Mélenchon'dan 2027 manifestosu: Zenginlere vergi, kamulaştırma ve ekolojik cumhuriyet

Fransa'da sol hareketin önemli temsilcilerinden Boyun Eğmeyen Fransa (La France insoumise – LFI), 2027 cumhurbaşkanlığı seçimleri için hazırladığı yeni siyasi programını kamuoyuna sundu.

Jean-Luc Mélenchon'un liderliğindeki hareketin Ortak Gelecek (L'Avenir en commun) adını taşıyan programının beşinci baskısı, 6 Kasım'da yayımlandı. Mélenchon, 1069 maddeden oluşan programı 7 Kasım Cumartesi günü Paris yakınlarındaki Le Bourget'de düzenlenecek büyük toplantıda tanıtacak.

LFI'nin açıklamasına göre bildirgede 238 yeni öneri bulunurken 118 öneri de yeniden düzenlendi. Hazırlık sürecinde sendikalar, sivil toplum kuruluşları ve uzmanlarla görüşmeler yapıldı; yurttaşlardan gelen 24 bin katkı değerlendirildi.

Program, yalnızca bir seçim vaatleri listesi olarak değil, Fransa'nın ekonomik ve siyasal yapısını yeniden düzenlemeyi amaçlayan kapsamlı bir dönüşüm projesi olarak sunuluyor.

Mélenchon: Bireyciliğe karşı kolektivizm

Mélenchon, programın girişinde 2027 seçimlerini iki farklı toplum anlayışının karşı karşıya geleceği tarihsel bir mücadele olarak tanımlıyor.

Bir tarafta bireysel çıkarları ve üstünlük ilişkilerini öne çıkaran, kendi ifadesiyle "üstünlükçülük"; diğer tarafta dayanışmayı, ortak mülkiyeti ve toplumsal işbirliğini savunan "kolektivizm" bulunuyor.

Mélenchon, 1789 Fransız Devrimi'nin ve Nazizme karşı direnişin mirasına göndermeler yaparak toplumsal dayanışmayı yeniden siyasal yaşamın merkezine yerleştirmeyi hedefliyor.

Programın koordinatörlerinden LFI Milletvekili Clémence Guetté, verdiği bir röportajda önerdikleri kolektivizmin sosyalist düşünce ile ekolojik yaklaşımın birleşiminden doğduğunu belirtti.

Guetté'ye göre su, hava, toprak ve ormanlar gibi insanlığın ortak varlıklarının piyasa ilişkilerine tabi tutulması, ekolojik kriz koşullarında sürdürülebilir değil.

LFI'nin yaklaşımı, özel mülkiyetin bütünüyle kaldırılmasını değil, toplumun yaşaması açısından vazgeçilmez kaynakların korunmasında kamu yararının özel mülkiyet haklarının üzerinde tutulmasını öngörüyor.

Ekonomide köklü değişim: Zenginlere vergi, stratejik sektörlerde kamu mülkiyeti

Yeni bildirgenin en dikkat çekici bölümlerinden birini ekonomi politikaları oluşturuyor.

Mélenchon, Fransa'nın mevcut ekonomik düzeninin köklü biçimde değiştirilmesi gerektiğini savunurken çözümü servetin yeniden dağıtılmasında, üretimin kamusal ihtiyaçlara göre planlanmasında ve stratejik sektörlerde devletin rolünün artırılmasında görüyor.

Bu doğrultuda program, geçmiş yıllarda gerçekleştirilen özelleştirmelerin geri alınmasını öngörüyor. Havaalanları, otoyollar ve Fransız ulusal piyangosu Française des Jeux, bu kapsamda adı geçen kuruluşlar arasında bulunuyor.

İlaç, ulaşım, bankacılık, sigortacılık, enerji, savunma sanayisi, madencilik ve uydu teknolojileri gibi alanlarda kamu kuruluşlarının güçlendirilmesi veya yeni kamusal yapılar oluşturulması hedefleniyor.

