İran'dan IAEA'ya Kapı: İşbirliği İçin Yeni Dönem Beklenmiyor

İran yönetimi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ile yürütülen ilişkilerde yeni bir döneme girilmesinin mevcut koşullarda olası görünmediğini duyurdu. İranlı yetkililer, haftalık basın toplantısında ajansın önümüzdeki hafta yapılacak Yönetim Kurulu toplantısı öncesinde hazırladığı gizli rapora ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Tahran, kurumun ABD ve İsrail'in nükleer tesislerine yönelik askeri saldırılarını görmezden gelen veya bu saldırıların yarattığı aksaklıkları yeterince vurgulamayan tutumunu sert bir dille eleştirdi. İran tarafı, IAEA'nın nükleer tesislerdeki faaliyetlerin aksadığını kabul etmesine rağmen, bu durumun temel sebebi olan askeri saldırganlığı raporlarında açıkça tanımlayamadığını savundu.

Yetkililer, ajansın tek taraflı raporlar yayınlayarak kendi kurumsal itibarını ve güvenilirliğini zedelediğini öne sürdü. Bu yaklaşım değişmediği sürece, iki taraf arasındaki işbirliği seviyesinde herhangi bir iyileşme beklenmediği vurgulandı.

Öte yandan Reuters tarafından aktarılan bilgilere göre, IAEA'nın Cuma günü yayınladığı rapor, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokları konusundaki şeffaflık eksikliğine dikkat çekiyor. Ajans, özellikle saldırıya uğrayan tesisler başta olmak üzere, İran'daki nükleer merkezlere erişim sağlanamaması nedeniyle ciddi endişe duyduğunu belirtti.

Raporda ayrıca, İsfahan eyaletinde 2025 yılında varlığı duyurulan ancak müfettişlerin denetimine açılmayan zenginleştirme tesisiyle ilgili belirsizliklerin giderilmesi talep edildi. İran'ın IAEA ile olan işbirliğini askıya alma süreci, Temmuz 2025'te yürürlüğe giren bir yasal düzenlemeye dayanıyor.

Tahran yönetimi, nükleer tesislerine yönelik gerçekleştirilen saldırıların ardından, güvenlik kaygılarını ve ajansın bu saldırıları kınamamasını gerekçe göstererek denetimlere kısıtlama getirmişti. İran, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'na (NPT) taraf olmaya devam ettiğini ve bu kapsamdaki temel yükümlülüklerini sürdüreceğini belirtse de, denetim mekanizmalarının geleceği belirsizliğini koruyor.

Sonuç olarak, Tahran ile IAEA arasındaki gerilim, nükleer tesislerin güvenliği ve denetimlerin kapsamı üzerinden derinleşmeye devam ediyor. Ajansın İran'ı tesisler ve uranyum stokları hakkında şeffaf olmaya ve müfettişlerin bölgeye girişine izin vermeye çağırmasına rağmen, İran tarafı siyasi baskı iddialarını öne sürerek mevcut kısıtlayıcı tutumunu koruyacağının sinyallerini veriyor.