Mardin, insanlığın ortak yaşama kültürünün laboratuvarıdır

Dünya bugün sınırları, duvarları ve birbirine tahammül edemeyen toplumları tartışırken; insanın insanla, inancın inançla kavga etmeden nasıl yaşayabileceğine dair mucizevi bir formül arıyor. Oysa reçete çok uzakta değil. Yüzyıllardır Mezopotamya ovasına tepeden bakan, taşın ve insanın iç içe geçtiği o kadim tepede yazılı. Mardin, insanlığın ortak yaşama kültürünün laboratuvarıdır. Burası, farklılıkların birer mayın tarlası değil, hayatı güzelleştiren birer zenginlik olduğunu kanıtlayan yaşayan bir hayat okuludur.

Bir laboratuvar, zıt gibi görünen elementlerin doğru bir mizanla bir araya gelip yepyeni, değerli bir cevher ürettiği yerdir. Mardin’in sokaklarında yürürken hissettiğiniz o büyüleyici atmosfer de tam olarak bu laboratuvarın çıktısıdır. Müslüman’ın, Süryani’nin, Ezidi’nin; Türk’ün, Kürt’ün, Arap’ın yüzyıllar boyunca bu dar sokaklarda yan yana yürürken birbirinin sesini bastırmaya çalışmaması, aksine birbirinin sesine yankı olması tesadüf değildir. Bir cami minaresinin gölgesinin, birkaç sokak ötedeki kilisenin çan kulesine değmesi, mimari bir estetikten çok daha fazlasını söyler bize: “Biz, birbirimizin varlığıyla tamız.”

Bu kentte ortak yaşam, yapay bir "hoşgörü" söyleminden ibaret değildir. Buradaki bağ, hayatın tam kalbinde, her gün yeniden üretilir. Çarşıdaki Süryani telkari ustası gümüşü sadece kendi cemaati için işlemez; onun el emeği, Müslüman bir genç kızın çeyizini süsler. Sabah fırından çıkan Süryani çöreğinin kokusuyla, Ramazan ayında mahalleliyle paylaşılan iftar sofrasının samimiyeti aynı fırının odun ateşinde pişer. İnsanlar burada birbirinin inancına ya da diline "tahammül" etmez; onu hayatın doğal bir parçası, kendi zenginliği olarak kabul eder.

Mardin’in insanlığa sunduğu bu laboratuvar tecrübesi, modern dünyanın tek tipleştirici, ayrıştırıcı rüzgarına karşı duran en güçlü kaledir. Burası, geçmişe ait bir açık hava müzesi değil; insan kalabilmenin, komşu kalabilmenin ve en önemlisi "bir arada çok sesli" olabilmenin yaşayan formülüdür.