Fon krizinde denetim zinciri nerede koptu?

Türkiye'de derinleşen fon krizi, Borsa İstanbul ve Takasbank eski genel müdürlerinin tutuklanmasıyla yeni bir boyuta taşındı. Soruşturma kapsamında eski SPK Başkanvekili Enver Usca, eski SPK Piyasa Gözetim ve Denetim Daire Başkanı Ercan Urkan, BDDK Başkan Yardımcısı Muhammet Erişen ve Adil Katılım Bankası ortaklarından Ali Paslı gibi isimler de gözaltına alındı.

BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu ise görevinden ayrılma talebinde bulundu. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in Meclis'e sunduğu belgeler, krizin sinyallerinin aylar öncesinden bilindiğini ortaya koydu. Hazine, Kasım 2025'ten itibaren sermaye piyasalarındaki risklere dikkat çekerek Finansal İstikrar Kurulu bünyesinde manipülasyon ve şeffaflık konularını gündeme getirdi.

Bakanlığın ısrarlı uyarılarına ve Ocak 2026'da hazırlanan fon rehberi taslağına rağmen, düzenlemelerin hayata geçirilmesi Eylül ayına kadar sarktı. Süreç sonunda 131 fonun tasfiyesine karar verilirken, Tera Yatırım'ın faaliyet izinleri iptal edildi.

Denetim zincirindeki kopukluk, kurumlar arası sorumluluk paylaşımında belirginleşti. Borsa İstanbul işlemleri SPK'ya bildirirken, Takasbank risk yönetimi süreçlerini yürütmekle görevliydi. Ancak Temmuz 2025'te Tera Portföy Birinci Serbest Fonu'nun (TLY), SPK onayı beklenmeden Takasbank tarafından işleme açılması, denetimdeki zafiyeti gözler önüne serdi.

Takasbank yönetimi, onaysız süreci KAP kayıtlarını baz alarak savundu; bu dönemde fondan yaklaşık 13,44 milyar liralık net çıkış yaşandı. Soruşturma dosyasındaki iddialar, finansal usulsüzlüklerin ötesine geçerek rüşvet suçlamalarına uzandı.

Savcılık sevk yazısında, eski Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı'nın, bir medya kuruluşu ortağı aracılığıyla rüşvet aldığı ve şahsi borçlarını iade etmediği öne sürüldü. Ayrıca, Adil Katılım Bankası'nın kriz döneminde gerçekleştirdiği fon işlemlerinden sağladığı yüksek kazançlar da inceleme altına alındı.

Bakan Şimşek, Eylül ayında fonlardan çekildiği iddia edilen 401 milyar liranın büyük kısmının grup içi işlemlerden kaynaklandığını belirterek, bunun doğrudan bir yatırımcı çıkışı olmadığını vurguladı. SPK'nın bağımsız bir kurum olduğunu hatırlatan Şimşek, eski daire başkanları ve kurum başkanları hakkında soruşturma izinlerinin verildiğini açıkladı.

Buna rağmen, Hazine'nin uyarılarına karşın denetimdeki gecikmenin nedenleri ve sorumluların ihmal boyutu, yargı sürecinin sonunda netlik kazanacak.