Uçuk Neden Çıkar, Nasıl Geçer? Bulaşıcı Mı?

Dudak çevresinde beliren küçük ve sulu kabarcıklar olarak bilinen uçuk, özellikle soğuk havalarda ve bağışıklığın düştüğü dönemlerde sık görülüyor. Genellikle birkaç gün içinde geçen uçuk, oldukça bulaşıcı olduğu için bazı önlemlerin alınması gerekiyor. Peki uçuk neden çıkar, nasıl geçer?

Tıp dilinde “herpes labialis” olarak adlandırılan uçuk, dudakta ve dudak çevresinde oluşan, içi sıvı dolu küçük kabarcıklarla kendini gösteren bir enfeksiyon. Toplumda oldukça yaygın olan uçuk, çoğu zaman ciddi bir sağlık sorunu yaratmasa da kişiyi hem ağrı hem de görüntü açısından rahatsız ediyor.

Uçuğa, herpes simpleks virüsü tip 1 (HSV-1) neden oluyor. Virüs genellikle çocukluk döneminde alınıyor ve vücuda bir kez girdikten sonra sinir hücrelerinde sessizce yaşamaya devam ediyor. Bu nedenle virüsü taşıyan herkeste uçuk çıkmıyor; virüs belirli tetikleyicilerle yeniden aktif hale geldiğinde uçuk ortaya çıkıyor.

Ateşli hastalıklar, soğuk algınlığı ve grip, stres, yorgunluk ve uykusuzluk, yoğun güneş ışığı, soğuk ve rüzgarlı hava, adet dönemi ve bağışıklık sisteminin zayıflaması uçuğu tetikleyen başlıca etkenler arasında yer alıyor. Halk arasında “ateş uçuğu” denmesinin nedeni de uçuğun çoğu zaman ateşli bir hastalığın ardından çıkması.

Uçuk genellikle aşamalar halinde gelişiyor. İlk olarak dudakta karıncalanma, kaşıntı, yanma ya da batma hissi oluşuyor. Bir iki gün içinde bu bölgede içi sıvı dolu küçük kabarcıklar beliriyor. Kabarcıklar daha sonra patlayarak sızıntı yapıyor ve üzerleri kabuklanıyor. Uçuk genellikle 7 ila 10 gün içinde iz bırakmadan iyileşiyor.

Uçuk oldukça bulaşıcı. Virüs özellikle kabarcıkların bulunduğu ve sızıntı yaptığı dönemde, öpüşme gibi yakın temasla ya da havlu, bardak, çatal-kaşık ve dudak kremi gibi ortak eşyalar aracılığıyla başkalarına geçebiliyor.

Uçuk varken bebekleri öpmekten kesinlikle kaçınılmalı, çünkü virüs yeni doğanlarda ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Uçuğa dokunduktan sonra gözlere dokunmak da virüsün göze bulaşmasına neden olabildiği için tehlikeli.

Uçuk çoğu zaman tedavi gerekmeden kendiliğinden geçiyor. Ancak eczanelerde satılan antiviral kremler, iyileşme süresini kısaltmaya yardımcı olabiliyor. Bu kremlerin en etkili olduğu dönem, kabarcıklar çıkmadan önceki karıncalanma ve yanma aşaması.

Bu nedenle uçuğun ilk belirtileri hissedildiğinde kreme hemen başlanması öneriliyor. Bölgeye soğuk kompres uygulamak ağrı ve şişliği hafifletebiliyor. Sık uçuk çıkan ya da uçuğu ağır seyreden kişilere doktor, ağızdan alınan antiviral ilaçlar önerebiliyor.

Uçuk kabarcıklarını patlatmak, kabukları koparmak ya da bölgeyi sürekli ellemek hem iyileşmeyi geciktiriyor hem de enfeksiyonun yayılmasına yol açabiliyor. Uçuğa dokunulduysa eller hemen yıkanmalı. Halk arasında yaygın olan diş macunu, alkol ya da limon sürmek gibi yöntemlerin de bilimsel bir dayanağı bulunmuyor; bu yöntemler cildi tahriş ederek durumu kötüleştirebiliyor.

Uçuk iki hafta içinde geçmiyorsa, gözde kızarıklık, ağrı ya da görme bulanıklığı varsa, uçuk çok sık tekrarlıyorsa veya yüzün geniş bir bölümüne yayılıyorsa doktora başvurulmalı. Bağışıklık sistemi zayıf olanların, hamilelerin ve yeni doğan bebeklerde uçuk görülmesi durumunda da vakit kaybetmeden bir hekime danışılması gerekiyor.

Uçuktan tamamen korunmak mümkün olmasa da sıklığını azaltmak mümkün. Bunun için güneşli ve rüzgarlı havalarda güneş koruyuculu dudak nemlendiricisi kullanmak, dengeli beslenmek, yeterli uyumak ve stresten uzak durmak öneriliyor.

Havlu, bardak ve dudak kremi gibi kişisel eşyaların başkalarıyla paylaşılmaması da uçuğun yayılmasını önlüyor.

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

Yorum yazarak Adapazarı Akşam Haberleri Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Adapazarı Akşam Haberleri Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Yorum yazarak Adapazarı Akşam Haberleri Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Adapazarı Akşam Haberleri Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.