Ankara’nın sokak isimlerinde en çok hangi şehirlerin adı geçiyor?

Ankara’da bir sokak tabelasına bakıldığında yalnızca bulunduğunuz adresi değil, Türkiye’nin ve yakın coğrafyanın farklı noktalarını da görmek mümkün. İzmir, Sakarya ve Selanik gibi yer adları, özellikle başkentin merkezindeki cadde ve sokaklarda yıllardır yaşamaya devam ediyor.

ANKARA’NIN MERKEZİNDE ŞEHİR ADLARI DİKKAT ÇEKİYORŞehir adlarının en görünür örneklerinden biri Kızılay’daki İzmir Caddesi. Ankara’nın merkezindeki bu yol uzun yıllardır İzmir adını taşıyor. Kızılay çevresinde yalnızca Türkiye sınırları içindeki kentler değil, bugün başka ülkelerin sınırlarında bulunan tarihî şehirlerin adları da karşımıza çıkıyor.

Selanik Caddesi bunun en bilinen örneklerinden biri. Selanik ve İzmir adlarının Kızılay’ın kent hafızasında yer aldığı görülüyor. Ankara’daki yol adlarında coğrafi isimlerin kullanılması yalnızca şehirlerle de sınırlı değil.

Sakarya gibi hem şehir hem akarsu hem de Millî Mücadele tarihinin önemli bir olayını çağrıştıran adlarda, ismin hangi anlamıyla verildiğini birbirinden ayırmak gerekiyor. Örneğin Sakarya Caddesi adını yalnızca bugünkü Sakarya iline bağlamak, ilk isimlendirme kararına ulaşılmadan kesin bir sonuç olarak sunulamaz.

Benzer şekilde Anafartalar, Dumlupınar, Tuna ve Meriç gibi adlar da birer coğrafi yer adı olmakla birlikte savaş, nehir veya tarihî hafıza çağrışımları taşıyor. Akademik literatür de cadde isimlerinin yalnızca adres tarifinden ibaret olmadığını; geçmiş deneyimleri ve kent belleğini taşıyan unsurlar olduğunu ortaya koyuyor.

Türkiye’nin 24 şehri üzerinden yapılan şehirsel toponimi çalışmasında cadde adlarının Cumhuriyet, tarihî olaylar, önemli kişiler, yer-yön ve dostluk ilişkileri gibi farklı kategoriler altında şekillendiği belirtiliyor. 20 BİNDEN FAZLA CADDE VE SOKAKAnkara’daki yol ağı düşünüldüğünde karşılaştırmanın neden ayrı bir veri çalışması gerektirdiği daha net görülüyor.

Ankara’daki cadde ve sokak sayısının 20 binin üzerinde olduğu belirtiliyor. Kesin bir sayı sıralaması henüz kurulamayınca ortaya çıkan asıl ilginç soru da değişiyor: Ankara’nın sokaklarında neden Türkiye’nin ve eski Osmanlı coğrafyasının bu kadar çok yer adı bulunuyor?

Kent adlandırmaları üzerine yapılan çalışmalar, cadde ve sokak isimlerinin toplumsal hafızanın oluşturulmasında rol oynadığını gösteriyor. Ankara’nın başkent olarak yeniden şekillendiği Cumhuriyet döneminde de Millî Mücadele, Cumhuriyet değerleri, önemli kişiler ve farklı coğrafyalar kent haritasının isimlerine işlendi.

Bugün İzmir’den Selanik’e uzanan bu isimler Ankara’nın günlük adres sisteminin parçası olsa da aynı zamanda başkentin tarihini sokak tabelaları üzerinden okumaya imkân veren küçük birer kent hafızası kaydı niteliğinde.