İş kazası olunca şantiye şefine ne oluyor? İşte o emsal karar!

İş kazalarının önlenmesinde iş güvenliği önlemleri kadar görev ve yetki sınırlarının doğru belirlenmesi de önem taşıyor. Şantiye şeflerinin hukuki sorumluluklarına, iş güvenliği uzmanlarının görevlerine ve sahadaki denetim eksikliklerine dikkat çeken İş Sağlığı ve Güvenliği Dernekleri Federasyonu (İSAF) Başkanı Mehmet Şeyhmus Ensari, Yeni Ankara’ya özel açıklamalarda bulundu.

İŞ KAZASI SONRASI ŞANTİYE ŞEFLERİNİ NELER BEKLİYOR?İş kazalarının ardından şantiye şeflerinin hukuki ve cezai sorumluluklarının yeniden gündeme geldiğini belirten Ensari, “4857 sayılı İş Kanunu ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren vekilliğinin belirlenmesinde kişinin fiilî yetkileri önem taşıyor. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da verdiği kararda, kişinin yalnızca şantiye şefi unvanını taşımasının işveren vekili sayılması için yeterli olmadığına dikkat çekti.

Burada çalışma sürecine ilişkin talimat verip vermediği ve iş yerindeki yönetim yetkisini fiilen kullanıp kullanmadığı değerlendirilmelidir. Şantiye şefleri, işverenle yaptıkları sözleşmelerin hükümlerine özellikle dikkat etmelidir.

İşveren tarafından tüm yetkilerin şantiye şefine devredildiği, ekiplerin kurulması, malzeme temini ve iş organizasyonunun onun tarafından yürütüldüğü bir durumda sorumluluk da farklı şekilde değerlendirilebilir. Bu nedenle görev tanımlarının açık ve net olması gerekiyor.

Şantiye şefinin işveren vekili sayılmaması, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklerini ortadan kaldırmıyor.” ifadelerine yer verdi. Ensari, şantiyelerde iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarının görev ve yetkilerinin doğru anlaşılması gerektiğini söyleyerek, “İş güvenliği uzmanı, şantiyede danışman ve rehber konumundadır.

Riskleri tespit eder, gerekli önlemleri önerir ve eksiklikleri kayıt altına alır. Ancak bu önlemlerin uygulanmasını ve takibini sağlamak şantiye yönetiminin sorumluluğundadır. İş güvenliği uzmanını görevlendirmek, işverenin ve şantiye şefinin bütün sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

İş güvenliği uzmanı şantiyedeki her çalışanın başında bekleyen bir kişi değildir.” dedi.“İŞ KAZALARININ BEDELİNİ GERİDE KALAN AİLELER ÖDÜYOR”İş güvenliği kültürünün oluşturulmasında işveren, işçi ve devletin birlikte hareket etmesi gerektiğini vurgulayan Ensari, “İş güvenliği kültürünün yerleşmesi için öncelikle işverenin, ardından işçinin bilinçlenmesi gerekiyor. Burada denetleyici mekanizma da devlettir.

İşveren gerekli ekipmanları sağlamazsa, işçi bu ekipmanları kullanmazsa ve devlet yeterli denetimi gerçekleştirmezse sistem aksar. Baret, emniyet kemeri, iş ayakkabısı ve güvenlik ağı gibi ekipmanlar bir maliyet olarak görülmemeli, çalışanların hayatını koruyan temel unsurlar olarak değerlendirilmelidir.

İş kazalarında hayatını kaybedenlerin aileleri bizlere ulaşıyor. Eşini kaybeden, çocuklarıyla ortada kalan ve geçim sıkıntısı yaşayan insanlar var. Bu mesele yalnızca iş yerindeki bir kazadan ibaret değil; aynı zamanda aileleri, toplumu ve ülke ekonomisini etkileyen ciddi bir sosyal sorundur.

İş kazalarını önlemek için toplumun her kesiminde bilinç oluşturulmalı.” ifadelerini kullandı. Ensari, Türkiye’de özellikle inşaat sektöründe yüksekten düşme kaynaklı kazaların ciddi bir sorun olduğuna dikkat çekerek, “İş kazalarında yaşanan ölümlerin önemli bir bölümü inşaat sektöründe meydana geliyor.

İnşaatlarda ölümle sonuçlanan kazaların başında yüksekten düşmeler geliyor. Bu nedenle iş güvenliği kültürünün yalnızca mevzuatta kalmaması, çalışma hayatının her alanında uygulanması gerekiyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının her işletmede aynı düzeyde yürütülmediğine dikkat çeken Ensari, “Türkiye’de uluslararası standartlarda üretim yapan, uluslararası sertifikalara sahip ve iş sağlığı ve güvenliğini maliyet olarak görmeyen firmalarımız var. Özellikle büyük ve kurumsal şirketler, iş sağlığı ve güvenliği alanında özel departmanlar kuruyor, uzmanlardan hizmet alıyor ve düzenli denetimler gerçekleştiriyor.