Devlete, kamu yararı açısından stratejik öneme sahip fabrika ve işletmelere el koyabilme yetkisinin etkin biçimde kullanılması da öneriler arasında.

Programda üretimin yeniden Fransa'ya taşınması için özel bir kamu kurumu oluşturulması ve ülkenin temel ihtiyaçlarını karşılayan sanayi kollarının geliştirilmesi planlanıyor.

Vergi politikalarında ise yüksek servet sahipleri ve büyük şirketler hedef alınıyor.

LFI, milyarderlerin servetini vergilendirmeyi amaçlayan Zucman vergisinin uygulanmasını, kaldırılan servet vergisinin (ISF) geri getirilmesini ve kurumlar vergisinin artırılmasını istiyor.

LFI Milletvekili Clémence Guetté, bu yaklaşımı yüksek gelir ve servet gruplarına yönelik kapsamlı bir vergi değişikliği olarak tanımlıyor.

LFI'nin 2027 yılı için hazırladığı karşı bütçeye göre yeni vergiler ve düzenlemelerden yaklaşık 100 milyar avro gelir elde edilmesi, 80 milyar avroluk yeni kamu harcaması yapılması ve kalan 20 milyar avronun bütçe açığını azaltmak için kullanılması öngörülüyor.

Guetté, mali piyasaların böyle bir ekonomi programını olumlu karşılamayabileceğinin farkında olduklarını ancak Macron döneminin arz yönlü politikalarından farklı olarak iç talebi, ücretleri ve kamu yatırımlarını güçlendirmeyi amaçladıklarını söyledi.

Asgari ücret 1700 avro, emeklilik yaşı 60

Bildirgenin sosyal politika bölümünde işçi ve emekçilerin gelirlerinin artırılması, güvencesiz istihdamın sınırlandırılması ve sosyal güvenlik haklarının genişletilmesi dikkat çekiyor.

Mélenchon'un başlıca vaatlerinden biri, aylık net asgari ücretin 1700 avroya yükseltilmesi.

Ayrıca kamu çalışanlarının maaş hesaplamasında kullanılan gösterge puanının yüzde 10 artırılması ve sosyal yardımların iyileştirilmesi öngörülüyor.

İş güvencesini artırmayı hedefleyen düzenlemeler kapsamında küçük ve orta ölçekli işletmelerde güvencesiz sözleşmelerin toplam istihdamın yüzde 10'unu, büyük işletmelerde ise yüzde 5'ini aşmaması hedefleniyor.

Çalışanlara, faaliyetini sonlandırma riski bulunan işletmelerini kooperatif biçiminde devralma hakkı verilmesi de programda yer alıyor. İş yeri temsil organlarına ise toplu işten çıkarma planlarını geçici olarak durdurabilme yetkisi tanınması öneriliyor.

Emeklilik sistemi konusunda Macron döneminde yapılan reformların geri alınması planlanıyor.

LFI, iktidara gelmesi durumunda ilk aşamada emeklilik yaşını 64'ten 62'ye düşürmeyi, ardından 40 yıl prim ödeyenler için emeklilik yaşını kademeli biçimde 60'a indirmeyi hedefliyor.

Bu süreçte ağır işlerde çalışanlara, çalışma yaşamına erken başlayanlara ve kesintili iş yaşamı nedeniyle emeklilik hakkına erişmekte zorlananlara öncelik verilmesi öngörülüyor.

Yoksulluğu ortadan kaldırma ve kapsamlı sosyal güvenlik hedefi

LFI'nin sosyal politikalarının merkezinde yoksulluğun ortadan kaldırılması bulunuyor.

Programda, herkesin gelirini en azından yoksulluk sınırına ulaştırmayı amaçlayan bir gelir güvencesi sistemi öneriliyor. Metinde tek kişi için aylık 1337 avroluk yoksulluk sınırı esas alınıyor.

