İklim krizinin ağır yükü kadın ve kız çocuklarının omuzlarında

Antalya'da düzenlenen COP31 kapsamında açıklanan UN Women verileri, iklim krizinin kadınlar ve kız çocukları üzerindeki etkisini gözler önüne serdi. Dünya genelinde 1,5 milyar kadın ve kız çocuğu iklim tehlikelerinin yoğun yaşandığı bölgelerde hayatını sürdürüyor.

İklim değişikliği yalnızca çevreyi ve doğal kaynakları değil, toplumsal yaşamı da derinden etkiliyor. Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women) tarafından yayımlanan yeni rapor, iklim krizinin kadınlar ve kız çocukları açısından giderek büyüyen bir tehdit haline geldiğini ortaya koydu.

Antalya'da gerçekleştirilen 31. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) sırasında paylaşılan verilere göre, dünya genelinde 1,5 milyar kadın ve kız çocuğu iklim kaynaklı tehlikelerin yoğun olduğu bölgelerde yaşıyor.

Bu bölgelerde çevresel risklerin yanı sıra güvencesiz çalışma koşulları ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği de öne çıkıyor. UN Women'ın''İklim Krizi Çağında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği'' başlıklı bilgi notunda, mevcut koşulların devam etmesi halinde 2050 yılına kadar 141 milyon kadın ve kız çocuğunun daha aşırı yoksulluğa sürüklenebileceği uyarısı yapıldı.

İklim krizinin ekonomik faturası kadınlara daha ağır yansıyor Raporda, iklim değişikliğinin kadınların ekonomik bağımsızlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekildi. 24 ülkeden elde edilen veriler, ortalama sıcaklıklardaki 1 derecelik artışın kadınların toplam gelirlerinde erkeklere kıyasla yüzde 34 daha fazla kayıpla ilişkili olduğunu gösterdi.

Özellikle tarımla geçimini sağlayan kadınlar, kuraklık ve ürün kayıpları karşısında daha fazla ekonomik zorluk yaşıyor. İş değiştirme veya başka bölgelere göç etme imkanlarının sınırlı olması, bu kesimin iklim krizinden daha fazla etkilenmesine neden oluyor.

UN Women, iklim değişikliğinin mevcut ekonomik eşitsizlikleri derinleştirdiğini ve kadınların yoksulluk riskini artırdığını belirtiyor. Suya erişim ve ücretsiz bakım yükü artıyor İklim krizinin kadınların günlük yaşamına yansıyan en önemli sonuçlarından biri de suya erişim konusunda yaşanıyor.

Dünya genelinde yaklaşık 1,8 milyar insan yaşadığı yerde suya ulaşamazken, hanelerin üçte ikisinde su temininden öncelikli olarak kadınlar sorumlu tutuluyor. Kuraklık ve su kaynaklarının azalması, kadınların su bulmak için harcadığı zamanı artırıyor.

Yüksek emisyon senaryosunun gerçekleşmesi halinde su temini için ayrılan sürenin 2050 yılına kadar yüzde 30'a varan oranda artabileceği öngörülüyor. Afetlerin ardından çocukların, yaşlıların ve diğer aile bireylerinin bakımını üstlenme sorumluluğunun da büyük ölçüde kadınlara yüklenmesi, ücretsiz bakım emeğini artıran diğer faktörler arasında gösteriliyor.

Kuraklık kadınlara yönelik şiddet riskini de artırıyor Raporda iklim değişikliğinin yalnızca ekonomik ve fiziksel sonuçlarına değil, kadınların güvenliği üzerindeki etkilerine de yer verildi. 14 ülkede yapılan incelemelerde, uzun süreli aşırı kuraklığa maruz kalmanın ergen kız çocukları ve genç kadınlara yönelik cinsel şiddet riskinde yüzde 21 artışla ilişkili olduğu belirlendi.

Geçim kaynaklarının kaybedilmesi, zorunlu göç ve temel kaynaklara erişimde yaşanan sıkıntıların toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti tetikleyen mevcut sorunları ağırlaştırabildiği kaydedildi. Çocuk yaşta evlilikler de iklim krizinin olumsuz etkilediği alanlardan biri olarak öne çıktı.

Verilerin incelenebildiği 46 ülkenin 24'ünde, çocuk yaşta evlilik oranlarının daha kurak bölgelerde daha nemli bölgelere göre yüksek olduğu görüldü. 326 milyon kadın ve kız çocuğunun elektriğe erişimi yok Teknolojik gelişmeler ve enerji tüketimindeki artış da raporun dikkat çektiği başlıklar arasında yer aldı.

Yapay zeka teknolojilerinin enerji ihtiyacını artırdığı bir dönemde, dünya genelinde 326 milyon kadın ve kız çocuğunun hâlâ elektriğe erişemediği belirtildi. Kadınların iklim politikalarında ve enerji yönetiminde yeterince temsil edilmediğine de dikkat çekildi.

Dünya genelindeki enerji portföylerinin yalnızca yüzde 12'sinin kadınların sorumluluğunda olduğu aktarıldı. Öte yandan çevreyi ve doğal yaşamı korumak için mücadele eden kadın insan hakları savunucularının tehdit, taciz ve ölüm riskiyle karşı karşıya kaldığı vurgulandı.

Kadınlar yeşil ekonomide milyonlarca yeni iş fırsatına ulaşabilir UN Women'ın bilgi notunda, iklim krizinin yarattığı risklerin yanı sıra doğru politikalarla elde edilebilecek fırsatlar da değerlendirildi. Gerekli yatırımların yapılması halinde kadınların oluşturulacak yeni yeşil işlerin yüzde 66'sına kadar olan bölümünde yer alabileceği ve 2035 yılına kadar 68 milyon ilave istihdam imkanına kavuşabileceği ifade edildi.

Hükümetlerin iklim eylem planlarında toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik adımların arttığı belirtilirken, Ulusal Katkı Beyanlarının yüzde 73'ünde kadınların ve kız çocuklarının karşılaştığı iklim risklerinin dikkate alındığı kaydedildi. Ancak bu planların yalnızca üçte birinden biraz fazlasının söz konusu riskleri kapsamlı şekilde ele aldığı bildirildi.

COP31'de dünya liderlerine çağrı yapıldı UN Women, Antalya'daki COP31 kapsamında hükümetlere toplumsal cinsiyet eşitliğini iklim politikalarının merkezine yerleştirme çağrısında bulundu. Kurum, kadınların ve kız çocuklarının temiz, sağlıklı ve sürdürülebilir bir çevrede yaşama hakkının güvence altına alınmasını, iklim kararlarında eşit temsil edilmesini ve kadın örgütlerine yönelik finansal desteğin artırılmasını istedi.

Ayrıca iklim krizinin derinleştirdiği şiddet riskleriyle mücadele edilmesi, bakım sorumluluklarının daha adil paylaşılması ve çevre savunucusu kadınların korunması gerektiği vurgulandı. UN Women, yeni Belém Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı'nın yeterli finansmanla desteklenerek hayata geçirilmesinin, alınan siyasi kararların kadınların ve kız çocuklarının günlük yaşamında somut değişiklikler yaratması açısından önem taşıdığını bildirdi.