İran savaşı sonrası bir ilk! IEA petrol raporunda ortaya çıktı: 2027'de büyüyecek

Küresel petrol piyasasında İran savaşıyla başlayan sert arz sıkışıklığının ardından dengeler yeniden değişmeye başladı. Uluslararası Enerji Ajansı, Körfez'den petrol ihracatındaki hızlı toparlanmayla küresel arzın savaşın başlamasından bu yana ilk kez talebin üzerine çıktığını bildirdi.

Uluslararası Enerji Ajansı'nın Kasım 2026 Petrol Piyasası Raporu'na göre küresel petrol arzı, İran savaşının başlamasından bu yana ilk kez talebi geçti. IEA, Körfez ülkelerinden petrol ihracatının beklenenden hızlı toparlanmasıyla 2026'nın son çeyreğine ilişkin arz beklentisini sert biçimde yukarı yönlü revize etti.

ARZ AÇIĞI BEKLENTİSİ 1,7 MİLYON VARİLLİK FAZLAYA DÖNDÜ IEA'nın yeni hesaplamalarına göre küresel petrol arzı 2026'nın dördüncü çeyreğinde günlük ortalama 105 milyon varil civarında gerçekleşecek. Bu miktarın küresel talebin yaklaşık günlük 1,7 milyon varil üzerinde kalması bekleniyor.

Ajans böylece daha önce aynı dönem için öngördüğü arz açığı senaryosunu tersine çevirmiş oldu. IEA, yılın geri kalanına ilişkin küresel arz tahminini tek ayda günlük 3,3 milyon varil yukarı çekti. KÖRFEZ'DEN PETROL AKIŞI HIZLA TOPARLANDI Tahmindeki değişimin ana nedeni Körfez ülkelerinden petrol ihracatının tahmin edilenden hızlı toparlanması oldu.

Küresel petrol arzı ekim ayında günlük 2,3 milyon varil artarak 105,4 milyon varile yükseldi. Böylece ağustos ayından bu yana toplam arz artışı günlük 5,3 milyon varile ulaştı. Körfez ülkelerinin Oman hariç petrol ihracatı ekimde günlük 18,4 milyon varile çıktı.

Ham petrol akışı ise günlük 15 milyon varile ulaşarak savaş öncesindeki seviyenin yaklaşık yüzde 82'sine geri döndü. 2027'DE ARZ FAZLASI DAHA DA BÜYÜYECEK IEA'nın temel senaryosu petrol piyasasındaki arz fazlasının 2027'de daha belirgin hale geleceğine işaret ediyor.

Küresel petrol arzının gelecek yıl günlük 6,6 milyon varil artarak ortalama 108,1 milyon varile ulaşması bekleniyor. Talebin ise günlük yaklaşık 104,3 milyon varil civarında kalacağı öngörülüyor. Bu iki tahmin birlikte değerlendirildiğinde küresel arzın 2027'de talebin yaklaşık günlük 3,8 milyon varil üzerinde oluşabileceği hesaplanıyor.

IEA PETROL PİYASASI TAHMİNLERİ Gösterge 2026 2027 Küresel petrol talebi 102,3 milyon varil/gün Yaklaşık 104,3 milyon varil/gün Talepte yıllık değişim -2,7 milyon varil/gün +2,0 milyon varil/gün Küresel petrol arzı Yıllık ortalamada gerileme 108,1 milyon varil/gün Arzda yıllık değişim -4,8 milyon varil/gün +6,6 milyon varil/gün Arz-talep dengesi 4. çeyrekte +1,7 milyon varil/gün Yaklaşık +3,8 milyon varil/gün TALEP 2026'DA GÜNLÜK 2,7 MİLYON VARİL AZALACAK IEA, küresel petrol talebinin 2026 yılında günlük 2,7 milyon varil azalmasını bekliyor. Böylece toplam tüketimin günlük 102,3 milyon varile gerileyeceği tahmin ediliyor.

Talepteki yıllık düşüş yılın ikinci ve üçüncü çeyreklerinde günlük ortalama 4,4 milyon varile kadar ulaşırken, son çeyrekte daralmanın günlük 2,7 milyon varile yavaşlaması bekleniyor. 2027'DE TALEP 2 MİLYON VARİL TOPARLANACAK Ajans 2027 yılında petrol talebinin yeniden yükselmesini öngörüyor.

Küresel talebin gelecek yıl günlük 2 milyon varil artması beklenirken, büyümenin yaklaşık yüzde 80'inin LPG, etan ve nafta tüketiminden gelmesi öngörülüyor. Buna karşılık karayolu ulaşımında kullanılan yakıtlardaki artışın sınırlı kalacağı tahmin ediliyor.

IEA, yüksek petrol fiyatlarının elektrikli araçlara geçişi ve araç filosundaki yakıt verimliliğini hızlandırdığına dikkat çekiyor. PETROL STOKLARI HAZİRANDAN BU YANA İLK KEZ ARTTI Petrol piyasasındaki değişimin en önemli göstergelerinden biri küresel stoklarda görüldü.

