresel faktörlerle ilişkisi bu sistem sayesinde daha ayrıntılı incelenebilecek. Elde edilen bulguların, kutup bölgelerindeki erime süreçlerinin takibinde ve bilimsel araştırmalarda önemli bir referans noktası olması bekleniyor.