İnsan Hakları Alanında Yeni Dönem! Üç Yıllık Görev Süresi ve Yeni Yetkiler

İstanbul Üniversitesi'nin insan hakları merkezine ilişkin yönetmeliği değişti. Araştırma, hukuki görüş ve uzmanlık çalışmalarında yeni kurallar belirlendi.

İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi'nin çalışma usulleri ve yönetim yapısı yeniden düzenlendi. 4 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan yeni yönetmelikle merkezin görevleri, faaliyet alanları, yönetim organları ve çalışma esasları yeniden belirlendi.

Düzenlemeyle merkezin insan hakları hukuku alanında araştırma yapması, hukuki görüş hazırlaması ve ulusal ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği yürütmesinin çerçevesi çizildi.

4 Kasım 2026 Çarşamba günü yayımlanan ve 33420 sayılı Resmî Gazete'de yer alan İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme, üniversite bünyesinde faaliyet gösteren merkezin kuruluş amacından yönetim organlarının görevlerine kadar pek çok konuyu kapsıyor.

Yönetmelikle birlikte merkezin insan hakları hukukuna ilişkin bilimsel araştırmalar gerçekleştirmesi, ulusal ve uluslararası düzeyde çalışmalar yürütmesi ve bu alanda hukuki belgeler hazırlaması için uygulanacak usul ve esaslar belirlendi. Ayrıca merkezin yönetiminde görev alacak kişilerin belirlenmesi, görev süreleri ve kurulların çalışma düzeni de hüküm altına alındı.

İNSAN HAKLARI HUKUKU ALANINDA YENİ DÜZENLEME Yeni yönetmeliğin temel amacı, İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi'nin çalışma sistemini ve kurumsal yapısını düzenlemek olarak açıklandı.

Düzenlemede merkezin insan hakları hukukuna disiplinler arası bir yaklaşımla katkı sunması hedefleniyor. Ulusal, uluslararası ve ulusalüstü hukuk ekseninde yürütülecek çalışmaların bilimsel yöntemlere dayanması öngörülüyor.

Merkezin temel faaliyetleri arasında insan haklarının tanınması, korunması, uygulanması ve geliştirilmesine yönelik teorik ve pratik araştırmalar bulunuyor. Böylece yalnızca akademik çalışmalarla sınırlı kalmayan, uygulamaya yönelik faaliyetleri de kapsayan bir çalışma alanı oluşturuluyor.

Yönetmelik kapsamında merkezin araştırma, inceleme, yayın ve proje çalışmaları yapması, raporlar hazırlaması ve insan hakları hukuku alanında bilimsel toplantılar düzenlemesi de faaliyetleri arasında yer aldı.

HUKUKİ GÖRÜŞ VE UZMAN RAPORLARI HAZIRLAYABİLECEK Yeni yönetmelikte öne çıkan başlıklardan biri de merkezin hukuki çalışma ve uzmanlık faaliyetleri oldu.

Düzenlemeye göre merkez, ilgili mevzuat çerçevesinde insan hakları hukuku alanında rapor, araştırma, hukuki görüş, uzman görüşü, mahkeme dostu bilirkişilik ve diğer hukuki belgeleri hazırlayabilecek.

Hazırlanan bu belgelerin ilgili makamlara sunulması ve yayımlanması da merkezin faaliyetleri arasında sayıldı.

Merkez ayrıca insan hakları hukukuyla ilgili ulusal ve uluslararası seminer, konferans, kolokyum ve kongre gibi bilimsel organizasyonlar düzenleyebilecek. Bu alanda faaliyet gösteren uzmanlar, kurumlar ve kuruluşlarla iş birliği yapabilecek.

Yönetmelikte araştırmacılar ile lisans ve lisansüstü öğrencilerin de merkezin çalışmalarına katılabilmesine imkân tanındı. Böylece akademik araştırmaların desteklenmesi ve genç araştırmacıların insan hakları hukuku alanındaki çalışmalara dahil edilmesi amaçlandı.

Merkezin ihtiyaç duyduğu arşiv, kütüphane ve diğer imkânların oluşturulması, ulusal ve uluslararası yayınların takip edilmesi ve araştırma faaliyetleri için geçici ya da sürekli komisyonlar kurulması da düzenlemede yer aldı.

MERKEZİN MÜDÜRÜNÜ REKTÖR BELİRLEYECEK Yönetmelikle merkezin yönetim organları da yeniden tanımlandı. Buna göre merkez; müdür, yönetim kurulu ve danışma kurulundan oluşan üç temel organ tarafından yönetilecek.

