Türkiye-Libya anlaşmasına karşı savunma hattı

Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatına karşı çıkan Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ve İsrail’in savunma politikası direktörleri, 5 Kasım’da Atina’da bir araya geldi. Üç ülkenin savunma bakanlıkları, Doğu Akdeniz’deki gelişmeleri ve askerî işbirliğini ele aldıkları toplantının ardından ortak bildiri yayımladı.

Bildiride özellikle Libya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim’de onayladığı Türkiye-Libya anlaşması hedef alındı. Bildiride özetle şu ifadeler yer aldı:- Üçlü savunma işbirliği, 22 Aralık 2025’te Kudüs’te düzenlenen liderler zirvesinde belirlenen çerçevede geliştirilecek.

Benzer görüşleri paylaşan diğer ortakların katılımına açık olunacak.- Savunma sanayisinde ortak geliştirme, üretim ve teknoloji işbirliği artırılacak. Üçlü savunma sanayisi çalışma grubu kurulması değerlendirilecek.- Deniz yollarının, enerji güzergâhlarının ve kritik altyapının korunması için işbirliği güçlendirilecek.

Afetlere hazırlık, acil durum müdahalesi ve sivil savunmada ortak çalışmalar yürütülecek.- Terörizm, gelişmiş silahların yayılması ve devletler ile devlet dışı aktörlerin istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerine karşı askerî koordinasyon artırılacak.- Kıbrıs’ın (GKRY) egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğü desteklenecek. Tek taraflı hak iddialarına, zorlayıcı uygulamalara, kuvvet kullanma tehditlerine ve askerî yığınaklara karşı çıkılacak.- Bölgedeki hiçbir ülke, başka devletlerin güvenliğini tehdit eden faaliyetler için üs olarak kullanılmamalı.- Libya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim’de onayladığı Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatı, üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal ediyor.

Uluslararası deniz hukuku kurallarıyla bağdaşmıyor ve üçüncü devletler açısından hukuki sonuç doğuramaz.- Enerji işbirliğinin uluslararası hukuka aykırı biçimde engellenmesine karşı çıkılacak. Seyrüsefer serbestisi ve enerji tedarik yollarının güvenliği korunacak.

Doğu Akdeniz’de güvenlik, bağlantısallık ve ekonomik refahın geliştirilmesi hedeflenecek. ANLAŞMA TÜRKİYE KARŞITI CEPHEYİ TELAŞLANDIRDILibya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim’de Türkiye ile deniz yetki mutabakatını onaylamasının ardından Atina harekete geçti.

Yunanistan 22 Ekim’de BM’ye itiraz mektubu gönderdi. ABD, 25 Ekim’de onayı eleştirdi. Avrupa Komisyonu, 4 Kasım Türkiye Raporu’nda anlaşmanın hükümsüz olduğunu savundu. Son olarak Yunanistan, GKRY ve İsrail, Atina’daki savunma toplantısından ortak ses çıkardı.

Girit çevresindeki kablo girişimi de ilk değil. Temmuz 2024’te İtalyan Ievoli Relume gemisi Çoban Adası açıklarında Türkiye’yle koordinasyon kurmadan araştırma yapmaya girişti. Türk Donanması müdahale etti. Diplomatik temasların ardından gemi çalışmalarını Türkiye’yle koordinasyon içinde tamamladı.

Şimdi Fransız Nexans’ın görev aldığı GSI projesi için Abeille Marengo araştırma gemisi Kandiye Limanı’nda bekliyor. Atina yeni NAVTEX’e hazırlanırken Ankara’daki güvenlik kaynakları, Türk kıta sahanlığında izinsiz araştırma yapılırsa yeniden müdahale edileceğini bildirdi.

İSRAİL GKRY VE YUNANİSTAN’I SİLAHLANDIRIYORAtina’da savunma sanayisi işbirliğini görüşen İsrail, iki ortağıyla büyük silah anlaşmalarına imza attı. Yunanistan’la 31 Ağustos’ta yaklaşık 3 milyar avroluk Aşil Kalkanı anlaşması yapıldı.

İsrail, Davut Sapanı, SPYDER ve BARAK MX sistemleriyle Yunanistan’a çok katmanlı hava savunma ağı kuracak. İki ülke arasında PULS roket sistemi tedariki de bulunuyor. GKRY ile 26 Ekim’de imzalanan anlaşma ise Rum Donanması’nı kapsıyor.

Israel Shipyards yeni bir açık deniz devriye gemisi sağlayacak. Gemi Rafael üretimi savaş sistemleriyle donatılacak. İsrail’in daha önce ürettiği Andreas Ioannides gemisinin sistemleri de yenilenecek. İsrail basını anlaşmanın değerini yaklaşık 150 milyon avro olarak duyurdu.

Yeni gemi henüz teslim edilmedi. Üç ülke, Aralık 2025’te 2026 yılı ortak askerî faaliyet planını da imzalamıştı. Atina toplantısında gündeme alınan savunma sanayisi çalışma grubu, bu mevcut işbirliğini genişletmeyi amaçlıyor.

ABD’SİZ ŞER İTTİFAKI OLUR MU?Atina’daki 5 Kasım toplantısında ABD temsilcisi yoktu. Ancak Washington, Yunanistan, GKRY ve İsrail’in 3+1 mekanizmasının ortağı. Dört taraf Kasım 2025’te Atina’da enerji güvenliği ve kritik altyapının korunmasını görüştü.

Aralık ayında Kudüs’te buluşan üç ülkenin liderleri de ABD’nin katıldığı formatı geliştirme çağrısı yaptı. Haziran 2026’da Houston’daki 3+1 Enerji Diyaloğu’nda Doğu Akdeniz Enerji Merkezi’nin kurulmasına yönelik niyet bildirgesi imzalandı.

Enerji hatları, deniz altı altyapısı ve Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Koridoru (IMEC) işbirliği başlıkları arasında yer aldı.