Türkiye-AB toplantısında Libya mutabakatı tartışması: Ankara’dan yanıt geldi!

Türkiye-Avrupa Birliği (AB) Karma Parlamento Komisyonu’nun (KPK) 82’nci toplantısı Ankara’da başladı. Toplantıda Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki alanları mutabakatı tartışılırken, KPK Eş Başkanı Emmanouil Kefalogiannis, AB’nin anlaşmanın uluslararası deniz hukukuna uygun olmadığı yönündeki açıklamasını gündeme getirdi.

Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay ise Türkiye’nin konuya ilişkin yapıcı bir yaklaşım sergilemeye hazır olduğunu belirtti.

KARAYEL: “TÜRKİYE’NİN AB’NİN GÜVENLİK VE SAVUNMA PROJELERİNE DAHİL EDİLMESİ AB’NİN GÜVENLİĞİNE KATKI SAĞLAYACAKTIR”

Toplantının açılış konuşmalarını Türkiye-AB Karma Parlamento Komisyonu Eş Başkanları İsmail Emrah Karayel ile Emmanouil Kefalogiannis yaptı. Karayel, parlamentolar arası diyaloğun Türkiye-AB ilişkilerinin geliştirilmesi açısından önem taşıdığını söyledi.

Türkiye’nin savunma sanayisindeki kapasitesinin AB ülkelerinin ihtiyaçlarını karşılayabilecek düzeyde olduğunu belirten Karayel, Türkiye’nin Avrupa’nın güvenlik ve savunma projelerine dahil edilmesinin AB’nin güvenliğine katkı sağlayacağını ifade etti.

Karadeniz’deki güvenlik risklerine de değinen Karayel, Rusya-Ukrayna savaşının bölgesel istikrarı ve küresel gıda güvenliğini tehdit ettiğini belirtti. Türkiye’nin yeni bir “tahıl koridoru” anlaşması için diplomatik temaslarını sürdürdüğünü kaydetti.

“Terörsüz Türkiye” sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Karayel, PKK’nın fesih ve silah bırakma kararının ardından terörle mücadelede AB ile iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Karayel, AB’nin PKK’nın terör örgütleri listesinden çıkarılmasına yönelik taleplere itibar etmemesini istedi.

Gazze’de yaşananları “soykırım” olarak nitelendiren Karayel, uluslararası toplumun somut adımlar atması gerektiğini söyledi. İran, ABD ve İsrail arasındaki savaşa da değinen Karayel, Türkiye’nin diplomatik çözüm için temaslarını sürdürdüğünü ve ABD ile İran arasındaki dolaylı müzakerelerin yeniden başlamasını memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti.

Karayel, Türkiye-AB ilişkilerinde yeni müzakere fasıllarının açılması, Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve Türk vatandaşlarına vize serbestisi sağlanmasının önemini vurgulayarak, KPK toplantılarının Türkiye’nin AB’ye katılım sürecine katkı sunmasını temenni etti.

KEFALOGIANNIS: “İMAMOĞLU, HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜ VE YARGI BAĞIMSIZLIĞI KONUSUNDA AÇIKÇA KONUŞMAMIZI TALEP ETTİ”

KPK Eş Başkanı Emmanouil Kefalogiannis, Nisan 2025’te Ankara’da yapılması planlanan toplantının, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından Avrupa Parlamentosu tarafından iptal edildiğini hatırlattı.

Kasım 2024’ten bu yana ilk kez bir araya geldiklerini belirten Kefalogiannis, KPK toplantılarının düzenli yapılmasının önemine dikkat çekti.

Geçen hafta Strazburg’da gerçekleştirilen delegasyon toplantısında ele alınan konulara değinen Kefalogiannis, Ekrem İmamoğlu’ndan bir mektup aldığını açıkladı. Mektupta İmamoğlu’nun tutukluluk koşulları ve devam eden yargı süreçlerinde karşılaştığı zorluklar hakkında bilgi verdiğini aktaran Kefalogiannis, şu ifadeleri kullandı:

“Geçen hafta Strazburg’da delegasyon toplantımızı gerçekleştirdik. Bu toplantıda ele aldığımız iki konuya değinmek istiyorum. İlk olarak, geçen hafta Ekrem İmamoğlu’ndan bir mektup aldığımı sizlere bildirmek isterim. İmamoğlu, mektubunda tutukluluk koşulları ve devam eden yargı süreçlerinde karşılaştığı zorluklar hakkında bana bilgi verdi.

