Suruç’un Aligör halıları 50 yıl önce sessizce kayboldu! Eski desenler yeniden gün yüzüne çıktı

Şanlıurfa’nın Suruç ilçesine bağlı Aligör’de geçmişte yaygın olarak yapılan halı dokumacılığı, yaklaşık 50-60 yıl önce terk edildi. Bir dönem halıcılık sektörünün geliştiği yerleşimde üretilen kilim desenli halılardan günümüze ulaşan örnekler ise kültürel miras araştırmasıyla yeniden kayıt altına alındı.

Şanlıurfa Valiliğinin Ağustos 2025’te yayımladığı Somut Olmayan Kültürel Miras Araştırmaları kitabının ikinci cildinde, Aligör halılarının geçmişine ve günümüze ulaşan örneklerine ilişkin bilgiler paylaşıldı.

S. Sabri Kürkçüoğlu ve Dr. A. Cihat Kürkçüoğlu tarafından hazırlanan çalışmada, Aligör’ün geleneksel dokumacılık geçmişi ele alındı. Araştırmacılar, eski halı örneklerine ulaşarak bunların desenlerini tespit etti ve fotoğraflarını çekti.

Kitapta yer alan ‘Aligör Halısı-2003’ başlıklı görsel de bu geleneğin kayda geçirilen örnekleri arasında bulunuyor.

Aligör’de halıcılık 1960 öncesinde gelişmişti

Aligör, Suruç’un yaklaşık 5 kilometre kuzeyinde bulunan bir yerleşim. Araştırmada, burada 1960 öncesinde halı dokumacılığının ileri düzeyde olduğu aktarılıyor. Ancak zaman içerisinde üretim geleneği devam ettirilemedi ve yaklaşık 50-60 yıl önce halıcılık terk edildi.

Eski dokumaların yeniden incelenmesi, Aligör’ün geçmişteki üretim kültürüne ilişkin önemli örnekleri kayıt altına aldı. Kilim desenli halılar, yalnızca gündelik kullanım eşyası olarak değil, bölgenin geleneksel el sanatları geçmişini yansıtan ürünler olarak da araştırmada yer buldu.

Suruç’un halı ve kilim geçmişi daha eskiye uzanıyor

Kitapta Aligör’ün dokumacılık geçmişi, Suruç’un tarihî halıcılık geleneğiyle birlikte ele alınıyor. Araştırmada, Bağdat’ta 1054 yılında doğan Hariri’nin Makamat adlı eserinde Suruç’un kilim, halı ve seccadeleriyle tanındığına ilişkin kayda da yer veriliyor.

Bu bilgi, ilçenin dokuma ürünleriyle geçmişten itibaren anıldığını gösteren tarihî kaynaklardan biri olarak aktarılıyor.

Çalışmada yalnızca Suruç’taki üretimden söz edilmiyor. Halfeti ve Birecik çevresindeki bazı köylerde de 1960 öncesinde Zincirli adı verilen, kilim desenli halıların dokunduğu belirtiliyor. Bu ürünlerin nadir örneklerinin bazı evlerde bulunduğu bilgisi de aynı araştırmada yer alıyor.

Eski halı örnekleri kültürel miras araştırmasına girdi

Aligör halılarının araştırma kapsamında tespit edilmesi, geçmişteki dokuma biçimlerinin ve desenlerin belgelenmesini sağladı. Araştırmacıların ulaştığı örneklerin fotoğraflanmasıyla birlikte, üretim geleneğinden günümüze kalan izler kayıt altına alındı.

Şanlıurfa Valiliğinin kültürel miras çalışması, bölgede geçmişte yaygın olan geleneksel el sanatlarının belgelenmesine de katkı sunuyor. Aligör’deki halıcılığın hangi tarihte tamamen sona erdiğine ilişkin kesin bir yıl belirtilmezken, araştırmada üretimin yaklaşık yarım asır önce terk edildiği bilgisi aktarılıyor.