İhalelerde belediye şirketine kıyak

Sayıştay’ın 2025 yılına ilişkin belediyeler raporu yayınlandı. Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne ilişkin Sayıştay denetim raporunda, taşınmaz kiralamalarına ilişkin ihalelerden bir kısmında rekabet ortamının oluşturulmadığı, şartnamelerde rekabeti engelleyici hükümlerin yer aldığı ve bunun sonucunda belediye şirketinin tek teklif sahibi olarak taşınmaz kiralama ihalelerinden önemli bir kısmını kazandığı tespit edildi.

Raporda şu ifadelere yer verildi:“ABB tarafından çeşitli tarihlerde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 36’ncı maddesi uyarınca ‘kapalı teklif usulü’ ile taşınmaz ve işletme kiralama ihaleleri gerçekleştirilmiştir. Söz konusu ihalelere ait şartnamelerde yer alan rekabeti sınırlayıcı nitelikteki hükümler nedeniyle bir belediye şirketi olan ANFA Limited Şirketi, ihalelerin tamamına yakın kısmına tek katılımcı olarak katılmış ve ihaleleri kazanmıştır.

ANFA’ya kiralanan taşınmazlara ilişkin ihalelerde, isteklilerde aranacak şartlara rekabeti kısıtlayan hükümler ilave edilmekte ve ANFA tek istekli olarak ihaleleri kazanmaktadır.”ÖRNEKLERE YER VERİLDİRaporda söz konusu bulguya yönelik örnekler şöyle açıklandı:“14 Ağustos 2025 tarihinde yapılan 25 taşınmazın kiralanması işinde, ‘Şehrin muhtelif yerlerinde en az 100 adet işletmeyi en az 5 yıl süre ile kiraladığına dair kira sözleşmesi veya iş tamamlama belgesi’ ihaleye katılım şartı olarak aranmıştır. Aranan bu rekabeti kısıtlayıcı hüküm nedeniyle 21 taşınmazın ihalesine ANFA tek başına katılmış ve tamamını kazanmıştır.

2 adet taşınmaz kiralama ihalesine katılım olmamış, diğer 2 taşınmaz ihalesine ise ANFA ile birlikte başka bir istekli de katılmıştır. Ne var ki, istenen şart nedeniyle söz konusu firma ihale dışı bırakılmış ve bu ihaleyi de ANFA kazanmıştır.

Belediye şirketi ANFA tek istekli olarak katıldığı ihaleleri aldıktan sonra taşınmazları başka firmalara kiralamıştır.”BAŞKA FİRMAYA KİRAYA VERİLDİRaporda yer alan başka bir örnekte ise şu ifadeler kullanıldı:“30 Ocak 2025 tarihinde ihalesi yapılan ve 1 yıllık muhammen bedeli 45 bin 600 TL olan bir taşınmazın kiralanması işinde katılım şartı olarak isteklilerden ‘Gerçek veya tüzel kişilerin ihale ilan yayın tarihinden itibaren son 3 yıl içerisinde herhangi bir yılda cirosunun 900 milyon TL bedelden aşağı olmaması’ istenmiş, bu nedenle, ihaleye belediye şirketi tek istekli olarak katılmış ve ihaleyi yıllık 55 bin TL bedelle kazanmıştır.“Daha sonra Belediye Şirketi tarafından söz konusu taşınmaz başka bir firmaya kiraya verilmiştir.”‘ARACI KONUMDA’Sayıştay raporunda konuyla ilgili şu tespitler yer aldı:“Katılım şartları kiraya verilecek taşınmazın mahiyeti ile orantısız bir şekilde bazı ihalelere eklenmiş, belirtilen şartlara göre çok küçük muhammen bedeli olan ihaleler bu katılım şartı ile gerçekleştirilmiştir. Belediye şirketi tarafından kiralanması istenen taşınmazlarda ihale dokümanları belediye şirketi dışındaki kişilerin istekli olabilmesini engelleyecek şekilde hazırlanmıştır.

Kamu idaresi tarafından yapılan kiralamaların kapalı teklif usulü ile gerçekleştirildiği, ihalelerde isteklilerde aranacak mali ve teknik yeterlilikler noktasında İdarenin takdir hakkının bulunduğu, ihale dokümanlarının 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu’na uygun olarak hazırlandığı, tüm isteklilere eşit katılım imkanı sağlandığı, belediyenin düzenli ve garanti kira geliri elde ederek riski minimize ettiği belirtilmişse de bulguda da bahsedildiği üzere aranan yeterlilik şartları ihalelere katılımı oldukça sınırlandırmakta ve belediye şirketi bu ihalelere tek istekli olarak katılmaktadır. Bunun yanında yine bulguda belirtildiği gibi belediye şirketi kiraladığı taşınmazları üçüncü kişilere kiralayarak bir bakıma aracı konumuna gelmektedir.”