Cumhuriyet tarihinin gazete manşetlerini topladı: Yılların arşivi kitaba dönüştü

Aydın'da yaşayan emekli öğretmen ve araştırmacı-yazar Musa İlhan, yıllar boyunca topladığı gazete sayfalarını, tarihi belgeleri ve fotoğrafları kitaplaştırarak geçmişi gelecek kuşaklara aktarıyor. Cumhuriyet döneminde 1929-2007 yılları arasında yayımlanan gazeteleri bir araya getirdiği çalışmasıyla dikkat çeken İlhan'ın arşivinde Milli Mücadele dönemine ait 8 bin 500 sayfalık yazılı belge ve yaklaşık bin tarihi fotoğraf bulunuyor.

Aydın'da düzenlenen 3. Kitap Fuarı, farklı alanlarda eserler veren yazarları okuyucularla buluştururken, fuarın dikkat çeken isimlerinden biri de emekli öğretmen Musa İlhan oldu. Ömrünü okumaya, araştırmaya ve yazmaya adayan İlhan, özellikle Aydın'ın tarihi, Milli Mücadele dönemi ve Cumhuriyet'in kuruluş yıllarına ilişkin çalışmalarıyla geçmişin izlerini bugüne taşıyor.

Yıllar içerisinde oluşturduğu arşivini kitaplara dönüştüren İlhan, eski gazetelerin sayfalarını da bir araya getirerek Türkiye'nin yakın tarihini dönemin manşetleri üzerinden anlatıyor.

İlhan'ın fuarda tanıttığı çalışmalar arasında en dikkat çekici eserlerden biri, Cumhuriyet Dönemi Gazeteleri (1929-2007) adlı kitabı oldu. 1929 yılından 2007 yılına kadar yayımlanan gazetelerin bir araya getirildiği eserde, Türkiye'nin farklı dönemlerinde yaşanan önemli gelişmeler dönemin gazete sayfaları ve manşetleriyle okuyucuya sunuluyor.

Yalnızca yazılı anlatımlarla değil, geçmişin haber dilini, gündemini ve toplumsal atmosferini de gözler önüne seriyor.

Gazetelerin bir dönemin hafızasını taşıdığını belirten İlhan, bu çalışmayla yıllar önce yayımlanmış haberlerin ve manşetlerin unutulmamasını, gelecek kuşakların da geçmişte yaşananları o günün yayınları üzerinden inceleyebilmesini amaçlıyor. Kitabın bir üniversite akademisyeni tarafından Yakın Çağ Tarihi alanında kaynak olarak kullanılmak üzere alındığını anlatan İlhan, çalışmalarının akademik araştırmalara da katkı sunmasından memnuniyet duyduğunu ifade etti.

İlhan'ın gazete arşivi yalnızca Cumhuriyet dönemiyle sınırlı değil. Kurtuluş Savaşı yıllarında yayımlanan İstiklal Harbi gazetelerini de derleyerek kitaplaştıran yazar, dönemin basınında yer alan haberleri günümüz okuyucusuyla buluşturuyor.

Osmanlıca belgelerin günümüz Türkçesine aktarılmasına dayanan araştırmaları da çalışmalarının önemli bir bölümünü oluşturuyor.

Tarih araştırmalarını uzun yıllardır sürdüren İlhan'ın Milli Mücadele dönemine ilişkin yaklaşık 8 bin 500 sayfalık yazılı belge arşivi bulunuyor. Bunun yanı sıra Balkan Savaşları, mübadele, Atatürk, Çanakkale, Mehmet Akif Ersoy ve Kıbrıs konularını kapsayan yaklaşık bin fotoğraflık koleksiyona sahip.

Bu arşivden yararlanarak çeşitli fotoğraf sergileri de hazırlayan İlhan, tarihi yalnızca kitaplarda bırakmayıp görseller aracılığıyla da toplumla buluşturuyor.

Araştırmalarında Ankara'daki TBMM Kütüphanesi ve Milli Kütüphane arşivlerinden de yararlanan İlhan, eski gazete ve belgeleri inceleyerek geçmişin izlerini sürüyor. Özellikle Aydın ve Ege Bölgesi'nde Milli Mücadele yıllarında yaşanan olaylara yoğunlaşan yazar, bölgenin tarihinin unutulmaması gerektiğini düşünüyor.

1954 yılında Aydın'da dünyaya gelen Musa İlhan, uzun yıllar eğitimcilik ve okul yöneticiliği yaptıktan sonra 2003 yılında emekli oldu. Çocukluğundan itibaren kitaplara ilgi duyduğunu belirten İlhan, Yörük bir aileden geldiğini ve Milli Mücadele dönemine ilişkin anlatılarla büyüdüğünü söyledi.

Dedesi üzerinden de o yıllara dair hikayeler dinlediğini belirten İlhan, özellikle Aydın'da yaşanan işgal ve katliamların tarih araştırmalarına yönelmesinde etkili olduğunu dile getirdi.

Köşk'te yaşanan olaylar, Köşk Camisi'nde yaşanan katliam ve Karatepe baskını gibi bölgenin hafızasında yer eden acı olayları araştırdığını anlatan İlhan, bu tarihsel süreçlerin gelecek nesillere aktarılması gerektiğine önemle dikkat çekti.

Eğitimcilik hayatının ardından medya ve yayıncılık alanında da çalışmalarını sürdüren İlhan, 14 yıl boyunca AYTV'de siyaset ağırlıklı Mercek programını hazırlayıp sundu. Programlarında dönemin önemli siyasetçilerini, devlet insanlarını ve toplum önderlerini konuk etti.

Merhum Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş da programında ağırladığı isimler arasında yer aldı. Ayrıca sekiz yıl boyunca haftalık Aydın Mercek gazetesini yayımladı.

Bugüne kadar sekiz kitap yayımladığını belirten İlhan, bazı eserlerinin birden fazla baskı yaptığını, bir kitabının 10'uncu baskıya ulaştığını söyledi. Kitaplarının toplamda yaklaşık 650 bin haneye ulaştığını ifade eden İlhan, iki eserinin ortaokul ve liselerde öğretmenler tarafından kaynakça olarak kullanıldığını da aktardı.

Yazma ve araştırma çalışmalarını sürdürdüğünü belirten İlhan, yeni eserler hazırlamaya devam ediyor.

Gençlerin kitap okuma alışkanlıklarının azaldığını düşündüğünü belirten İlhan, cep telefonu ve sosyal medya kullanımının bu konuda etkili olduğunu söyledi. Ancak gençleri suçlamak yerine onları okumaya yönlendirecek ailelere, öğretmenlere ve eğitimcilere görev düştüğünü vurguladı.

Türkiye'nin kolay kazanılmış bir ülke olmadığını ifade eden İlhan, Atatürk ve silah arkadaşlarının büyük mücadeleler vererek bu ülkeyi gelecek nesillere emanet ettiğini hatırlattı. Gençlerin ülkenin hangi şartlarda kurulduğunu ve geçmişte neler yaşandığını öğrenerek yetişmesi gerektiğini dile getirdi.

Aydın'da bir Kent Belleği Müzesi kurulmasını da arzuladığını belirten İlhan, kentin Milli Mücadele döneminde yaşadığı olayların gelecek kuşaklara aktarılması açısından böyle bir merkezin önemli olacağını söyledi.