Kongredeki değişim ABD-Çin ilişkilerini nasıl şekillendirir? Ticaret savaşı, tarifeler, Tayvan

Tarifeler

Analistler, Kongre’nin her iki kanadında da üstünlüğü sağlayan Demokratların, Trump’ın kalan iki yıllık görev süresinde Çin ürünlerine yönelik gümrük vergilerini serbestçe kullanma yetkisini kısıtlayabilecek konuma geldiğine dikkat çekiyor.

ABD ve Çin ticaret ateşkesini Ocak ayına kadar uzatmıştı.

Şanghay’daki Fudan Üniversitesi Uluslararası Araştırmalar Enstitüsü Dekanı Wu Xinbo, konuya ilişkin değerlendirmesinde, Demokratların Trump’ı sınırlandırması durumunda Başkan'ın "Çin ile yürütülen müzakerelerde gümrük vergisi kartını koz olarak kullanma imkanının azalacağını" ifade etti.

Ancak analistlere göre Demokratların, söz konusu adımları atarken Trump’ın uyguladığı tarifelerin Amerikan iş dünyasında nezdinde gördüğü kabulü de hesaba katması gerekiyor.

Singapur Nanyang Teknoloji Üniversitesi’nden Drew Thompson, Kongre’nin "önümüzdeki iki yıl boyunca Trump’ın politikalarını engellemek için her fırsatı değerlendireceğini" belirtti. Thompson buna karşın, tarihsel olarak Demokratların seçmen tabanını oluşturan "sendikalar, mavi yakalı çalışanlar ve küçük işletmeler nezdinde popüler olan gümrük vergilerini daha da kısıtlama konusunda Demokratların temkinli hareket etmek zorunda kalacağını" dile getirdi.

Washington merkezli Brookings Enstitüsü Dış Politika Araştırmacısı Patricia Kim ise Kongre'nin, "Amerikalı tüketiciler ile işletmeler için maliyetleri artırma veya çatışma olasılığını yükseltme riski taşıması halinde, Çin üzerindeki baskıyı keskin bir şekilde artıracak tedbirleri desteklemeye daha az eğilimli olacağını" aktardı.

Tayvan

Capital Economics Grubu Başekonomisti Neil Shearing, Tayvan konusunun denklemi tamamen değiştirebilecek bir niteliğe sahip olduğunu savundu.

Tayvan’ın en önemli güvenlik destekçisi konumundaki Washington, adanın olası bir Çin saldırısını püskürtebilmesi amacıyla bugüne kadar milyarlarca dolarlık silah satışı gerçekleştirdi. Ancak Trump yönetimi, 14 milyar dolar değerindeki silah paketini onaylamayı geciktiriyor.

Shearing, Pekin’in "Washington’ın dikkatinin dağıldığı veya Trump’ın müdahale etmeme şartını kabul etmeye istekli olduğu yönünde bir kanaate varması durumunda", Trump’ın kalan görev süresini Tayvan üzerindeki baskıyı artırmak için kullanabileceğini kaydetti.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile olan "büyük dostluğunu" yakın zamanda övgüyle dile getiren Trump, Demokratlardan ve bazı Cumhuriyetçi kongre üyelerinden gelen silah paketine onay verilmesi yönündeki siyasi baskılara şimdiye kadar direndi.

Fudan Üniversitesi'nden Wu Xinbo, Demokratların kontrolündeki bir Kongre’nin "Trump’ı önümüzdeki yıl Tayvan’a silah satışlarını yeniden başlatmaya zorlayabileceğini" belirterek, "Bunun gerçekleşmesi halinde ABD-Çin ilişkilerinin istikrarı da zedelenir" dedi.

Öte yandan, Kongre’nin Trump’ın silah satışını onaylamasını gerektiren tasarıları yasalaştırabilse de başkanın bunu veto etme yetkisini elinde tuttuğuna da dikkat çekildi.

Pekin, Trump’a'Topal Ördek' Muamelesi Yapar mı?

Analistler, Çin cephesinden bakıldığında, Trump ara seçimlerden siyasi olarak güç kaybetmiş şekilde çıksa bile Pekin’in onunla çalışma stratejisini değiştirmesinin düşük bir ihtimal olduğunu kaydediyor.

Brookings Enstitüsü’nden Patricia Kim, Pekin’in Washington ile ilişkileri yürütürken en az maliyetli yol olarak gördüğü Şi Cinping ve Trump arasındaki üst düzey kişisel temaslara devam edeceğini belirterek, "Ne Pekin’in ne de Washington’ın ikili ilişkilerde köklü bir iyileşme beklemediğini veya bunu hedeflemediğini" söyledi.

SOAS Çin Enstitüsü Direktörü Steve Tsang ise Trump’ın Kongre gücünü yitirerek'topal ördek' konumuna gerilemesini Çin’in bir baskı unsuru olarak kullanacağını ifade ediyor. Tsang, buna karşın Pekin’in son derece "hesaplı" hareket ettiğini ve "işi Trump’ın tamamen sorumsuzca davranmasına yol açacak kadar ileri götürmek istemeyeceğini" vurguladı.

18-19 Kasım 2026 tarihlerinde Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenecek Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Liderler Zirvesi de yaklaşıyor. Zirve kapsamında Trump ile Şi’nin bir araya gelme ihtimali var.