Çek Dış Politikasında Babiş Dönemi:'İnyerle Euro-Atlantikçılık' mı, Stratejik Boşluk mu?

Düşünce kurulu analizinde Babiş hükümetlerinde Çek dış politikasının'inyerle Euro-Atlantikçilik' olarak tanımlandığı, mevcut Fiala-Pavel yönetiminin aktif ve değerler odaklı çizgisiyle keskin bir zıtlık oluşturduğu ortaya konuldu.

· 1 dk 2 Çek Dış Politikasında Babiş Dönemi:'İnyerle Euro-Atlantikçılık' mı, Stratejik Boşluk mu? Ma Xingrui rüşvet suçlamasıyla yargılanıyor: Suçlar 1990'lara dayanıyor Çekya'nın önceki Başbakan Andrej Babiş'in 2017-2021 dönemi yönetimini kapsayan kapsamlı bir dış politika analizi, o dönemdeki Çek dış politikasının yapısal olarak Batı ittifakı içinde kaldığını ancak bu bağlılığın bir stratejik vizyondan ziyade'inyerle Euro-Atlantikçilik' dinamikleriyle sürdürüldüğünü tespit ediyor.

EUROPEUM Enstitüsü ve uluslararası ilişkiler uzmanları tarafından hazırlanan değerlendirmede, Babiş döneminin'işçi bürokrat' pragmatizmi ile bugünkü yönetimin'değerler temelli' aktivasyonu karşılaştırılıyor.

Analiz, Babiş'in özel sektörden gelen'yönetici' profilinin dış politikaya yansımasında, AB ve NATO üyeliğinin birer'verimlilik aracı' olarak görüldüğünü, ideolojik bir hedef olarak görmediğini vurguluyor. Bu yaklaşım, Visegrad Grubu (V4) içinde Macaristan ve Polonya'nın çizgisine yakın, Brüksel'e karşı muhalefetçi bir pozisyon almaya itmiş; ancak 2019'dan itibaren Macaristan'ın otoriter sapması ve Polonya'nın PiS hükümetiyle yaşanan uyumsuzluklar, Çekya'yı V4 içinde de yalıtılmış bir konuma itmişti.

Göçmenlik pakti, Yeşil Mutabakat maliyetleri ve Kural Devleti mekanizmaları gibi dosyalarda Brüksel'e'hayır' demek, iç politikadaki seçmen tabanını koruma kaygısından öte bir stratejik derinlik kazanamamıştı.

Rapor, 2022 Şubat'ta Rusya'nın Ukrayna'ya tam ölçekli girişiminin, bu'inyerle' yapının çöküşünü hızlandırdığını kaydediyor. Babiş'in muhalefet lideri olduğu dönemde bile, Rusya'ya karşı ambivalan bir dil (enerji bağımlılığı,'barış müzakereleri' vurgusu) benimsendiği, ancak Petr Fiala başkanlığındaki koalisyon hükümetinin ve sonrasında Petr Pavel'in cumhurbaşkanlığının,'güvenlik temelli' bir AB ve NATO üyeliliğini merkeze alarak politikayı kökten değiştirdiği belirtiliyor.

Mevcut yönetim, Çekya'yı Doğu Flank'ın'en güvenilir aktörü' konumuna taşırken; Babiş mirası olan enerji bağımlılığı (özellikle Rosatom ve gaz sözleşmeleri) ve stratejik planlama eksikliği, hâlâ giderilmekte olan bir'borç' olarak tanımlanıyor.

Uzmanlar, Babiş döneminin bırakığı bu'stratejik boşluğun', şu anki hükümetin hem askeri yardımlar hem de AB kurumsal süreçlerindeki (örneğin Üyeler Konseyi başkanlığı hazırlıkları) liderlik rollerini üstlenmesiyle doldurulduğunu, ancak yapısal reformların (savunma harcamaları, yargı bağımsızlığı, medya özgürlüğü) sürdürülebilirliğinin iç istikrara bağlı kaldığını hatırlatıyor.