Utanç verici olan vazektomi değil ataerkil düzendir

Prof. Dr. Cem TerziDoğum kontrolünün neredeyse bütünüyle kadının işi sayılması, asıl utanç verici olan budur. Asıl utanç verici olan ataerkil düzendir. Kadın yıllarca doğum kontrol ilacı olarak hormon kullanacak, rahmine araç taktıracak, gebeliğin bütün risklerini taşıyacak; istenmeyen bir gebelikte kürtajın tıbbi, psikolojik ve toplumsal yükünü yine kadın üstlenecek.

Erkek ise hiçbir sorumluluk almayacak. Bu ataerkil düzen erkeğe hazzı ve soyun devamını verir, kadına ise korunmayı, doğurmayı ve sonuçlarına katlanmayı uygun görür. Asıl utanç verici olan budur.1995–1998 yılları arasında İngiltere’de çalışırken pek çok vazektomi ameliyatı yaptım.

Yeterince çocuk sahibi olmuş ve artık çocuk istemeyen erkeklerde vas deferensler denen tüpleri küçük bir cerrahi girişimle kesip bağlıyorduk. Devlet bu uygulamayı aile planlamasının olağan bir parçası sayıyor, sağlık kurumlarını teşvik ediyordu.

Çünkü doğum kontrolü yalnızca kadına yıkılmaz. VAZEKTOMİ UTANILACAK BİR ŞEY DEĞİLDİRVazektomi kalıcı ve yüzde 99 etkili bir erkek doğum kontrol yöntemidir. Lokal anestezialtında, hastaneye yatmadan yapılan basit bir cerrahi işlemdir.

Kadın sterilizasyonundandaha kolay ve daha düşük riskli bir girişimdir. Testosteron üretimini, cinsel isteği, sertleşmeyi, orgazmı ya da boşalmayı ortadan kaldırmaz; yalnızca spermin ejakülata geçmesini engeller. Doğum kontrolü için kadınların tüplerini bağlatması ne ise erkeğin çok daha küçük birgirişimle aynı sorumluğu alması demektir.

İngiltere’de vazektomi uzun yıllardır kamusal sağlık hizmetinin ve aile planlamasının olağan bir parçasıdır. NHS, uygun kişilere bu hizmeti sunar. Eşle konuşmak önerilir ama erkeğin kendi bedeni üzerindeki kararı eşinin iznine bağlanmaz.

Devletlerin yoksulluğu kullanarak insanları kısırlaştırmaya zorlaması ne kadar yanlış ise nüfus azalıyor diye insanları doğurmaya zorlamak da aynı ölçüde kabul edilemez. Türkiye’de sterilizasyon, 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’a göre yasal bir tıbbi işlemdir.

Ancak kişi evliyse eşinin de rızası aranır. Eşlerin böylesine önemli bir kararı konuşması elbette doğaldır. Fakat konuşmak başka, izin almak başka şeydir. Bir erkeğin vazektomi için karısından, bir kadının tüplerini bağlatmak için kocasından izin almak zorunda bırakılması beden özerkliğiyle bağdaşmaz.

Evlilik, insanın kendi bedeni üzerindeki karar yetkisini eşine devrettiği bir vesayet sözleşmesi değildir. Vazektomiye yöneltilen saldırının özü “Nüfus azalıyor”, “doğurganlık düşüyor”, “aile tehlikede” denilerek devletin insanların kaç çocuk yapacağına karışmasıdır.

Nüfusun azalması ya da yaşlanması devletin sosyal politika üretmesini gerektirebilir. Ama devlet insanların üreme kararlarına el koyamaz. Devlet ücretsiz kreş açar; konut ve gelir güvencesi sağlar; ebeveyn izinlerini uzatır; bakım yükünü kamusallaştırır; çocuk sahibi olmak isteyenlerin önündeki ekonomik engelleri kaldırır.

Yapması gereken budur. Doğum kontrol hizmetlerini budamak, vazektomiyi şeytanlaştırmak ya da kürtajı fiilen erişilmez hale getirmek değildir.“En az üç çocuk” sözü bir siyasetçinin temennisi olabilir ancak. Bu bir buyruğa dönüşür ve sağlık hizmeti bu buyruğa göre düzenlenmeye başlandığında buna devlet müdahalesi denir.

Devlet çocuk sahibi olmayı kolaylaştırabilir ama dayatamaz. NÜFUS DEVLETİN MALI DEĞİLDİRÜreme hakkı yalnızca çocuk sahibi olma hakkı değildir. Çocuk sahibi olmamaya; ne zaman ve kaç çocuk sahibi olunacağına karar vermek de insan hakkıdır.

Dünya Sağlık Örgütü etkili korunma yöntemlerine ulaşmayı, doğum kontrolü ile ilgili kararın özgürce, yeterli bilgiyle ve baskı altında kalmadan verilmesi gerektiğini açıkça kabul eder. İnsan haklarına dayalı bir devletin işi nüfusu istediği kalıba sokmak değil, insanların özgürce karar verebileceği koşulları sağlamaktır.

Bugün gönüllü vazektomiyi, sanki erkekler devlet zoruyla hadım edilmiş gibi “utanç verici bir kısırlaştırma politikası” diye sunmak bilimsel olarak yanlış ve siyasal olarak gericidir. Vazektomi kastrasyon değildir. Gönüllü aile planlaması da zorla kısırlaştırma değildir.

Bunları birbirine karıştırmak kasıtlı bir çarpıtmadır. Utanç verici olan vazektomi değil; gebeliğin, doğumun, kürtajın ve korunmanın bütün yükünü kadına bırakmaktır. Nüfus azalıyor diye insan bedeninde devlet adına hak iddia etmektir.

Kadını doğurmakla, erkeği döllemekle tanımlayan bu anlayış aileyi korumuyor; kadın bedeni üzerindeki erkek ve devlet denetimini yeniden kuruyor, erkeği de sorumluluktan azat ediyor. Vazektomi sorumluluk almaktır.