Herkes Aynı Şekilde Öğrenmek Zorunda mı? Disleksi

ediyor. Harflerin yerini karıştırıyor, okuduğunu anlamakta zorlanıyor, bildiği bir kelimeyi birkaç dakika sonra yeniden çözmeye çalışıyor. Öğretmeni sabırsız, ailesi kaygılı, arkadaşları çoktan başka bir konuya geçmiş. Çocuk ise giderek kendisinde bir eksiklik olduğuna inanmaya başlıyor.

Oysa belki de sorun çocuğun zekâsında değil, beyninin bilgiyi işleme biçimiyle kendisinden beklenen öğrenme biçimi arasındaki uyumsuzlukta.

Disleksi, en basit tanımıyla, özellikle kelimeleri doğru ve akıcı biçimde okuma, yazılı dili çözümleme ve yazım becerilerini edinme süreçlerinde güçlüklerle kendini gösteren nörogelişimsel bir öğrenme farklılığıdır. Zekâ geriliği değildir.

Görme bozukluğu, tembellik ya da yeterince çalışmamanın sonucu da değildir. Disleksisi olan bir çocuk, son derece iyi düşünebilir, karmaşık ilişkiler kurabilir, yaratıcı çözümler üretebilir. Ancak bunları yazılı dil üzerinden göstermesi beklenen bir ortamda zorlanabilir.

Biz çocukları neye göre değerlendiriyoruz? Ne kadar hızlı okuduklarına, kaç soruyu doğru cevapladıklarına, bilgiyi ne kadar çabuk hatırladıklarına ve müfredatın belirlediği takvime ne kadar uyduklarına göre. Sanki bütün beyinler aynı biçimde çalışıyor, bütün çocuklar aynı hızda öğreniyor ve aynı yöntemle başarılı olabiliyormuş gibi.

Eğitim sisteminin en büyük yanılgılarından biri, farklılığı başarısızlıkla karıştırmasıdır.

Bir çocuğun okuma güçlüğü zamanında fark edilmediğinde, mesele yalnızca akademik performans olmaktan çıkar. Çocuk kendisini arkadaşlarıyla kıyaslamaya başlar. Sürekli uyarılmak, düzeltilmek ve başkalarıyla karşılaştırılmak özgüvenini aşındırır.

Başarısızlık beklentisi gelişir. Okul, öğrenmenin ve keşfetmenin alanı olmaktan çıkarak yetersizliğin her gün yeniden hatırlatıldığı bir yere dönüşebilir. Kaygı, kaçınma davranışları, okul reddi ve depresif belirtiler tabloya eklenebilir.

Böylece başlangıçta belirli bir akademik beceriyle ilgili olan güçlük, çocuğun bütün benlik algısını kuşatmaya başlar.

Üstelik çağımızın başarı anlayışı bu sorunu daha da derinleştiriyor. Her şeyin hızla tüketildiği, performansın sürekli ölçüldüğü, insanların birbirleriyle yarışmaya zorlandığı bir dünyada yavaşlık neredeyse kusur olarak görülüyor.

Hızlı okumak, hızlı düşünmek, hızlı karar vermek ve hızlı üretmek makbul. Peki, düşünmenin de öğrenmenin de tek bir hızı mı var?

Bugün yapay zekâ, eğitimde kişiselleştirilmiş öğrenme imkânlarını gündeme getiriyor. Metinleri seslendirebilen, yazılı bilgiyi sadeleştirebilen, öğrencinin ihtiyacına göre alıştırma hazırlayabilen sistemler geliştiriliyor.

Bu teknolojiler disleksili öğrencilerin önündeki bazı engelleri azaltabilir. Ancak bir çocuğun neye ihtiyaç duyduğunu anlamak, onu tanımak ve duygusal dünyasını gözetmek hâlâ insanın sorumluluğunda.

Teknoloji gelişiyor ama eğitim anlayışımız aynı hızla değişiyor mu?

Belki de asıl sorgulamamız gereken, disleksili çocukların neden diğerleri gibi öğrenemediği değil, eğitim sisteminin neden bütün çocukların aynı şekilde öğrenmesini beklediğidir.

Çünkü bir çocuğu anlamak yerine onu kalıba sokmaya çalıştığımızda, yalnızca onun öğrenme hakkını değil, kendisi olma hakkını da sınırlandırıyoruz.

Bir toplumun gelişmişliği, yalnızca ne kadar hızlı okuyan, ne kadar yüksek puan alan ya da ne kadar çok bilgi depolayan bireyler yetiştirdiğiyle ölçülemez. Farklı öğrenen çocuklarına nasıl davrandığı da bunun önemli bir göstergesidir.

Belki de artık çocukları birbirleriyle yarıştırmayı bırakıp her birinin nasıl öğrendiğini anlamaya çalışmalıyız.

Çünkü bütün çocukların aynı şekilde öğrenmesini beklemek, bütün insanların aynı şekilde düşünmesini beklemek kadar anlamsızdır.

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

Trabzon Günebakış’ın temel yayın politikası Trabzon’a özgü, sahadan üretilen haberlerle şehrin nabzını tutmaktır. Muhabirlerimiz, kentin gündemini birebir takip ederek yerel gelişmeleri, insan hikâyelerini ve bölgeye özgü olayları okurlarımıza ulaştırır.

Bunun yanı sıra gün içinde zaman zaman dış kaynaklardan alınan haberler de editörlerimiz tarafından Trabzon’a özgü ayrıntılar, yerel gözlemler, uzman görüşleri ve saha bilgileriyle zenginleştirilir. Bu yaklaşım sayesinde haberlerimiz benzerlerinden ayrışan, benzersiz, özgün ve doyurucu bir içerik niteliği kazanır.

Trabzon Günebakış, okurlarına yalnızca haber değil; analiz, bağlam ve değer sunmayı ilke edinmiştir.

Trabzon Günebakış’ın temel yayın politikası Trabzon’a özgü, sahadan üretilen haberlerle şehrin nabzını tutmaktır. Muhabirlerimiz, kentin gündemini birebir takip ederek yerel gelişmeleri, insan hikâyelerini ve bölgeye özgü olayları okurlarımıza ulaştırır.

Bunun yanı sıra gün içinde zaman zaman dış kaynaklardan alınan haberler de editörlerimiz tarafından Trabzon’a özgü ayrıntılar, yerel gözlemler, uzman görüşleri ve saha bilgileriyle zenginleştirilir. Bu yaklaşım sayesinde haberlerimiz benzerlerinden ayrışan, benzersiz, özgün ve doyurucu bir içerik niteliği kazanır.

Trabzon Günebakış, okurlarına yalnızca haber değil; analiz, bağlam ve değer sunmayı ilke edinmiştir.