Yüzyıllardır Ziyaret Edilen Mağarada 280 Tarih Öncesi Çizim Bulundu

İspanya’nın Katalonya bölgesinde bulunan ve yüzyıllardır ziyaret edilen Cova de la Font Major mağarasında, tarih öncesi döneme ait 280 kaya çizimi ortaya çıkarıldı. Aralarında at, ayı ve yabani sığır tasvirlerinin de bulunduğu çizimler, bölgenin Paleolitik dönem sanatına ilişkin bilinenleri değiştirebilir.

Keşif, 2019 yılında mağarada yürütülen arkeolojik çalışmalar sırasında gerçekleştirildi. Araştırmacılar, duvarlardaki modern dönem yazı ve çizimleri arasında fark edilmesi oldukça güç olan tarih öncesi gravürleri belirledi.

Mağaranın 1957’den bu yana ziyaretçilere açık olması ve 1990’larda turistik bir alana dönüştürülmesi, buluntuların önemini daha da artırdı.

Josep Maria Vergès Bosch ve Míriam Salas-Altès tarafından yürütülen araştırmada toplam 280 çizim incelendi. Bunların 55’inin hayvan tasvirlerinden oluştuğu, geri kalanının ise çeşitli çizgiler ve geometrik şekiller içerdiği belirlendi.

Antiquity dergisinde 5 Kasım’da yayımlanan çalışma, kuzeydoğu İber Yarımadası’nda Paleolitik dönem sanatının sanılandan çok daha yaygın olabileceğine işaret ediyor.

Mağaranın duvarlarında tespit edilen çizimlerde atlar, ayılar ve evcil sığırların atası olarak bilinen yaban öküzleri gibi hayvanlar yer alıyor. Bunun yanında çok sayıda paralel çizgi, dairesel şekil ve farklı geometrik işaret de bulunuyor.

Araştırmacıların dikkatini çeken ayrıntılardan biri, bazı çizimlerin mağaranın doğal yapısından yararlanılarak hazırlanmış olması. Örneğin bir at tasvirinde kayanın doğal sınırı, hayvanın üzerinde durduğu zemini göstermek için kullanılmış.

Bazı figürlerde ise hayvanların baş ve bacaklarının farklı konumlarda tekrarlandığı görülüyor. Araştırmacılar bu çizimlerin hareket izlenimi oluşturmak amacıyla hazırlanmış olabileceğini değerlendiriyor. Yaklaşık 20 gravürün bir araya gelerek tarih öncesi bir animasyonu andıran sahneler oluşturduğu düşünülüyor.

Söz konusu yaklaşım Paleolitik dönem insanlarının yalnızca gördükleri hayvanları resmetmekle kalmadığını, hareketi ve olayları da görsel olarak anlatmaya çalışmış olabileceklerini gösteriyor.

Araştırmada dikkat çeken bir diğer konu ise çizimlerin tarihlendirilmesi. Mağaranın iç bölümlerinde bulunan kömür kalıntıları üzerinde yapılan radyokarbon analizleri, bölgede yaklaşık 26 bin yıl önce insanların bulunduğunu ortaya koydu.

Bununla birlikte çizimlerin kendisi doğrudan tarihlendirilmiş değil. Araştırmacılar, mağarada bulunan arkeolojik kalıntılar ve gravürlerin biçimsel özelliklerini birlikte değerlendirerek eserlerin Üst Paleolitik döneme ait olduğunu belirtiyor.

Dolayısıyla 26 bin yıl çizimlerin kesin olarak yapıldığı tarih değil, mağaradaki insan varlığına ilişkin arkeolojik tarihlendirmelerden biri.

Çizimlerin ortaya çıkarılması, Avrupa’daki tarih öncesi sanatın coğrafi dağılımına ilişkin mevcut kabulleri de sorgulatıyor. Daha önce kuzeydoğu İber Yarımadası, Paleolitik dönem mağara sanatı bakımından oldukça sınırlı buluntulara sahip bir bölge olarak değerlendiriliyordu.

Buna rağmen tarih öncesi çizimler, 2019’daki arkeolojik çalışmalar başlayana kadar fark edilmedi. Araştırmacılara göre bunun en önemli nedenlerinden biri, gravürlerin mağara duvarlarının doğal dokusu ve daha sonraki dönemlerde bırakılan yazılar arasında kolayca ayırt edilememesi.

Çizimlerin görülebilmesi için ışığın farklı açılardan duvarlara tutulması gerekiyor. Doğrudan aydınlatıldıklarında belirginleşmeyen oyuklar, ışık açısı değiştirildiğinde ortaya çıkıyor.

Araştırmacılar mağaranın duvarlarının ziyaretçiler tarafından zaman içinde zarar görmüş olabileceğine de dikkat çekiyor. Bazı alanlarda modern dönem yazıları ve fiziksel temas nedeniyle aşınmalar bulunuyor. Bu nedenle günümüze ulaşan 280 çizimin, geçmişte mağarada bulunan bütün tarih öncesi eserleri temsil etmeyebileceği düşünülüyor.

: Roma Dönemine Ait Gizemli Lahitten 1.700 Yıllık Oyuncaklar ve Koruyucu Tılsımlar Çıktı

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunuyum. 2016'dan beri serbest editörlük yapıyor, çeşitli internet siteleri ve dergiler için haber ve incelemeler kaleme alıyorum.