Dokunulmazlık Olgusu ve Adâlet

İnsanlık tarihine bakıldığında otoritenin kaynağını beşerin ya da beşer aklının temsil ettiği sistemlerde gücü elinde bulunduranlar kendilerini dokunulmaz kılarak hep koruma altına almışlardır.

Bu dokunulmazlık olgusunun mahiyet ve karakteri, ister hanlık, hâkanlık, hükümdarlık, sultanlık, pâdişahlık, krallık gibi monarşik sistemlerde olsun, isterse bugünkü çoğulcu demokratik rejimlerde olsun pek değişmemiştir.

Değişiklik sâdece işin şekilsel ve normatif boyutunda olmuştur. Yâni geleneksel olarak eskiden töre, örf teâmül gibi yazılı olmayan normatif kurallar bu konuda geçerli iken, modern zamanlarda bunlar yazılı hâle getirilerek anayasa ve yasaların içine derç edilmiştir. Dolayısıyla dokunulmazlık konusunda değişen tek şey işte bu olmuştur.

Hâl böyle olunca beşerî sistemlerde adâletin tecellisi mutlak mânâda söz konusu olmayacaktır. Çünkü gücü elinde bulunduran muktedirler buna asla izin vermeyecektir. Kendilerini koruyacak ve ayrıcalıklı kılacak bir dokunulmazlık zırhını mutlaka bulacaklardır.

Bu bakımdan saf ve sâde vatandaşların adâlet beklentileri hep başka bir bahara kalmaya mahkûm olacaktır, her ne kadar yaldızlı harflerle “Adâlet, mülkün temelidir!” diye mahkeme duvarlarında adâlet temalı klişe ifâdeler olsa da…

Vaktâki özlenen ve beklenen bu bahar hiçbir zaman gelmeyecektir, ilânihâye devam edecek hicran şarkıları eşliğinde hep elhân-ı şitâ (kış nağmeleri) terennüm edilerek iç geçirilerektir…

Unutulmasın ki dokunulmazlıkların ve ayrıcalıkların olduğu yerde adâletin tecelli etmesi muhâldir. Bu, hangi gerekçeyle olursa olsun fark etmez.

İşin ilginç tarafı demokratik sistemlerde millet asil, ismiyle müsemma olduğu üzere milletvekilleri de vekil oldukları hâlde asilin yâni milletin dokunulmazlığı yoktur ama vekilinki vardır. Sanırım böyle bir hukuk anlayışı çok çarpık bir anlayıştır.

Bu bakımdan gerçekten gerçek mânâda bir adâlet aranıyor ve isteniliyorsa “number one”dan, “number son”a kadar adâlet ve yargı karşısında hiç kimsenin dokunulmazlığının olmaması gerekir. Bu mânâda mevcut olan tüm dokunulmazlıkların bir anayasa değişikliği ile kaldırılması ve ilgili maddelerin de tüm kanunlardan temizlenmesi ya da düzeltilerek rehabilite edilmesi gerekir.

İşte o zaman herhangi bir suç isnâdı ve iddiası ile inceleme, kovuşturma, soruşturma ve yargılama başladığı zaman bu yargılama öznel değil nesnel ve objektif kriterlere uygun olarak yapılacaktır. Çünkü adâlet ve kanunlar önünde eşitlik ancak böyle sağlanır (Anayasa, Md. 10), pek tabiî ki yargılayanların da âdil olması kaydıyla…

Uygulamaya bakıldığında memurların yargılanması için bile bağlı olduğu kurumun yöneticisinden izin istenmektedir ama iktidar partileri olağanüstü hâller dışında bunları koruma altına alarak kolay kolay izin vermemektedir (Gizli dokunulmazlık). Bunu bilen memurlar da vazifelerini hakkıyla yapma konusunda zaafa düşmekten kendilerini kolay kolay kurtaramayacaklardır.

O zaman şimdi soruyorum: Adâlet nasıl sağlanacaktır?

Dolayısıyla dokunulmazlıklar kimi durumlarda kamuoyunun yoğun baskısıyla ancak ortadan kaldırılabilmekte ya da istifa müessesesinin zemini fiili olarak oluşturulmaktadır. İngiliz Başbakanı Boris Johnson örneğinde olduğu gibi…

Hatırlanacağı üzere Boris, Covid-19 döneminde kuralları ihlâl ettiği için kamuoyunun yoğun baskısı üzerine istifa etmek zorunda kalmıştı. Yoksa bu gibi yöneticiler kendilerine kalsa asla istifa etmezlerdi. Ancak itiraf etmeliyiz ki bu konuda (istifa) Batı bizden fersah fersah ilerdedir.

