Beyaz Saray duyurdu: Trump, Putin ve Xi Jinping Çin'de buluşacak; gündemde nükleer silahlar ve İran var

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, gelecek hafta Çin'de düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında bir araya gelecek. Beyaz Saray'ın duyurduğu görüşmenin, üç ülke liderinin katılımıyla gerçekleştirilecek ilk üçlü toplantı olması bekleniyor.

BBC'nin aktardığına göre 19 Kasım Perşembe günü Shenzhen kentinde yapılması planlanan görüşmenin başlıca gündem maddelerini nükleer silahların kontrolü ve İran'daki savaş oluşturacak. BEYAZ SARAY TARİHÎ GÖRÜŞMEYİ DUYURDUBeyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales, Trump'ın Asya ziyaretine ilişkin basın toplantısında Çin ve Rusya liderleriyle yapılması planlanan görüşmenin ayrıntılarını açıkladı.

Wales, ABD Başkanının nükleer silahların yayılmasını uluslararası güvenlik açısından ciddi bir tehlike olarak gördüğünü belirtti. Wales, "Başkan, diğer konuların yanı sıra dünyadaki nükleer silahların azaltılmasını görüşeceğini açıkça ifade etti.

Başkan Trump, bu silahların yayılmasının son derece tehlikeli olduğuna inanıyor." dedi. Beyaz Saray Sözcüsü, Trump'ın Çin ziyaretini ABD, Çin ve Rusya liderlerinin katılacağı üçlü toplantıyla tamamlayacağını bildirdi. Moskova ve Pekin yönetimlerinden ise görüşmenin kesinleştiğine ilişkin henüz ayrı bir resmî açıklama gelmedi.

GÜNDEMDE İRAN VAR, UKRAYNA YOKABD'li yetkililerin verdiği bilgilere göre Trump, üçlü görüşmede İran'daki savaşı da gündeme getirmeyi planlıyor. Ancak Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın toplantının gündeminde yer alması beklenmiyor.

Washington, Ukrayna konusundaki müzakereleri Rusya ile yürüttüğü ayrı diplomatik süreç kapsamında ele alıyor. İran meselesinde ise Çin ve Rusya'nın konumları, üçlü görüşmenin önemini artırıyor. Çin, İran'ın en büyük ticaret ortağı ve petrol alıcısı konumunda bulunuyor.

Rusya da Tahran yönetimiyle siyasi ve ekonomik ilişkilerini sürdürüyor. Trump yönetimi, İran'la savaşın sona erdirilmesi için son dönemde Pekin'in Tahran üzerindeki nüfuzundan yararlanmaya yönelik diplomatik girişimlerde bulunmuştu.

NÜKLEER SİLAH ANLAŞMASINA ÇİN'İ DE DAHİL ETMEK İSTİYORÜçlü görüşmenin merkezinde nükleer silahların sınırlandırılması bulunuyor. ABD ile Rusya arasındaki son büyük nükleer silah kontrol anlaşmasının Şubat 2026'da sona ermesi, iki ülkenin stratejik nükleer cephaneliklerine ilişkin bağlayıcı sınırlamaların ortadan kalkmasına yol açtı.

Birleşmiş Milletler, Washington ve Moskova'ya gecikmeden yeni bir anlaşma hazırlanması çağrısında bulundu. Trump ise önceki düzenlemenin yerini Çin'in de katılacağı daha kapsamlı bir anlaşmanın almasını istediğini açıklamıştı.

Çin'in nükleer cephaneliğini genişletmesi, Washington'ın Pekin'i de silah kontrolü müzakerelerine dahil etme isteğinin başlıca gerekçelerinden biri. Ancak Çin yönetimi, nükleer kapasitesinin ABD ve Rusya'nın gerisinde olduğunu belirterek daha önce benzer girişimlere mesafeli yaklaşmıştı.

WASHINGTON ANLAŞMA BEKLEMİYORÜç ülke liderinin aynı masaya oturacak olması diplomatik açıdan önemli görülse de Amerikan yönetimi toplantıdan hemen bir anlaşma çıkmasını beklemiyor. Associated Press ve Reuters'a konuşan üst düzey bir ABD'li yetkili, görüşmenin daha kapsamlı nükleer silah kontrolü müzakereleri açısından ilk temas niteliği taşıyacağını belirtti.

Yetkili, toplantıyı üç ülkenin liderleri arasında yürütülebilecek yeni bir diplomatik sürecin başlangıç noktası olarak değerlendirdi. Nükleer silahların sınırlandırılması konusunda somut bir anlaşmaya varılmasının ise uzun süreli müzakereler gerektirebileceği belirtiliyor.

TRUMP ÖNCE FİLİPİNLER'E, ARDINDAN ÇİN'E GİDECEKTrump'ın Asya programı, 17 Kasım Salı günü Filipinler'de düzenlenecek Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) Zirvesi ile başlayacak. ABD Başkanı daha sonra Çin'e geçerek 18-19 Kasım tarihlerinde Shenzhen'de düzenlenecek APEC Zirvesi'ne katılacak.

Trump'ın 18 Kasım Çarşamba akşamı Shenzhen'e ulaşması, ertesi gün Xi Jinping ile ikili görüşme gerçekleştirmesi planlanıyor. İki liderin görüşmesi, Trump'ın Ocak 2025'te yeniden ABD Başkanı olmasından bu yana dördüncü buluşmaları olacak.

Trump, Xi ile görüşmesinin ardından Putin'in de katılımıyla üçlü toplantıya geçecek. APEC Zirvesi'ne toplam 21 ekonominin temsilcileri katılacak. ÇİN VE RUSYA'DAN HENÜZ KESİN ONAY GELMEDİÇin devlet medyası, Xi Jinping'in APEC Zirvesi sırasında çeşitli liderlerle ikili görüşmeler gerçekleştireceğini bildirdi.

Ancak Trump ve Putin'in de katılacağı üçlü toplantı hakkında henüz ayrı bir duyuru yapılmadı. Rusya'da ise Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, kasım ayı başında yaptığı açıklamada böyle bir görüşmenin gerçekleşmesine yönelik olumlu işaretler bulunduğunu belirtmişti.

Xi Jinping, yılın önceki aylarında Trump ve Putin'i Pekin'de ayrı ayrı ağırlamıştı. Çin lideri, eylül ayında da Washington'a giderek Trump ile görüşmüştü. Beyaz Saray'ın açıkladığı takvime göre üçlü toplantının 19 Kasım'da gerçekleştirilmesi planlanıyor. Görüşmenin kesin saati ve süresi henüz duyurulmadı.