Elazığ’ın Sular Altında Kalan Kayıp Yerleşimleri

Elazığ’ın en büyük enerji yatırımlarından Keban Barajı, elektrik üretiminin yanı sıra bölgenin yerleşim tarihinde de köklü değişikliklere neden oldu. Barajın su tutmasıyla onlarca köy ve mezra sular altında kalırken, binlerce yıllık geçmişe sahip tarihî yerleşimler de gölün derinliklerinde kaldı.

Elazığ’da 1974 yılında su tutmaya başlayan Keban Barajı, bölgenin coğrafyasını ve yerleşim düzenini değiştirdi. Baraj gölünün oluşmasıyla çok sayıda köy, mezra ve tarım arazisi sular altında kaldı. Bölge halkının yaşamında büyük değişikliklere neden olan baraj, yalnızca yerleşimleri değil, binlerce yıllık tarihî mirası da etkiledi.

59 KÖY TAMAMEN SULAR ALTINDA KALDI Elazığ Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün İl Çevre Durum Raporu’nda yer alan bilgilere göre Keban Baraj Gölü’nün oluşmasıyla 59 köy ve 26 mezra tamamen sular altında kaldı. Bunun yanı sıra 104 köy, 24 mezra, 11 mahalle ve 2 kom da kısmen su altında kaldı.

Elazığ başta olmak üzere çevre illerdeki yerleşimleri de etkileyen baraj nedeniyle çok sayıda aile yaşadığı topraklardan ayrılarak başka bölgelere yerleşti.

BİNLERCE YILLIK YERLEŞİMLER GÖLÜN ALTINDA KALDI Barajın yapımı sırasında yalnızca köyler değil, tarih öncesi dönemlerden kalma yerleşim alanları da su altında kalma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi öncülüğünde 1968 yılında başlatılan kurtarma kazılarında Norşuntepe, Korucutepe, Pulur, Tepecik ve Kalaycık gibi tarihî yerleşimlerde çalışmalar gerçekleştirildi. Kazılarda farklı dönemlere ait yapılar, seramikler ve günlük yaşamda kullanılan eşyalar ortaya çıkarıldı.

NORŞUNTEPE YILLAR SONRA YENİDEN ORTAYA ÇIKTI Elazığ’ın önemli arkeolojik yerleşimlerinden Norşuntepe Höyüğü de Keban Baraj Gölü’nün suları altında kaldı. Kalkolitik Çağ’dan Orta Çağ’a kadar yerleşim gördüğü belirlenen höyük, barajdaki su seviyesinin düşmesiyle yeniden gün yüzüne çıktı.

Kültür ve Turizm Bakanlığının kayıtlarına göre 2022 yılında tescillenen höyükte, baraj sularının neden olduğu tahribatın izleri de tespit edildi.

BARAJIN ALTINDA BİR DÖNEMİN YAŞAM İZLERİ VAR Türkiye’nin enerji üretiminde önemli bir yere sahip olan Keban Barajı, Elazığ’ın geçmişinden izler taşıyan çok sayıda yerleşimi de sularının altında barındırıyor.

Bir zamanlar evlerin, tarım arazilerinin ve tarihî yapıların bulunduğu alanların yerini bugün baraj gölü alırken, su seviyesinin düştüğü dönemlerde ortaya çıkan kalıntılar bölgenin geçmişini yeniden hatırlatıyor.