Bakan Göktaş'tan İklim Krizi ve Kadınların Güçlenmesi İçin Kritik Mesajlar

Antalya'da Düzenlenen COP31 Etkinliğinde Adil Geçiş ve Kadınların Güçlenmesi Vurgusu Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında düzenlenen özel bir oturumda, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş önemli açıklamalarda bulundu.

Mavi Bölge Aşık Veysel Salonu'nda düzenlenen "Adil Geçiş İçin Sosyal Koruma, Bakım Hizmetleri ve Kadınların Güçlenmesi Etkinliği" kapsamında konuşan Bakan Göktaş, iklim kriziyle mücadelede toplumsal boyutun ve kadınların bu süreçteki rolünün kritik önem taşıdığını belirtti. Göktaş, özellikle yenilenebilir enerji, temiz teknoloji ve dijital ekonomi gibi geleceğinin yapı taşlarını oluşturan sektörlerde kadınların istihdam edilmesinin desteklendiğini vurguladı.

İklim Politikalarında Genişleyen Adil Geçiş Kavramı Bakan Göktaş, yaptığı konuşmada "adil geçiş" kavramının Paris Anlaşması'ndan bu yana iklim gündeminin temel taşlarından biri olarak kabul edildiğini ifade etti. Ancak bu kavramın başlangıç dönemlerinde ağırlıklı olarak kömür ve enerji gibi spesifik sektörlerde çalışanların yeni iş kollarına geçişi üzerinden ele alındığını hatırlattı.

Bakan, günümüzde ise bu kavramın kapsamının çok daha geniş bir çerçeveye yayıldığını dile getirdi. COP30 sürecinde kurulan adil geçiş mekanizmasının önemine değinen Göktaş, Belem Kadın-Erkek Eşitliği Eylem Planı'nın da sosyal koruma ve bakım hizmetlerini iklim politikalarının ayrılmaz birer parçası olarak tanımladığını sözlerine ekledi.

İklim Değişikliğinin Sosyal Etkileri ve Risk Grupları Adil geçişin doğru ve yerinde bir gelişim olduğunu savunan Bakan Göktaş, iklim değişikliğinin etkilerinin sadece iş yerleriyle sınırlı kalmadığına dikkat çekti. İklim krizinin hane halkının gelirine, sağlığına ve bakım ihtiyaçlarına doğrudan yansıma yaptığını belirten Göktaş, aşırı sıcaklar, sel baskınları ve kuraklık gibi iklim kaynaklı risklerin; kadınları, çocukları, yaşlıları ve engelli bireyleri çok daha ağır etkilediğini belirtti.

Ayrıca, savaşlar ve iklim değişikliği nedeniyle meydana gelen zorunlu göçlerin ailelerin yaşam koşullarını zorlaştırarak sosyal koruma ihtiyacını artırdığını vurguladı. Bu durumun, dünya genelinde yaşanan demografik değişimlerle birlikte daha belirgin hale geldiğini ifade etti.

Yaşlanan Nüfus ve Sosyal Koruma Gerekliliği Göktaş, demografik tahminlere dayanarak 2050 yılına kadar dünyada 65 yaş üstü nüfusun iki katına çıkacağı öngörüsünü paylaştı. Mevcut durumda dünya nüfusunun yaklaşık yarısının herhangi bir sosyal koruma güvencesine sahip olmadığını belirten Bakan, bu tablonun önümüzdeki süreçte iklim politikalarının başarısının sosyal politikalarla ne derece bütünleştiğini göstereceğini ifade etti.

Türkiye'nin sosyal devlet anlayışını anayasal bir ilke olarak benimseyen ve bu anlayışı güçlü bir dayanışma geleneğiyle harmanlayan bir ülke olduğunu vurgulayan Göktaş, sosyal politikalarını toplumun her kesimini her türlü riskten koruyan güçlü bir yapı olarak kurguladıklarını belirtti. Aile Yapısının Direnç ve Sosyal Koruma Üzerindeki Rolü Bakan Göktaş, sosyal politikaların merkezinde ailenin yer aldığını, çünkü ailenin zor zamanlarda insanın sığındığı ve destek bulduğu temel kurum olduğunu dile getirdi.

İklim değişikliğinin yarattığı zorluklar karşısında toplumun direncini, güçlü ve sağlıklı bir aile yapısının artırdığını belirtti. Cumhurbaşkanı tarafından 2026-2035 döneminin "Aile ve Nüfus On Yılı" olarak ilan edilmesinin bu vizyonun bir göstergesi olduğunu aktaran Göktaş, sosyal politikalarını erken müdahale, sosyal koruma ve bakım hizmetlerinin sürekliliği üzerine inşa ettiklerini kaydetti.

