Engelli Raporu Arşivde Bulunamadı: AYM'den Ders Gibi Karar!

Yüzde 90 Engelli Raporu Arşivde BulunamadıAnayasa Mahkemesi (AYM), engelli sağlık kurulu raporunun hastane arşivinde bulunamaması nedeniyle ortaya çıkan vergi uyuşmazlığında hak ihlali kararı verdi. 4 Kasım 2026 tarihli ve 33420 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan karar, engelli vatandaşların vergi istisnasından yararlanma süreçlerinde sağlık raporlarının değerlendirilmesine ilişkin önemli bir hukuki tartışmayı gündeme taşıdı.

Karara konu olayda, başvurucu Emine Baykara, 22 Haziran 2016 tarihinde Siirt Devlet Hastanesinden aldığı sağlık kurulu raporuyla engellilik oranının yüzde 90 olduğunu belgeledi. Başvurucu, bu rapora dayanarak engelli bireylere tanınan araç alımındaki vergi istisnasından yararlandı.

Ancak daha sonra raporun hastane arşivinde bulunamaması üzerine vergi idaresi tarafından işlem başlatıldı. Hastaneden Gelen Yanıt Vergi Uyuşmazlığını BaşlattıVergi idaresi, başvurucunun sunduğu sağlık kurulu raporunun doğruluğunu araştırmak amacıyla 11 Ocak 2019 tarihinde Siirt Devlet Hastanesinden bilgi istedi.

Hastanenin 23 Ocak 2019 tarihli cevabında, söz konusu raporun arşiv kayıtlarında bulunamadığı ve doğruluğunun teyit edilemediği bildirildi. Bu gelişmenin ardından başvurucunun engelli araçlarına ilişkin vergi istisnasından yararlanma şartlarını taşıyıp taşımadığı tartışma konusu oldu.

Başvurucu adına Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve buna bağlı vergi ziyaı cezası ile Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) yönünden tahakkuk işlemleri gerçekleştirildi. Katma Değer Vergisi (KDV) bakımından da uyuşmazlık yaşandı. Sağlık raporunun hastane arşivinde bulunamaması, başvurucunun farklı vergi işlemlerine karşı yargı yoluna başvurmasına neden oldu.

İkinci Raporda Engel Oranı Yüzde 91 ÇıktıBaşvurucu, ilk sağlık raporunun doğrulanamaması üzerine aynı hastaneden yeni bir sağlık kurulu raporu aldı.8 Mayıs 2019 tarihli ikinci raporda engellilik oranı yüzde 91 olarak belirlendi. Böylece başvurucunun 2016 ve 2019 yıllarında aldığı iki sağlık kurulu raporunda da engellilik oranı yüzde 90 ve üzerinde gösterildi.

Ancak yeni raporun alınması, vergi idaresiyle yaşanan uyuşmazlıkların tamamının başvurucu lehine sonuçlanmasını sağlamadı. Aynı Raporlar, Farklı Mahkeme KararlarıBaşvurucu, adına gerçekleştirilen vergi tahakkuklarına karşı ayrı davalar açtı.

ÖTV tahakkukuna ilişkin davayı inceleyen Diyarbakır Vergi Mahkemesi, 2016 tarihli sağlık kurulu raporunun hastane arşivinde ve Ulusal Veri Bankası kayıtlarında bulunamamasını dikkate aldı. Mahkeme, 2019 yılında alınan yeni sağlık raporunun geçmiş tarihli araç alımında kullanılan raporun yerine geçemeyeceğini değerlendirerek davanın reddine karar verdi.

Bu karar, istinaf incelemesinde de hukuka uygun bulundu. Buna karşılık MTV tahakkukuna karşı açılan davayı inceleyen İstanbul 1. Vergi Mahkemesi, başvurucunun sağlık raporlarını farklı biçimde değerlendirdi. Mahkeme, başvurucunun engellilik durumuna ilişkin belgeleri dikkate alarak motorlu taşıtlar vergisi istisnasından yararlanma koşullarını taşıdığı sonucuna ulaştı.

Böylece aynı kişinin sağlık raporlarıyla bağlantılı vergi uyuşmazlıklarında farklı yargısal değerlendirmeler ortaya çıktı. Anayasa Mahkemesinden Ders Gibi KararBaşvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, 18 Haziran 2026 tarihinde verdiği kararda yargılama sürecinin hakkaniyete uygun yürütülüp yürütülmediğini değerlendirdi.