Savcılar, kendisi hakkında 2 bin 352 yıla kadar hapis cezası talep ediyor. İmamoğlu ayrıca, çok sayıda belediye başkanının gözaltına alındığına, tutuklandığına ve görevlerinden uzaklaştırılarak yerlerine kayyum atandığına dikkatimizi çekti.

Türk mevkidaşlarımızla gerçekleştireceğimiz toplantıda bu konuları dikkate almamızı istedi. Ayrıca hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı ve seçilmiş temsilcilere yönelik muamele konusunda açıkça konuşmamızı talep etti.”

“TÜRKİYE-LİBYA MUTABAKAT MUHTIRASI DENİZ HUKUKU’NA UYGUN DEĞİLDİR”

Açıklamadan alıntı yapan Kefalogiannis, AB’nin Libya Parlamentosu’nun Libya-Türkiye Mutabakat Muhtırası’nı onaylamasından duyduğu rahatsızlığı dile getirdiğini belirtti.

Kefalogiannis, ortak açıklamada şu ifadelerin yer aldığını aktardı:

“Libya Parlamentosu’nun, Akdeniz’de deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin sözde Libya-Türkiye Mutabakat Muhtırası’nı onaylamasından derin üzüntü duyuyoruz. Avrupa Birliği’nin bu konudaki tutumu, 2019 yılında Avrupa Birliği Konseyi tarafından açıkça ortaya konulmuştur ve değişmemiştir.

Bu anlaşma, Deniz Hukuku’na uygun değildir. Üye devletlerimizle dayanışmamızı bir kez daha teyit ediyoruz. Avrupa Birliği’nin Libya’ya yönelik her türlü dış müdahaleye karşı bilinen tutumunu yineliyoruz.”

Kefalogiannis, açıklamanın geçen hafta Strazburg’da düzenlenen delegasyon toplantısında Avrupa Parlamentosu üyeleri tarafından oy birliğiyle ortak açıklama olarak kabul edildiğini söyledi. Karma Parlamento Komisyonu toplantısına delegasyondan beş üyenin katıldığını belirten Kefalogiannis, Türk meslektaşlarıyla verimli bir görüş alışverişi yapmayı umduğunu ifade etti.

İRLANDA BÜYÜKELÇİSİ BROSNAN: “ZORLUKLARLA MÜCADELE ETMEK İÇİN BİRLİKTE ÇALIŞMALIYIZ”

Açılış konuşmalarının ardından toplantının birinci oturumu başladı. Oturumda konuşan İrlanda’nın Ankara Büyükelçisi Clare Brosnan, ülkesinin temmuz-aralık döneminde yürüteceği AB Konseyi Dönem Başkanlığı’nın önceliklerinin rekabet gücü, değerler ve güvenlik olduğunu belirtti. Brosnan, bu üç alanda Türkiye ile temas ve iş birliğini sürdürdüklerini söyledi.

Avrupa’nın ekonomik büyümesini ve rekabet gücünü artırması gerektiğini vurgulayan Brosnan, AB’nin Tek Pazar Yol Haritası kapsamında mevzuatın sadeleştirilmesine, ticari ilişkilerin güçlendirilmesine, enerji dönüşümüne, dijital ekonomiye ve sağlık alanındaki yeniliklere öncelik verdiğini ifade etti.

AB’nin demokrasi, hukukun üstünlüğü, insan hakları ve eşitlik ilkeleri üzerine kurulduğunu belirten Brosnan, Ukrayna’ya destek, AB’nin genişlemesi, demokratik dayanıklılık ve insan haklarının korunmasının dönem başkanlığının temel gündemleri arasında bulunduğunu kaydetti.

Güvenlik alanında Rusya-Ukrayna savaşı, Orta Doğu’daki çatışmalar ile siber ve hibrit tehditlere dikkat çeken Brosnan, “Bu zorluklarla mücadele etmek için birlikte çalışmalıyız” dedi.

Avrupa’nın savunma kapasitesini geliştirmesi gerektiğini vurgulayan Brosnan, İrlanda’nın AB Dönem Başkanlığı boyunca Avrupa’nın güvenlik ve savunmasını güçlendirecek adımları destekleyeceğini ifade etti. Brosnan, İrlanda’nın dönem başkanlığının “Birlikten Doğan Güç” sloganına işaret ederek Türkiye ile AB arasındaki diyalog ve iş birliğinin güçlenmesini temenni etti.