Risk Haritaları ve Yerinde Tespit Çalışmaları Riskleri erkenden tespit edebilmek adına geliştirilen Sosyal Risk Haritaları hakkında bilgi veren Bakan Göktaş, 648 farklı gösterge ve 35 risk haritası üzerinden ihtiyaçları hane ve bölge bazında izlediklerini belirtti. 81 ilin tamamında riskli haneleri ziyaret ederek ihtiyaçları yerinde tespit ettiklerini, aileleri ilgili kurumlara yönlendirerek süreci takip ettiklerini anlattı.

Bakan ayrıca, bakım hizmetlerini aile ve toplum tabanlı modeller üzerine kurduklarını ifade ederken, bu yükün sadece kadınların veya çocukların üzerine yıkılmaması gerektiğini, yeni bakım yükümlülüklerinin doğru ve adil bir şekilde paylaşılması gerektiğini vurguladı. Bakım Hizmetleri ve Sosyal Hizmetlerin Kesintisizliği Evde bakım yardımı, gündüzlü bakım ve aktif yaşam merkezleri ile çocuk bakım hizmetlerinden bahseden Göktaş, afet ve acil durumlarda psikososyal destek ekiplerinin kritik önemine değindi.

İklim kaynaklı afetlerde sosyal hizmetlerin kesintisiz devam etmesi için bu ekiplerin çalışmasının hayati olduğunu ifade etti. Adil geçişin aynı zamanda yeşil ekonominin sunduğu fırsatlara herkesin eşit şekilde erişebilmesi anlamına geldiğini belirten Göktaş, kadınların ekonomik hayata katılımının bu noktada çok kritik olduğunu vurguladı.

Yeşil dönüşümün yeni istihdam alanları ve girişimcilik fırsatları yaratırken, kadınların bu süreçte güçlü bir şekilde yer alması gerektiğini belirtti. Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı'nda çevre ve iklim değişikliğini ilk kez ana hedefler arasına dahil ettiklerini kaydetti.

İkiz Dönüşüm ve Kadınların Güçlenmesi Yeşil ve dijital dönüşümü birlikte ele alan "ikiz dönüşüm" yaklaşımını, kadınların güçlenmesi açısından büyük bir fırsat olarak değerlendirdiklerini belirten Bakan Göktaş, yenilenebilir enerji ve temiz teknoloji gibi geleceğin sektörlerinde kadınların istihdamını desteklediklerini söyledi. Eğitim ve mesleki gelişim programları aracılığıyla kadınların yeni teknolojilere uyum sağlamaları ve yetkinliklerini artırmaları için teşvikler sağladıklarını ekledi.

Türkiye'nin bu süreçte uluslararası düzeyde üç önemli adım atması gerektiğine inandıklarını belirten Göktaş; sosyal korumanın ulusal iklim planlarına dahil edilmesi, bakım hizmetlerinin iklim finansmanı kapsamında değerlendirilmesi ve adil geçişin sosyal etkilerinin hane düzeyinde izlenmesi noktalarını öne çıkardı. Eşitlikçi Bir Gelecek İçin Ortak Çözümler Kreşlerin, gündüz bakım merkezlerinin ve evde bakım hizmetlerinin iklim risklerine karşı dayanıklı hale getirilmesinin önemini vurgulayan Göktaş, kadının iş yükünün sadece ev ve iş olarak sınırlanmadığını, ev içindeki hizmetlerin de gerçek bir değeri olduğunu belirtti.

Bu değerin daha adil şekilde karşılık bulması gerektiğini ifade eden Bakan, Belem'de kurulan adil geçiş mekanizmasının bu adımları ortak bir uygulamaya dönüştürmek için önemli bir imkan sunduğunu belirtti. Türkiye'nin bu süreçte tecrübelerini paylaşmaya ve dost ülkelerle işbirliğini güçlendirmeye hazır olduğunu ekledi.

Göktaş'ın moderatörlüğünde düzenlenen panelde Azerbaycan, İslam İşbirliği Teşkilatı, Sırbistan ve Somali'den üst düzey yetkililerin katılımıyla iklim krizinin ekonomik ve toplumsal eşitsizlikleri derinleştiren bir mesele olduğu, kadınların söz sahibi olmasının ise adil geçişin temel koşulu olduğu konuları detaylıca ele alındı.