Türklere Güvendiler 97-Kurt Kosswig

Türk zoolojisinin kurucusu olarak bilinen Kurt Kosswig 30 Ekim 1903’de Berlin’de dünyaya geldi. Berlin Schöneberg Hohenzollernschule'den 1922 yılında olgunluk sınavıyla mezun oldu. Berlin Üniversitesi’nde Felsefe, Doğa Bilimleri özellikle Zooloji ve Genetik ağırlıklı üniversite eğitiminden sonra Profesör Erwin Bauer’in danışmanlığında genetik doktorası yaparak Dr.

Phil. ünvanını 1 Nisan 1927 tarihinde aldı ve Münster Üniversitesi Zooloji Enstitüsü’nde asistan oldu. Bu Üniversitenin Felsefe ve Doğa Bilimleri Fakültesinde Şubat 1930 tarihinde Doçent oldu. Aynı yıl meslekdaşı Leonore Beschorner ile evlendi.

1 Nisan 1933 tarihinde başlamak üzere Braunschweig Teknik Yüksek Okulunda Genel Biyoloji ve Zooloji dalında Profesörlüğe atandı. Daha sonra da yapımı 1937 yılında tamamlanan Doğa Tarihi Müzesi’ne müdür oldu. Aynı yıl içinde Eğitim Bakanlığı tarafından “Yahudiler ve Katolikler ile olan ilişkileri” konusunda soruşturma geçirdi.

Kosswig eski dostlarından vazgeçmeyi reddetti. Bunun üzerine Başbakan Klagges, kendisine bu tutumunu onaylamadığını bildirerek meseleye bir çözüm bulunması talimatını verdi. Bunun hemen ardından Kosswig İstanbul’dan bir çağrı aldı ve bunu kabul etti.

Ancak kendisine izin vermeyi reddettiler. Kosswig bunun üzerine 1 Ekim 1937’de devlet memuriyetinden istifa etti. İstanbul’a geldi ve İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Zooloji Enstitüsünde zooloji profesörü ve Enstitü Direktörü olarak göreve başladı.

Karısı Almanya’da kalmıştı, pasaportunu elinden almışlardı. Ama bir süre sonra pasaportunu geri verdiler, böylece o da 1937 sonlarında çocuklarıyla birlikte İstanbul’a gelebildi.

Kosswig İstanbul’da Zooloji Enstitüsü direktörlüğü ve profesörlük görevi yanısıra 1950 yılında Baltalimanı Hidrobiyoloji Araştırma Enstitüsünü kurdu, 1951’den itibaren enstitünün yöneticiliği görevini üstlendi. Kısa zamanda Türkçe öğrendi, derslerini Türkçe vermeye başladı.

Lise ve üniversite öğrencileri için çeşitli ders kitapları ve “Bioloji” dergisi yayımladı. Manyas Gölü’ndeki Kuş Cenneti’nin Milli Park ilan edilmesini sağladı. Bilecik’teki kelaynak kuşlarının yuvası olan alanı keşfeden de Kosswig’dir.

1955’de Hamburg Üniversitesi’nden gelen çağrıyı kabul eden Kosswig, 1969’da emekliye ayrıldıktan sonra, Erzurum’da konuk profesörlük yaptı. Bunun ardından ölene kadar İstanbul’da Bebek semtindeki evinde yaşadı. Biolog olan karısı Eleonore folklor araştırmalarına, bu arada çarpana dokumacılığını incelemeye yöneldi ve kocasına ikinci Türkiye görevi sırasında da eşlik etti.

Kosswig, Federal Almanya’dan “Seçkin Hizmet Madalyası” ve 1981’de Atatürk’ün doğumunun 100. yıldönümü vesilesiyle “Üstün Hizmet Madalyası” aldı.

Eleonore Kosswig 1973 yılında İstanbul’da vefat etti ve Aşiyan Mezarlığı’na defnedildi. 29 Mart 1982 tarihinde Hamburg şehrinde iken ölen Kosswig'in cenazesi de vasiyeti üzerine İstanbul'a getirildi; 8 Nisan 1982 günü Üniversite Merkez binasında bir tören düzenlendikten sonra Aşiyan Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Kosswig çiftinin oğulları da ayaklarını Türkiye’den hiç kesmediler. En küçük oğlu olan mühendis Christian Kosswig, meslek kariyerini tamamladıktan sonra Bebek’e geri döndü.