Hatta yalnızca hizmet almakla yetinmeyip, hizmet aldıkları kuruluşların çalışmalarını da bağımsız denetimlerle kontrol ediyorlar. Üçüncü göz denetimi olarak ifade edilen bu yaklaşım son derece değerli ve ülkemizde yaygınlaşması gerekiyor.” şeklinde konuştu.“HER AY ÖDEME YAPILIYOR AMA İŞ GÜVENLİĞİ UZMANI SAHAYA UĞRAMIYOR”İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının birçok işletmede yalnızca kâğıt üzerinde kaldığını belirten Ensari, sahada karşılaştığı bir olayı örnek gösterdi.

Ensari, “Bir gün bir arkadaşımın şantiyesini ziyaret ettiğimde, hafriyat işini yapan kişiyle iş sağlığı ve güvenliği hizmeti konusunda yaşadığı bir konuşmaya tanık oldum. İşveren, her ay ödeme yaptığı iş güvenliği uzmanının neden şantiyeye gelmediğini soruyordu.

Uzman ise çok sayıda firmaya hizmet verdiğini ve hepsine yetişemediğini söylüyordu. Oysa iş sağlığı ve güvenliği hizmeti yalnızca uzmanın ofisine çağrılmasıyla yerine getirilemez. Şantiyede yapılması gereken gözlemler, çalışanlara verilmesi gereken eğitimler ve alınması gereken önlemler var.

Bunların yerinde değerlendirilmesi gerekiyor. Uzmanın sahaya gitmediği, işverenin de hizmeti yalnızca kâğıt üzerinde aldığı bir sistemle iş güvenliği kültürü oluşturulamaz.” ifadelerini kullandı. Başkan Şeyhmus Ensari, bu tür örneklerin denetim eksikliğini ortaya koyduğunu işaret ederek, “Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş bir kuruluşun hizmet sunmasına rağmen bu hizmetin sahada gerektiği gibi yerine getirilmemesi, denetim mekanizmasının ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.

İş sağlığı ve güvenliği alanında yalnızca mevzuatın bulunması yeterli değil. Bu mevzuatın uygulanıp uygulanmadığının da takip edilmesi gerekiyor. Denetimlerin etkin şekilde yapılmadığı bir ortamda bazı işletmeler sorumluluklarını yerine getirmeden faaliyetlerini sürdürebiliyor.” diye konuştu.“İŞ GÜVENLİĞİ İÇİN MÜCADELE EDEN KURULUŞLAR DESTEKLENMELİ”İş sağlığı ve güvenliği alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının önemine de değinen Ensari, şunları kaydetti:“İş Sağlığı ve Güvenliği Federasyonu kurulurken dönemin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik’in tavsiyeleri etkili oldu.

Ben aynı zamanda iki sivil toplum kuruluşunun başkanlığını yürütüyorum. Bu kuruluşlar da kamu kurumlarının tavsiyeleri doğrultusunda hayata geçirildi. Ancak bugün geriye dönüp baktığımda, bu alanda faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarının yeterince desteklenmediğini görüyorum.

İş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışan, sorunları gündeme taşıyan ve çözüm arayan kuruluşların desteklenmesi gerekiyor. Ben bu alanda görev yapan ve sorumluluğu bulunduğu hâlde üzerine düşeni yerine getirmeyen bazı bürokratlara hakkımı helal etmiyorum.

Çünkü yaşanan kazaların ardından geride kalan çocukların, eşlerin ve ailelerin gözyaşları var. Hayatını kaybeden bir madencinin çocuğunun yaşadığı acıyı, babasını kaybeden bir evladın gözyaşlarını görmezden gelemeyiz. Bu insanların yaşadığı kayıpların manevi sorumluluğu da var.

İş sağlığı ve güvenliği konusunda herkes görevini layıkıyla yerine getirmeli; yaşanan acıların önüne geçmek için gereken adımlar atılmalı.”Son olarak şantiye şeflerine ve meslektaşlarına çağrıda bulunan Ensari, “Meslektaşlarımızın öncelikle sözleşmelerine dikkat etmelerini ve işveren vekili konumuna düşürebilecek yetki ve sorumlulukları iyi değerlendirmelerini öneriyoruz. Aynı zamanda şantiyede iş güvenliği uzmanı bulunuyor diye iş sağlığı ve güvenliği konusundaki sorumluluklardan uzak durulmamalı.

Bu konuda herkes üzerine düşen görevi yerine getirmeli. Çünkü yaşanan iş kazalarının ardından hem maddi hem de manevi kayıplar ortaya çıkıyor.” şeklinde konuştu.