Gözlemlenen petrol stokları ekim ayında 52 milyon varil arttı. Bu, haziran ayından bu yana kaydedilen ilk aylık stok artışı oldu. Deniz üzerinde taşınan petrol miktarı ise aynı dönemde 86 milyon varil yükselerek ocak ayından bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

KARADAKİ PETROL STOKLARI HÂLÂ DÜŞÜK Toplam stoklardaki yükselişe rağmen karada tutulan petrol miktarında sıkışıklık devam ediyor. IEA'ya göre karadaki stoklar azalmayı sürdürdü ve en az 2016'dan bu yana görülen en düşük seviyede bulunuyor.

OECD ülkelerinin toplam petrol stokları ekimde 47 milyon varil, ticari stokları ise 41 milyon varil azaldı. İran savaşının başlamasından bu yana gözlemlenen küresel petrol stoklarındaki toplam gerileme 462 milyon varili buluyor.

71 MİLYON VARİL DAHA REZERVLERDEN ÇIKACAK Piyasadaki arzı artıracak bir diğer gelişme IEA ülkelerinin acil durum rezervleri olacak. Ajansa göre üye ülkeler Şubat 2027 sonuna kadar stratejik stoklarından 71 milyon varil daha petrol ve petrol ürünü piyasaya sunmayı planlıyor.

Bu miktarın yaklaşık 15 milyon varillik bölümünün dizel olması bekleniyor. IEA, rezervlerden hızlandırılmış dizel satışının rafineri üretimi tamamen toparlanana kadar piyasadaki ürün açığını azaltacak geçici bir köprü oluşturacağını değerlendiriyor.

PETROL FİYATLARI ZİRVEDEN YÜZDE 30'DAN FAZLA GERİLEDİ Arz görünümündeki iyileşme petrol fiyatlarına da yansıdı. Kuzey Denizi Dated ham petrolü 8 Ekim'de varil başına 136 dolara kadar yükseldikten sonra IEA raporunun hazırlandığı dönemde yaklaşık 93 dolara geriledi.

Böylece zirveden düşüş yüzde 30'u aştı. Ancak fiyat seviyesi İran savaşı öncesinin yaklaşık 22 dolar üzerinde kalmaya devam ediyor. DİZELDE SIKIŞIKLIK DEVAM EDİYOR Ham petrol arzındaki rahatlamaya rağmen petrol ürünleri tarafında aynı ölçüde bir normalleşme görülmüyor.

IEA özellikle dizel piyasasındaki arz sıkışıklığının küresel petrol piyasasının başlıca sorunlarından biri olmaya devam ettiğini belirtiyor. Avrupa'da dizel fiyatları ekim başındaki seviyelere göre yüzde 11 gerilese de varil başına yaklaşık 180 dolar ile savaş öncesindeki seviyenin yüzde 77 üzerinde bulunuyor.

RUSYA'NIN PETROL ÜRETİMİ ARTTI IEA raporunda Rusya'nın üretimindeki toparlanma da dikkat çekti. Rusya'nın ham petrol üretimi ekim ayında eylüle göre günlük 210 bin varil artarak 8,73 milyon varile yükseldi. Ülkenin petrol ürünü ihracatı da günlük 260 bin varil artışla 1,49 milyon varile ulaşarak hazirandan bu yana en yüksek düzeyine çıktı.

TÜRKİYE'YE 240 BİN TON DİZEL SEVKİYATI Rusya'nın ekim ayındaki dizel ve gaz yağı sevkiyatları 1,13 milyon tona ulaştı. Bu miktarın 240 bin tonu Türkiye'ye, 160 bin tonu ise Brezilya'ya gönderildi. IEA'nın verileri, Rusya'nın dizel ihracatındaki toparlanmanın küresel ürün piyasasındaki sıkışıklığı bir ölçüde hafifletebileceğine işaret ediyor.

PETROLDE RİSKLER TAMAMEN ORTADAN KALKMADI IEA'nın arz fazlası tahminine rağmen petrol piyasasındaki jeopolitik riskler devam ediyor. Ajans, tanker ve enerji altyapısına yönelik saldırıların deniz taşımacılığını sekteye uğratmasının arz görünümünü yeniden bozabileceği uyarısında bulunuyor.

Körfez ihracatındaki toparlanmanın devam etmesi için deniz güvenliğinin korunması kritik önem taşıyor. Bu nedenle IEA'nın 2027 için öngördüğü daha büyük arz fazlası, mevcut şartların sürmesine dayanan temel senaryo niteliğinde.

PETROL PİYASASINDA YENİ DENGE Kasım raporu, İran savaşının ardından petrol piyasasında oluşan tablonun önemli ölçüde değiştiğini gösteriyor. Arzın yeniden talebin üzerine çıkması, stokların artmaya başlaması ve stratejik rezervlerden yeni satışların planlanması ham petrol tarafındaki sıkışıklığı azaltıyor.

IEA'nın 2027 yılında günlük yaklaşık 3,8 milyon varile ulaşabilecek arz fazlası öngörüsü ise, yeni bir jeopolitik arz şoku yaşanmaması halinde küresel petrol piyasasında stok birikiminin gelecek yıl daha belirgin hale gelebileceğine işaret ediyor.