Merkezin müdürü, faaliyet alanlarıyla ilgili çalışmaları bulunan İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyeleri arasından rektör tarafından üç yıllığına görevlendirilecek.

Görev süresi sona eren müdürün yeniden görevlendirilmesi mümkün olacak. Ayrıca gerektiğinde müdürün görev süresi tamamlanmadan da görevden alınabileceği hükme bağlandı.

Müdür, merkezin faaliyetlerinden rektöre karşı sorumlu olacak. Merkezin çalışmalarını yürütmek, kurumu temsil etmek, yönetim ve danışma kurullarını toplantıya çağırmak, toplantı gündemlerini hazırlamak ve yıllık faaliyet raporunu oluşturmak müdürün görevleri arasında bulunacak.

Müdüre yardımcı olmak üzere yönetim kurulu üyeleri arasından iki kişi, müdürün önerisi üzerine rektör tarafından müdür yardımcısı olarak görevlendirilecek.

Müdürün görev başında bulunmadığı zamanlarda müdür yardımcılarından biri kendisine vekâlet edecek. Vekâlet süresinin altı ayı aşması durumunda ise yeni bir müdür görevlendirilecek.

YÖNETİM KURULU 7 ÜYEDEN OLUŞACAK Yeni yönetmelikte merkezin karar alma mekanizması olan yönetim kurulunun yapısı da açıkça belirlendi.

Yönetim kurulu, müdürün başkanlığında toplam 7 üyeden oluşacak. Müdür dışında kalan 6 üye, merkezin faaliyet alanlarında çalışmaları bulunan üniversite öğretim üyeleri arasından müdürün önerisi üzerine rektör tarafından üç yıllığına görevlendirilecek.

Yönetim kurulu, müdürün çağrısı üzerine en az altı ayda bir kez toplanacak. Toplantıların yapılabilmesi için salt çoğunluk aranacak, kararlar ise oy çokluğuyla alınacak.

Kurulun görevleri arasında merkezin verimli çalışmasını sağlayacak kararları almak, çalışma programını değerlendirmek ve yıllık faaliyet raporunu onaylamak bulunuyor.

Ayrıca merkez tarafından verilecek katılım belgesi ve benzeri belgelerin hangi koşullarda düzenleneceğine karar vermek, iş birliği ve proje faaliyetlerinin esaslarını belirlemek de yönetim kurulunun sorumlulukları arasında yer aldı.

DANIŞMA KURULUNDA EN FAZLA 20 ÜYE BULUNACAK Yönetmelikle oluşturulan bir diğer yönetim organı ise danışma kurulu oldu.

Danışma kurulu, müdürün başkanlığında en fazla 20 üyeden oluşacak. Üyeler, merkezin faaliyet alanlarıyla ilgili çalışmaları bulunan üniversite öğretim üyeleri veya üniversite dışından uzman kişiler arasından rektör tarafından üç yıllığına görevlendirilecek.

Danışma kurulu her yıl kasım ayı içerisinde müdürün davetiyle toplanacak. Gerekli görülmesi halinde yıl içerisinde başka toplantılar da düzenlenebilecek.

Kurulun temel görevi, merkezin faaliyetleriyle ilgili tavsiye ve önerilerde bulunmak olacak. Toplantıların gerçekleştirilebilmesi için belirli bir toplantı veya karar yeter sayısı aranmayacak.

PERSONEL VE HARCAMA YETKİSİ DE BELİRLENDİ Yeni yönetmelikte merkezin idari ve mali işleyişine ilişkin hükümler de yer aldı.

Merkezin akademik, teknik ve idari personel ihtiyacı, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 13'üncü maddesi kapsamında rektör tarafından görevlendirilecek personel aracılığıyla karşılanacak.

Merkezin harcama yetkilisi ise müdür olacak. Ayrıca merkez tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında edinilen alet, donanım, demirbaş ve sarf malzemelerinin kullanım hakkının münhasıran merkeze ait olacağı belirtildi.

Yönetmelikte hüküm bulunmayan durumlarda 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümlerinin uygulanacağı da düzenlendi.

2013 TARİHLİ YÖNETMELİK YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILDI 4 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan yeni yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte, 8 Aralık 2013 tarihli ve 28845 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Yeni yönetmeliğin yayımı tarihinde yürürlüğe girdiği belirtilirken, hükümlerinin yürütülmesinden İstanbul Üniversitesi Rektörü sorumlu olacak.

Böylece İstanbul Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi'nin akademik faaliyetlerinden yönetim yapısına, hukuki çalışmalarından personel ve mali işleyişine kadar pek çok alanda uygulanacak yeni kurallar resmen yürürlüğe girmiş oldu.