Türkiye Antalya'da COP31'e hazırlanıyor: Çevre savunucuları seslerini nasıl duyuracak?

Antalya'da COP31 için son hazırlıklar sürüyor. Şirketler iklim çözümlerini tanıtmaya, çevre savunucuları ise alternatif zirve ve yürüyüşle taleplerini duyurmaya hazırlanıyor.

Google'da DW'yi tercih edin Çevre örgütleri, iklime zararlı faaliyetlerini artıran şirketlerin COP31 gibi, iklimi korumaya yönelik küresel tedbir ve uzlaşıların arandığı zirve ve panellerde destekçi olarak yer almasını çelişkili buluyor Fotoğraf: Greenpeace Reklam " Antalya yolcusu kalmasın!" İklimi Değil Sistemi Değiştir Platformu'nun çağrısı, tatil için değil. Platform, 9-20 Kasım'da Antalya'da yapılacak Birleşmiş Milletler (BM) İklim Konferansı COP31 sırasında düzenlenecek alternatif zirveye ve iklim yürüyüşüne katılacaklar için ücretsiz otobüsler kaldıracağını duyurdu.

COP31'de şirketler iklim çözümlerini tanıtmaya hazırlanırken çevre savunucuları da aynı şirketlerden bazılarına yönelik itirazlarını Antalya'ya taşıyacak. Kömür madenciliği, taş ocakları ve kıyı yapılaşması nedeniyle protestolara konu olan şirketler, zirvenin ortakları ve destekçileri arasında bulunuyor.

Hazırlıklar sürerken İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, konferans boyunca güvenlik önlemleri kapsamında 26 bin personelin görev yapacağını açıkladı. Hak örgütleri ise konuşma, haber yapma ve barışçıl protesto hakları için de güvence istiyor.

Çiftçi'nin 22 Ekim'deki açıklamasına göre Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlik personelinin görev alacağı güvenlik planlaması, havalimanından otellere ve konferans alanına kadar uzanıyor.

Antalya Valiliğinin 21 Ekim tarihli duyurusunda, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin önceden izin alınmadan düzenlenebileceği belirtiliyor. Ancak bildirim usulüne, toplantı yerlerine ve güzergah hükümlerine uyulması isteniyor.

Yabancıların gösteri düzenlemesi izne bağlı. COP31 sürecinde bu yetki Antalya Valiliğinde. Topluluğa hitap edecek veya pankart taşıyacak yabancılar için en az 48 saat önce bildirim yapılması gerekiyor. Elektronik ön başvuru, resmi bildirim veya izin başvurusunun yerine geçmiyor.

Resmi müzakerelerin yapılacağı Mavi Bölge'ye yalnızca kayıtlı katılımcılar girebilecek. Bu alan BM güvenlik biriminin kontrolünde olacak. Yeşil Bölge ve dışındaki güvenlik faaliyetlerini Türk makamları yürütecek.

Yeşil Bölge kamuoyuna açık olarak tanıtılıyor. Ancak ziyaretçi kaydı öngörülüyor ve erişim koşulları etkinliğe göre değişebiliyor.

Uluslararası Af Örgütünün Brezilya, Türkiye ve Avustralya direktörleri, 29 Ekim'deki ortak yazılarında özgürlüklerin Mavi Bölge dışında da korunmasını istedi. Ev sahipliği anlaşmasının katılımcılardan Türkiye'nin "iç işlerine" karışmamalarını isteyen hükmünün gazeteciler ve aktivistler üzerinde caydırıcı etki yaratabileceğini belirttiler.

İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) de 13 Ekim'de yayımladığı raporda COP31 öncesinde Türkiye'de çevre savunucularına yönelik baskılara dikkat çekmişti. Örgüt, gözaltıları, soruşturmaları, para cezalarını ve gazetecilerin çevre protestolarını görüntülemesine yönelik engellemeleri aktarmıştı.

Yeşil Bölge'de sergiler, kurum stantları, teknoloji tanıtımları ve girişim alanları planlanıyor. Resmi site, şirketleri projelerini ve çözümlerini sunmaya çağırıyor.

Destekçi listesinde enerji, çimento, inşaat ve gayrimenkul şirketlerinin yanı sıra bankalar ve teknoloji firmaları bulunuyor. Çevre örgütlerinin eleştirileri özellikle Cengiz Holding, Limak, IC Holding, Rönesans Holding ve Sinpaş gibi şirketlerin zirvedeki rolüne odaklanıyor.

Resmi sitenin "önizleme" programında Rönesans Holding, "Sağlık Altyapısında İklim Dayanıklılığı ve Uyum" başlıklı oturumda yer alıyor.

Cengiz Holding, resmi listede "Sürdürülebilir Dönüşüm Ortağı" olarak tanıtılıyor. Şirketin projeleri, Cerattepe'deki madencilikten İkizdere'deki taş ocağına kadar farklı çevre protestolarına konu olmuştu.

