Küresel Siyasetin Kırılgan Dengesi: Taş, Yumurta ve Savaş Ekonomisi

İskender Pala’nın Soygun adlı eserinde geçen, Yumurta taşın üstüne de düşse, taş yumurtanın üstüne de düşse yumurta kırılır ifadesi, günümüz dünya siyasetinin acımasız jeopolitik gerçekliğini özetliyor. 3 Kasım’da sandığa gidecek olan Amerika Birleşik Devletleri, sadece yeni bir başkan seçmekle kalmayacak; aynı zamanda Trump’ın kişisel hırsları, Putin’in stratejik sabrı, Şi’nin uzun vadeli hesapları ve Netanyahu’nun güvenlik odaklı politikaları arasında sıkışan küresel bir dengeyi belirleyecek.

Seçim sonuçları, başkanın hareket alanını kısıtlayan siyasi frenlerin gücünü ve Washington’ın dış politikadaki sertlik veya müzakere eğilimini ortaya koyacak. Amerikan seçmeni için jeopolitik meseleler, artık market raflarındaki fiyat etiketleri kadar somut birer sorun haline geldi.

Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, İran ile yaşanan çatışma riski ve enerji maliyetlerindeki artış, doğrudan hane halkı ekonomisini etkiliyor. Seçmen, vatanseverlik söylemlerinden ziyade benzin fiyatları ve enflasyon gibi mutfak ekonomisine odaklanmış durumda.

Cumhuriyetçilerin zaferi mevcut politikaların onayı olarak görülürken, Demokratların Kongre’de güç kazanması, içeride sıkışan bir yönetimin dış politikada daha agresif veya uzlaşmacı bir tavır takınmasına yol açabilir. Ortadoğu coğrafyasında ise İran, İsrail ve Amerika gibi aktörler, askeri üstünlüklerini bir koz olarak kullanmaya devam ediyor.

Ancak tarihsel tecrübeler, askeri gücün her zaman kalıcı bir siyasi zafer veya barış getirmediğini kanıtlıyor. Nükleer çağın en büyük yanılgısı, daha büyük silahlara sahip olmanın mutlak güvenlik sağlayacağı inancıdır. Oysa günümüzde savaşlar cephelerle sınırlı kalmıyor; bir petrol tesisine düşen füze, binlerce kilometre uzaktaki bir fabrikanın üretim maliyetini artırarak küresel enflasyonu tetikliyor.

Türkiye, bu karmaşık hesaplaşmanın doğrudan etkilediği ülkelerin başında geliyor. Enerji ithalatına bağımlı yapısı ve dış finansman ihtiyacı nedeniyle Ortadoğu’daki her gerilim, Türkiye için cari açık ve hayat pahalılığı riski anlamına geliyor.

Savaşın tetiklediği enflasyonu sadece faiz politikalarıyla dizginlemeye çalışmak, yangın sürerken termometreyi soğutmaya çalışmakla eşdeğer görülüyor. Bu noktada Türkiye’nin temel hedefi, bölgedeki büyük güç çatışmalarında bir taş olmaya çalışmak yerine, bu sertleşen ortamda yumurta gibi kırılmamak için diplomatik ve ekonomik dayanıklılığını artırmak olmalıdır.

Sonuç olarak, 3 Kasım sonrası süreçte Trump’ın elindeki taşı masaya bırakıp bırakmayacağı veya masayı devirip devirmeyeceği merak konusu. Ancak savaşın kazananları ile savaş ekonomisinden beslenenlerin aynı kişiler olmadığı gerçeği değişmiyor.

Silah üreticileri bilançolarını büyütürken, sıradan insanlar güvenlik hislerini kaybediyor. Liderlerin unuttuğu en büyük risk ise, taşların birbirine çarpması durumunda sadece yumurtaların değil, içinde yaşadığımız dünyanın da yıkılacak olmasıdır.