2011'deki felaketin ardından korkutan bilanço! Van'da 15 yılda 20 bin deprem: İki fay arasına dikkat

Van’da 23 Ekim 2011’de meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki deprem, kentte ağır hasara ve can kayıplarına yol açtı. Merkez üssü Van’a yaklaşık 17 kilometre uzaklıktaki Tabanlı köyü olan ve yaklaşık 25 saniye süren depremin ardından geçen 15 yılda, bölgedeki sismik hareketlilik bilimsel araştırmalarla takip edilmeye devam ediyor. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Jeofizik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hamdi Alkan, Van ve çevresindeki deprem kayıtlarını inceleyerek sarsıntıların dağılımı ile fay hatları arasındaki ilişkiyi araştırdıklarını belirtti. Alkan, 2011-2026 yılları arasında bölgede 20 binden fazla depremin meydana geldiğini tespit ettiklerini açıkladı. Sarsıntıların büyük bölümünün sığ odaklı olduğuna işaret eden Alkan, bu özelliğin depremlerin yüzeyde hissedilmesini ve etkilerinin daha belirgin olmasını sağlayabildiğini ifade etti.2015 yılından sonra Van Fay Zonu ile Erciş Fay Zonu arasında 4 büyüklüğünü aşan yaklaşık 30 deprem yaşandığını aktaran Alkan, bu sarsıntıların belirli alanlarda yoğunlaştığını söyledi.“2011 Van depreminden sonra özellikle 2015 yılına kadar Van ana şoku ve çevresinde artçı şok aktivitesinin devam ettiğini hesaplamalarımızda net olarak görebiliyoruz. 2011 yılından 2026 yılına kadar bölgede 20 binden fazla depremin meydana geldiğini görüyoruz. Bu depremlerin sığ odaklı, yani yeryüzüne yakın depremler olduğunu söyleyebiliriz. Dolayısıyla bu depremler hissedilebilir nitelikte ve etkileri daha büyük olabiliyor.”Bölgede meydana gelen depremlerin hangi alanlarda toplandığını ve bunlara neden olan fayların yönlerini araştırdıklarını belirten Alkan, deprem mekanizmalarına ilişkin incelemelerde sarsıntıların bölgedeki fay yapılarıyla uyumlu sonuçlar verdiğini dile getirdi. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğünün (MTA) 2026 yılında diri fay haritasını güncellemesinin önemli bir çalışma olduğunu kaydeden Alkan, araştırmalarını bu alana katkı sunacak şekilde sürdürdüklerini söyledi. Alkan, haritada yer almayan ancak önceki bilimsel çalışmalarda belirlenen diri fayları da incelediklerini belirtti. Jeofizik yöntemlerle yer altında devam eden gömülü yapıların uzanımını tespit etmeye çalıştıklarını aktaran Alkan, fayların hangi alanlara kadar uzanabileceği ve gelecekteki olası depremlerin özellikleri üzerinde çalıştıklarını ifade etti. Van Fay Zonu ile Erciş Fay Zonu arasındaki alanın daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini vurgulayan Alkan, deprem riskine karşı hazırlığın önemine dikkat çekti.“Burada vatandaşları ilgilendiren en önemli soru ise deprem olup olmayacağı ve bizim depreme ne kadar hazır olduğumuzdur. Günümüz itibarıyla depremin yerini ve zamanını kesin olarak belirleyebilecek bir teknolojiye sahip değiliz. Ancak depremin hangi bölgede meydana gelebileceğini ve muhtemel büyüklüğünü değerlendirebilecek bilimsel altyapıya sahibiz.”Alkan, olası risklerin azaltılması için farklı kurumların bilimsel veriler doğrultusunda koordineli hareket etmesi gerektiğini belirtti. Deprem tehlikesine karşı alınacak önlemlerin, yaşanabilecek kayıpları azaltmada belirleyici olacağını kaydetti.2011’deki depremin kentte bıraktığı izlere de değinen Alkan, yaklaşık 140 bin yapının zarar gördüğünü, bunların yaklaşık 40 bininde ağır hasar oluştuğunu ve can kayıplarının yaşandığını hatırlattı. Deprem sonrasında hasarlı yapıların yenilenmesi ve yeni konutların inşası için çalışmalar yürütüldüğünü belirten Alkan, kamu binalarının belirli standartlara tabi tutulduğunu, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından inşa edilen konutların da bu açıdan önem taşıdığını ifade etti. Özel sektörün de yapılarını 2019 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne uygun biçimde inşa etmesi gerektiğini vurgulayan Alkan, sözlerini şöyle sürdürdü:“Toplum olarak bu süreçleri doğru şekilde organize edebilir ve gerekli önlemleri alabilirsek depremi bir felakete dönüşmekten çıkarıp doğal bir olay olarak karşılayabiliriz. Böylece muhtemel bir deprem sonrasında yaralarımızı en kısa sürede sarabiliriz.”