Orta Doğu ve Orta Doğu’ya komşu olan ülkelerde ise koltuğu bir kez eline geçiren liderler kıyâmet kopsa bile koltuklarından bir türlü vazgeçemiyorlar. Ancak hak vâki olduğunda kendi irâdeleri dışında koltuğu bırakmak zorunda kalıyorlar.

Çünkü bu coğrafyanın târihî geçmiş ve geleneklerine bakıldığında saltanat ve monarşik sistemlerin hep ağırlıkta olduğu görülmektedir.

Evet, lider ve liderlik (leadership) çok önemlidir ama bu, liderlerin göreceli olarak âdil olduğu durumlarda ancak işe yarar. Âdil liderler de pek istisnâ olduğuna göre o zaman bu tür sistemlerde liderlerin genel olarak baskıcı ve despot bir konuma düşme ve dönüşümleri kaçınılmaz hâle gelecektir.

Bu bakımdan işi şansa bırakmadan ortak akılla hükümrân olan ve şûra meclisinin devrede olduğu sistemleri inşâ etmek gerekir. Bu meyanda sistemin esâsı kurallar ve normlar manzûmesi etrafında şekillenmelidir.

Hâl böyle olursa ülke yönetimiyle ilgili olarak alınacak kararlar ve ülkeyi yöneten liderler muvacehesinde bir ayrıcalık ve dokunulmazlık söz konusu olmayacak, dolayısıyla sistem kim gelirse gelsin, kim giderse gitsin tıkır tıkır işleyecektir. Belirlenen normlar da âdil bir şekilde dizayn edilerek herkese eşit bir şekilde uygulanacaktır. Öyle ki şahitlikler ana- baba, eş- dost ve en yakınların aleyhinde bile olsa…

Görüldüğü gibi karakter ve şahsiyet sahibi olunmadığı takdirde otorite kaynağını beşerî yapılardan alan sistemlerde adâletin tecelli etmesi çok zor görünmektedir. Ancak, kaynağını ve gücünü İlâhî otoriteden alan bir yönetim anlayışı söz konusu olduğunda (beşerîleştirilmiş dincilik değil), kesinlikle kimseye “dokunulmazlık” gibi bir ayrıcalık tanınmayacak ve yapılmayacaktır.

İşte, genelde insanlığın, özelde de Müslüman toplumların sorunu bu tercihin kullanılmasında yatmaktadır. Yâni sorun, tercihle ilgili bir sorundur…

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

Yeşilyurt Mahallesi Seyhun Sokak’da bulunun müstakil 2+1, ısı yalıtımlı, doğalgazlı dairem kiralıktır. Tel: 0 530 788 71 77

Köprübaşı Mahallesi Ceyhan Sokak Tuana Sitesi Kat.1 3+1 Daire Satılıktır. 0533 324 55 55

Deprem Sonrası Yapı Yeni Adliye Karşısı Yunusemre Mahallesi Gaye Sok 4+1 Dairem Kiralıktır. 0531 504 22 48

istasyonumuzda çalıştırılmak üzere tercihen tecrübeli veya öğrenmeye yatkın çalışma arkadaşları aranmaktadır. başvurular çiçek kavşagı oğet ensar petr...

Yalçınlar Petrol'de çalıştırılmak üzere 2 bayan market görevlisi alınacaktır. 0545 9410181

Alakart servis ve sunumlarını yapabilecek Akşam 15:00 ile 23:00 saatleri arasında çalışabilecek Tercihen deneyimli çalışma arkadaşı arıyoruz. Görüş...

KETİZMEN YOLU ÜZERİ BİM MARKET ÜZERİ 3. KAT 3+1 DAİREM KİRALIK. TEL: 0533 772 86 39

Ceyhan Mahallesi Dulkadiroğlu Cad. Himmet Baba Cami Karşısı Sami Usta Apartmanı 3. Noter ve Kaynarca Matbaası Üstü Kat / 2 1+1 dairem kiralıktır. Müra...