Yüksek Mahkeme, 2016 tarihli sağlık raporunun hastane arşivinde bulunamamasının yanı sıra, başvurucunun daha sonra sunduğu belgelerin de dikkate alınması gerektiği üzerinde durdu. Özellikle 2019 yılında aynı hastaneden alınan ve yüzde 91 engellilik oranını gösteren ikinci rapor, başvurucunun iddialarının değerlendirilmesi açısından önem taşıdı.

Anayasa Mahkemesi, ilk raporun hastane kayıtlarında bulunamamasında başvurucuya yüklenebilecek bir kusurun ortaya konulmadığını da dikkate aldı. Başvurucunun sunduğu belgeler, farklı mahkemelerin değerlendirmeleri ve uyuşmazlığın bütün koşulları birlikte ele alındığında, ÖTV davasındaki yargılamanın hakkaniyete uygun yürütülmediği sonucuna ulaşıldı.

AYM, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Yeniden Yargılama YapılacakAnayasa Mahkemesi, tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının giderilmesi amacıyla yeniden yargılama yapılmasına karar verdi.

Bu kapsamda kararın bir örneğinin ilgili dosyalar yönünden Diyarbakır Vergi Mahkemesine gönderilmesine hükmedildi. Başvurucunun manevi tazminat talebi ise reddedildi. Bununla birlikte 975,20 TL harç ve 40 bin TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40 bin 975,20 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verildi.

Yargılama giderlerinin, kararın tebliğinden sonra başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına müracaat ettiği tarihten itibaren dört ay içinde ödenmesi kararlaştırıldı. Balıkesir'deki Engelli Vatandaşları da İlgilendiriyorResmî Gazete'de yayımlanan karar, Balıkesir'de ve Türkiye'nin diğer illerinde engelli sağlık kurulu raporları nedeniyle vergi uyuşmazlığı yaşayan vatandaşlar açısından da dikkat çekici bir hukuki örnek oluşturuyor.

Özellikle engelli araçlarında ÖTV istisnasından yararlanmak isteyen vatandaşlar için sağlık kurulu raporları, başvuru sürecinin temel belgeleri arasında bulunuyor. Hastane kayıtlarında bir raporun bulunamaması, raporun doğrulanamaması veya farklı tarihlerde düzenlenen raporların değerlendirilmesi gibi durumlar, vergi işlemlerinde uyuşmazlığa yol açabiliyor.

AYM'nin kararı, bu tür davalarda yalnızca arşiv kayıtlarının değil, başvurucunun sunduğu diğer belgelerin ve olayın bütün koşullarının değerlendirilmesinin önemini ortaya koyuyor. Balıkesir'de benzer bir durumla karşılaşan vatandaşlar açısından da karar, sağlık raporlarına ilişkin belgelerin yargılama sürecindeki önemine dikkat çekiyor.

Ancak kararın kapsamı konusunda önemli bir ayrıntı bulunuyor. Anayasa Mahkemesi, engelli vatandaşlara yeni bir vergi muafiyeti tanımadı ve mevcut vergi tahakkuklarını doğrudan iptal etmedi. Yüksek Mahkeme, somut başvuruda adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini belirleyerek yeniden yargılama yapılmasını istedi.

Bu nedenle karar, bütün engelli araçlarına otomatik vergi istisnası sağlandığı anlamına gelmiyor. Karar 4 Kasım 2026 Tarihli Resmî Gazete'deAnayasa Mahkemesinin 2021/42538 başvuru numaralı Emine Baykara kararı, 18 Haziran 2026 tarihinde oy birliğiyle alındı.

Karar, 4 Kasım 2026 Çarşamba günü yayımlanan 33420 sayılı Resmî Gazete'de kamuoyuna duyuruldu. Yüksek Mahkemenin bu kararı, engelli sağlık kurulu raporlarıyla bağlantılı vergi uyuşmazlıklarında belgelerin bütünlük içinde değerlendirilmesi ve yargılama sürecinde hakkaniyetin gözetilmesi bakımından önemli bir hukuki örnek oluşturdu.