ORAV: “ÖNCELİKLİ GÖREVİMİZ DİYALOG KAPISINI AÇIK TUTMAKTIR”

AB Türkiye Delegasyonu Başkanı Büyükelçi Aivo Orav, iki yıllık aranın ardından komisyonun yeniden toplanmasından memnuniyet duyduğunu belirterek Türkiye ile AB arasındaki parlamenter diyaloğun sürdürülmesinin önemini vurguladı.

Orav, “Diplomatlar olarak bizim öncelikli görevimiz, her şeyden önce diyalog kapısını açık tutmaktır” dedi.

Türkiye-AB ilişkilerinde son dönemde üst düzey temasların yoğunlaştığını belirten Orav, geçen yıl cumhurbaşkanları düzeyinde iki görüşme gerçekleştirildiğini, ticaret alanında üst düzey diyalog toplantısı yapıldığını, göç, tarım ve enerji alanlarında da yeni toplantıların planlandığını söyledi.

AB’nin Türkiye’deki hızlı tren hattına 275 milyon avroluk hibe sağladığını aktaran Orav, bunun AB’nin bir aday ülkeye bugüne kadar verdiği en büyük hibe olduğunu belirtti. Orav, yeni demir yolu hattıyla İstanbul ile sınır arasındaki seyahat süresinin 4 saatten yaklaşık 1,5 saate düşeceğini, projenin Türkiye ile Avrupa arasındaki ticari ve ekonomik bağlantıları güçlendireceğini ifade etti.

Rusya-Ukrayna savaşına da değinen Orav, AB’nin Rusya’ya yönelik yaptırımlarının uygulanması da dahil olmak üzere Türkiye ile yakın iş birliğinin sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.

Göç konusunda Türkiye ile AB’nin uzun yıllardır iş birliği yaptığını belirten Orav, istikrarlı ve müreffeh bir Suriye’nin desteklenmesinin, Suriyeli mültecilerin ülkelerine dönerek yeniden inşa sürecine katılmalarının sağlanmasının ortak hedef olduğunu söyledi.

Orav, toplantıda dış politika, göç, yapay zekâ, ekonomik ilişkiler, ifade özgürlüğü, insan hakları, hukukun üstünlüğü, kadın ve azınlık hakları ile yabancı düşmanlığı ve İslamofobi gibi konuların ele alınacağını belirterek görüşmelerin Türkiye-AB ilişkilerine katkı sağlamasını temenni etti.

BOZAY: “EGEMEN İKİ DEVLET ARASINDA İMZALANMIŞ VE ONAYLANMIŞ BİR ANLAŞMA SÖZ KONUSUDUR”

Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay, konuşmasında parlamenter diyaloğun Türkiye-AB ilişkilerinin geliştirilmesi açısından önem taşıdığını söyledi.

Rusya-Ukrayna savaşı ve Orta Doğu’daki gelişmelerin Avrupa’yı doğrudan etkilediğine dikkat çeken Bozay, ortak sorunların çözümü için Türkiye ile AB’nin birlikte hareket etmesi gerektiğini vurguladı.

Türkiye’nin AB üyeliğine yönelik stratejik kararlılığının sürdüğünü belirten Bozay, iki tarafın ilişkileri güçlendirmek ve karşılıklı güveni yeniden tesis etmek için çaba gösterdiğini ifade etti. Türkiye’nin 86 milyonluk nüfusuyla Avrupa açısından önemli bir ülke olduğunu kaydeden Bozay, AB’nin genişleme politikası ve tek pazarını güçlendirme çalışmalarında Türkiye’nin konumunun göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.

Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki alanları anlaşmasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bozay, şöyle konuştu:

“Burada egemen iki devlet arasında imzalanmış ve onaylanmış bir anlaşma söz konusudur. Türkiye, bu meseleye ilişkin yapıcı bir yaklaşım sergilemeye hazırdır. Avrupa Komisyonu ve Avrupa Birliği Konseyi ile bu konularda diyaloğun sürdürülmesi önem taşımaktadır.”

Ticari ilişkilerde karşılıklılık, adalet ve eşit fırsatların esas alınması gerektiğini belirten Bozay, AB’nin kendi ekonomik çıkarlarını korurken diğer ülkelerin benzer fırsatlardan yararlanmasını engelleyen bir yaklaşım benimsememesi gerektiğini ifade etti.

Bozay, AB’nin Küresel Geçit girişimi ve Çok Yıllı Mali Çerçeve kapsamındaki proje ve programlarının Türkiye-AB iş birliğini geliştirmek açısından önem taşıdığını kaydetti.