Macron döneminde işsizlik sigortasında yapılan hak daraltıcı düzenlemelerin kaldırılması da hedefler arasında.

Sağlık alanında ise hastaların hizmet alırken ek ödeme yapmak zorunda kalmadığı, giderlerin sosyal güvenlik sistemi tarafından bütünüyle karşılandığı kapsamlı bir model savunuluyor.

LFI, çocuk bakımından yaşlıların desteklenmesine, engelli haklarından sosyal hizmetlere kadar temel ihtiyaçların piyasa koşullarına bırakılmaması gerektiği görüşünde.

Bu kapsamda sosyal ve dayanışma ekonomisine dayalı kooperatiflerin kamu ihalelerine erişiminin kolaylaştırılması ve bazı temel hizmetlerde kâr amacı gütmeyen yapıların öncelikli hale getirilmesi planlanıyor.

Ekolojik cumhuriyet: Doğanın sınırları anayasal ilke olacak

Bildirgenin önceki baskılardan ayrılan yönlerinden biri, ekolojik dönüşümün programın merkezine yerleştirilmesi.

Mélenchon, Fransa'nın ekonomik ve siyasal kurumlarını ekolojik sınırlar doğrultusunda yeniden yapılandırmayı savunuyor.

Bu yaklaşımın temelinde, doğadan onun kendisini yenileyebileceğinden daha fazla kaynak alınmaması ilkesi bulunuyor.

LFI, "yeşil kural" olarak adlandırılan bu ilkenin anayasaya yazılmasını istiyor.

Programda sera gazı emisyonlarının 2030'a kadar yüzde 65 azaltılması, ekolojik planlamadan sorumlu bir konsey oluşturulması ve çevreye ciddi zarar verebilecek büyük projelere yönelik moratoryum uygulanması öneriliyor.

Fransa'nın denizaşırı bölgelerinin ise yenilenebilir enerji, gıda bağımsızlığı, biyolojik çeşitlilik ve yerel üretim açısından öncü alanlar haline getirilmesi hedefleniyor.

Programın koordinatörlerinden LFI Milletvekili Clémence Guetté ise, programın ekolojiyle başlamasının nedenini iklim krizinin aciliyetiyle açıklıyor. Yeni anayasanın hazırlanmasını beklemeden enerji, tarım, ulaşım ve konut politikalarında dönüşümün başlatılması gerektiğini vurguluyor.

Beşinci Cumhuriyet yerine Altıncı Cumhuriyet

Ekonomik dönüşüm önerileri, Fransa'nın mevcut siyasal sistemini değiştirmeyi amaçlayan anayasal reformlarla tamamlanıyor.

Bu doğrultuda yeni bir kurucu meclis oluşturulması, yurttaş girişimiyle referandum düzenlenmesi ve seçmen yaşının 16'ya indirilmesi öneriliyor.

Kurucu meclisin oluşturulması için anayasanın 11. maddesindeki referandum yolunun kullanılması ise Fransa'da hukuki tartışmalara konu oluyor.

Guetté, Senatonun mevcut anayasal değişiklik usulünü engelleyebileceğini savunurken LFI'nin amacının siyasal karar alma yetkisini halka geri vermek olduğunu belirtiyor.

Programda ayrıca kamu eğitim sisteminin güçlendirilmesi ve üniversitelere girişte kullanılan Parcoursup sisteminin kaldırılması bulunuyor.

Guetté, beş yılda 40 bin yeni kadrolu eğitim personeli istihdam edilmesini ve üniversitelerde 250 bin yeni kontenjan açılmasını hedeflediklerini açıkladı.

Yapay zekâya kamu denetimi

LFI, teknolojik gelişmenin yarattığı ekonomik ve toplumsal dönüşüme de programında yer veriyor.

Guetté, yapay zekânın çalışanların yerini almak veya iş gücü üzerindeki denetimi artırmak için kullanılmasına karşı sendikalara yeni yetkiler verilmesini savunuyor.

