Nazilli’de “maliyet düşüren tohum”, Söke’de pamuğu terk eden çiftçi! AYDIN’DA PAMUK ÇELİŞKİSİ

Aydın tarımı keskin bir tezat yaşıyor. Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsü, 2028-2032 yılları arasında maliyeti düşürecek GDO’suz yerli pamuk çeşitleri geliştirmek için düğmeye basarken; pamuğun göbeği Söke’de üretici artan giderler, kuraklık ve düşük fiyatlar yüzünden tarlayı ayçiçeğine, buğdaya çeviriyor.

Türkiye’nin en kaliteli pamuğunun yetiştiği Aydın Ovası, biri laboratuvarlarda gelecek planları yapan, diğeri ise tarlada hayatta kalmaya çalışan iki zıt tabloya sahne oluyor. Kentin doğusundaki Nazilli’de pamuk üretiminin maliyetini düşürecek bilimsel projeler hazırlanırken, batısındaki Söke’de çiftçiler zarar ettikleri gerekçesiyle pamuktan hızla uzaklaşıyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) bünyesindeki Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsü, üreticinin en büyük gider kalemlerinden biri olan yabancı ot mücadelesini ucuzlatmak için yeni bir proje hazırladı.

"Mutasyon Islahı Yöntemiyle IMI Herbisit Toleranslı Pamuk Genotiplerinin Geliştirilmesi" adlı çalışmayla, gen aktarımı yapılmadan GDO’suz ve yabancı ot ilaçlarına dayanıklı yerli pamuk hatları üretilecek.

Dr. Hasan Doğan liderliğinde Dr. Volkan Sezener ve Dr. Sergül Çopul’un yürüteceği 1 milyon 235 bin lira bütçeli proje, 2028-2032 yıllarını kapsıyor. Son beş yılda tescil edilen 10 yerli pamuk çeşidi üzerinde uygulanacak çalışmayla el çapası işçiliğinin ve ilaç maliyetlerinin azaltılması amaçlanıyor.

Ancak bu tohumların tescil edilip çiftçinin eline ulaşması için en az 6 yıllık bir takvim bulunuyor.

Söke’de Ekim Alanları İki Yılda Yüzde 58 eridi Nazilli’ deki uzun vadeli hedeflere karşılık Söke Ovası’nda tablo alarm veriyor.

2024 yılında yaklaşık 283 bin dekar alanda beyaz altın ekilen ilçede, üretim sahası 2026 sezonunda 120 bin dekara kadar düştü. Sadece iki yılda yüzde 58 küçülen pamuk alanlarının yerini, daha az su ve masraf gerektiren alternatif ürünler almaya başladı.

Mazot, gübre, ilaç ve sulama giderlerinin altından kalkamayan Söke çiftçisi, düşük alım fiyatları ve kuraklık kıskacında pamuk ekiminden vazgeçiyor. 2027 sezonunda ilçede yaklaşık 250 bin dekar alanda buğday ekimi yapılması bekleniyor. Bu senaryo gerçekleşirse Söke’deki pamuk ekim alanları 50 bin dekarın altına inecek.

Ortaya çıkan tablo Aydın tarımındaki pamuk çelişkisini gözler önüne seriyor. Nazilli’deki bilimsel çalışmanın 2032 yılında meyve vermesi beklenirken, Söke’deki üretici o tarihe kadar mevcut maliyet baskısına dayanamayıp pamuğu tamamen terk etmiş olabilir.