Greenpeace Türkiye, 26 Ekim'de Karabiga'daki CENAL kömürlü termik santrali yakınında "Antalya'da İklim Zirvesi, Çanakkale'de Yeni Kömür Termik Santrali" pankartı açtı. Örgüt, Cengiz Holding'in ek ünite planıyla COP31 ortaklığı arasında çelişki bulunduğunu savunuyor.

Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP), "Doğayı tahrip eden şirketler COP31 İklim Zirvesi'nin destekçisi olamaz" diyerek, "Akbelen'de kesilen ağaçların, yok edilen yaşam alanlarının ve kömür uğruna feda edilen ekosistemlerin üzeri COP31 sponsorluğu ile örtülemez" açıklamasını yaptı.

Kent Politikaları Derneği ve Halkların İklim Zirvesi Türkiye, Marmaris Kızılbük'teki otel ve devremülk projesini gündeme getirerek Sinpaş'ın destekçi unvanının kaldırılmasını istedi. Açıklamada şirketin "iklim destekçisi" olarak sunulması "yeşil aklama" olarak nitelendirildi.

Sıfır Atık Vakfının COP31 platformunda atık yönetimi, kaynakların yeniden kullanılması, su ve gıda güvenliği öne çıkıyor. Program önizlemesinde vakıf adına gıda kaybı, geri dönüşüm ve temiz enerji teknolojilerinin atıklarına ilişkin oturumlar listeleniyor.

Halkların İklim Zirvesi, 14 Kasım'da planlanan yürüyüş ve mitingle başlayacak. Toplantılar 15-18 Kasım'da Mimar Sinan Kongre Merkezi'nde sürecek. Organizatörlere göre yaklaşık 150 etkinlikte 32 ülkeden konuşmacı yer alacak.

Doğa hakları, fosil yakıtlardan çıkış, enerji demokrasisi, barış ve gıda egemenliği tartışılacak. Sendikaların 12-14 Kasım'daki Emek Meclisinde işçi hakları ve enerji yoksulluğu ele alınacak.

Greenpeace'in "Zirveye Taşı" kampanyası da yeni kömür projelerinin durdurulması ve plastik atık ithalatının yasaklanması için imza topluyor. Örgüt, yeni kömürlü santral yapılmayacağı taahhüdünü ve kömür emekçilerini geride bırakmayan bir çıkış tarihi açıklanmasını istiyor.

Kampanya, plastik atık ithalatının Türkiye'nin "Sıfır Atık" hedefiyle çeliştiğini savunarak resmi zirvenin önceliklerinden birini atık politikası üzerinden tartışmaya açıyor.

Yerel gruplar da hazırlık yapıyor. Ekim ayında sekiz ilden 22 doğa hakları savunucusunu buluşturan Marmara Yan Yana toplantısının çıktılarının COP31'de SGP Konsorsiyum Pavilyonu'nda sunulması planlanıyor. Katılımcılar, yerel mücadeleleri kalıcı bir dayanışma ağıyla birbirine bağlamayı hedefliyor.

Sokak gösterileri, resmi müzakerelere katılamayan kişilerin de taleplerini duyurabildiği bir alan oluşturuyor. Önceki COP'larda eylemler yalnızca iklim hedeflerine odaklanmadı. Yerli halkların toprak hakları, tutuklu hak savunucuları ve savaşlar da protestoların gündemine girdi.

Dubai'deki COP28'de, 9 Aralık 2023'te yaklaşık 500 kişi iklim adaleti ve Gazze'de ateşkes talebiyle gösteri yaptı. Ancak yürüyüş BM kontrolündeki Mavi Bölge'nin dışına çıkamadı. Tutuklu hak savunucuları için düzenlenen başka bir eylemde ise aktivistlerin isimlerini taşıyan dövizlere sınırlama getirildi.

Bakü'deki COP29'da, 16 Kasım 2024'te yüzlerce aktivist konferans salonlarından birinin önünde insan zinciri oluşturdu. Daha fazla iklim finansmanı isteyen göstericilerden bazıları ağızlarını "Susturuldu" yazılı bantlarla kapattı. Katılımcılar parmaklarını şıklatarak ve sloganlarını mırıldanarak sessiz protesto yaptı.

Brezilya'nın Belém kentindeki COP30'da ise 15 Kasım 2025'te binlerce kişi sokaklara çıktı. Bir gün önce yaklaşık 100 yerli protestocu konferansın ana girişini 90 dakika boyunca kapatmıştı. Associated Press'e göre barışçıl eylem, konferans başkanıyla görüşmenin ardından sona erdi.

Antalya'da da çevre savunucuları taleplerini konferans salonlarının dışına taşımak istiyor. Antalya Emek ve Demokrasi Güçlerinin çağrısına göre katılımcılar 14 Kasım saat 13.00'te Aydın Kanza Parkı'nda buluşacak. Yürüyüşün ardından Cumhuriyet Meydanı'nda miting düzenlenmesi planlanıyor.