Buna göre sendikalar, yapay zekâ sistemlerinin mesleklerde yaygınlaştırılmasından önce teknolojinin çalışanları desteklemek için mi yoksa onların yerini almak için mi kullanılacağını değerlendirebilecek.

Programda dijital teknolojilerin büyük şirketlerin kontrolünden çıkarılarak kamusal düzenlemelere tabi tutulması, kişisel verilerin korunması ve yüksek enerji tüketen veri merkezi projelerinin denetlenmesi de yer alıyor.

Avrupa Birliği'ne itaatsizlik, ancak birlikten çıkış yok

LFI'nin 2027 programında Avrupa Birliği'nin mevcut ekonomik ve mali kurallarına yönelik eleştiriler de korunuyor.

Hareket, Avrupa Birliği anlaşmalarının Fransa'da uygulanmasını planladığı sosyal ve ekolojik politikaları engellemesi durumunda bu kurallara uymamayı göze alacağını bildiriyor.

Özellikle serbest ticaret anlaşmaları ve kamu harcamalarını sınırlayan bütçe kuralları, LFI'nin itiraz ettiği başlıklar arasında.

Guetté, Avrupa'nın mevcut yapısının değişmesi için yalnızca müzakerelerin yeterli olmayacağını, gerektiğinde tek taraflı kararlar alınması gerektiğini savunuyor.

Bununla birlikte LFI, Avrupa Birliği'nden ayrılmayı hedeflemediğinin altını çiziyor. Hareketin amacı, Avrupa bütünleşmesini halkların egemenliği ve toplumsal ihtiyaçlar temelinde yeniden şekillendirmek.

Ukrayna'da müzakere, Gazze'de Filistinlilerin hakları

Dış politika başlıklarında Gazze'deki savaş ve Ukrayna'daki çatışmalar öne çıkıyor.

Guetté, Ukrayna savaşının başlamasından Rusya'yı sorumlu tuttuklarını ancak savaşın çözümünde yalnızca askerî yöntemlere dayanılmasına karşı olduklarını ifade etti.

LFI, Ukrayna'ya desteğin sürdürülmesiyle birlikte Fransa'nın diplomatik müzakerelerde yeniden etkin rol üstlenmesi gerektiğini savunuyor.

Guetté, savaşın sona erdirilmesi için Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le de görüşülmesi gerektiğini belirtiyor.

Gazze konusunda ise LFI, Filistinlilerin haklarının korunmasını ve uluslararası hukukun uygulanmasını dış politika öncelikleri arasında gösteriyor.

Hareket, Trump yönetiminin politikalarını, Gazze'deki gelişmeleri ve Avrupa'da savaşın geri dönüşünü kendi tanımladığı üstünlükçü siyaset anlayışının farklı görünümleri olarak değerlendiriyor.

2027 seçimlerinde iki farklı toplum anlayışı

LFI'nin yeni bildirgesi, ekonomik eşitsizlik, iklim krizi ve uluslararası çatışmaları birbirinden bağımsız sorunlar olarak değil, mevcut ekonomik ve siyasal düzenin birbirini besleyen krizleri olarak ele alıyor.

Programın temel yaklaşımı, üretimin ve toplumsal kaynakların piyasanın kârlılık beklentileri yerine kamusal ihtiyaçlar doğrultusunda düzenlenmesi.

Ancak programın öngördüğü kapsamlı vergi değişikliklerinin, kamu mülkiyetinin genişletilmesinin ve Avrupa Birliği kurallarıyla çatışabilecek düzenlemelerin nasıl uygulanacağı, Fransa'daki seçim tartışmalarının önemli başlıklarından biri olacak.

Mélenchon ve Boyun Eğmeyen Fransa, 2027 seçimlerine bu çerçevede yalnızca hükümet değişikliği değil, ekonomik düzen ve siyasal kurumlarda köklü dönüşüm hedefiyle hazırlanıyor.